Διεθνές συνέδριο για τον Ιάννη Ξενάκη

Ένα διεθνές συνέδριο στη Λευκωσία πραγματοποιούν τον Νιόβρη το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Ίδρυμα Τεχνών Φάρος, σε μια εικονική προσωπικότητα του 20ού αιώνα, στον διανοούμενο συνθέτη και αρχιτέκτονα Ιάννη Ξενάκη.

Φέτος συμπληρώνονται δέκα χρόνια από το θάνατό του και από τις 3 μέχρι τις 5 Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθεί το Διεθνές Συνέδριο εις Μνήμη του Ιάννη Ξενάκη στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου και στο The Shoe Factory, στη Λευκωσία.

Ο Ιάννης Ξενάκης υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους μεταπολεμικούς συνθέτες της αβανγκαρντ. Οι πρωτοποριακές συνθετικές μέθοδοι που ανέπτυξε συσχέτιζαν τη μουσική και την αρχιτεκτονική με τα μαθηματικά και τη φυσική μέσω της χρησιμοποίησης μοντέλων από τη Θεωρία των Συνόλων και των Πιθανοτήτων, τη Θερμοδυναμική, τη Χρυσή Τομή κ.ά. Παράλληλα, οι φιλοσοφικές του ιδέες για τη μουσική έθεσαν καίρια το αίτημα για ενότητα της φιλοσοφίας, της επιστήμης και της τέχνης, συμβάλλοντας στο γενικότερο προβληματισμό για την κρίση της σύγχρονης ευρωπαϊκής μουσικής τις δεκαετίες ’50 και ’60.

Η μουσική του Ιάννη Ξενάκη καθώς και όλη η φιλοσοφία του, ενέπνευσαν μια ολόκληρη γενιά συνθετών και μουσικών. Το συνέδριο, το οποίο συμπίπτει με τη 10η επέτειο από το θάνατο του Ξενάκη [29 Μαΐου 1922 – 4 Φεβρουαρίου 2001], έχει ως στόχο να ρίξει άπλετο φως στα λιγότερο γνωστά στοιχεία της ζωής και του έργου του μεγάλου Έλληνα συνθέτη, που έζησε και εργάστηκε στη Γαλλία.

Παρούσα στο συνέδριο θα είναι η βιογράφος του Ξενάκη, Nouritza Matossian.

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Πέμπτη 3 Νοεμβρίου

18:00: Εγκατάσταση στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο με τίτλο UPIC-3D, από τον συνθέτη/ερμηνευτή Τύχωνα Μιχαηλίδη και τον συνθέτη/μηχανικό ήχου Jonathan Green.

Το UPIC-3D είναι μια εντυπωσιακή σκηνική παράσταση, η οποία αποτίει φόρο τιμής στο ομώνυμο σύστημα του Ιάννη Ξενάκη [UPIC]. Χρησιμοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες σε πραγματικό χρόνο, οι οποίες είναι διαθέσιμες σήμερα στους μουσικούς, δίνοντάς τους τη δυνατότητα της ανάγλυφης επεξεργασίας των κυματομορφών σε ζωντανή παράσταση. Σε σκοτεινή σκηνή, ο ερμηνευτής, κρατώντας δύο «φωτεινά ραβδιά» που έφτιαξε ο ίδιος, αυτοσχεδιάζει στα πλαίσια ενός προκαθορισμένου χώρου, δημιουργώντας έτσι μια εικονική ηχητική αρχιτεκτονική στην οποία οι κυματομορφές ανακαλούνται, μεταχειρίζονται και προβάλλονται μέσω ενός ηχητικού συστήματος τριών διαστάσεων. Η θέση όπου βρίσκονται τα “φωτεινά ραβδιά”’ κάθε χρονική στιγμή, καθώς και τα επίπεδα φωτεινότητας που εκπέμπουν [τα οποία εντοπίζονται με τη χρήση δύο βιντεοκάμερων] καθορίζουν ποιες κυματομορφές θα αναπαραχθούν, την ταχύτητα αναπαραγωγής τους, την τρισδιάστατη διάχυση του ήχου, καθώς επίσης κι άλλες παραμέτρους άλλων αλγοριθμικών διεργασιών όπως σωματιδιακή σύνθεση. Ο εικονικός χώρος του ερμηνευτή αντανακλά τον πραγματικό χώρο της παράστασης ούτως ώστε, όταν τα «φωτεινά ραβδιά» είναι σε χρήση, οι ήχοι να έχουν τη δυνατότητα να διαχέονται ανάμεσα και γύρω από το κοινό με ξεκάθαρη τη σχέση αιτίας-αποτελέσματος [δράση-αντίδραση].

20:00: Συναυλία στο The Shoe Factory στη Λευκωσία [20:00] με τους Ερμή Θεοδωράκη στο πιάνο και τον Μάριο Νικολάου στα κρουστά.

«Έξι τραγούδια για σόλο πιάνο» [1951] του Ξενάκη: Ça sent le musc [Μόσχος μυρίζει], J’avais un amour autrefois [Μα είχα μιαν αγάπη], Une perdrix descendait de la montagne [Μια πέρδικα κατέβαινε], Trois moines Crétois [Τρεις καλόγεροι Κρητικοί], Aujourd’hui le ciel est noir [Σήμερα μαύρος ουρανός], Sousta, danse [Σούστα].

Herma για πιάνο [1960/61]

Rebonds A για κρουστά [1988]

Rebonds B για κρουστά [1988]

Ευρυάλη για πιάνο [1973]

Mists [Ομίχλες] για πιάνο [1980]

À r. [Hommage à Ravel] για πιάνο [1987].

 

22:00: Something Rich and Strange, προβολή ταινίας για τη ζωή και το έργο του Ιάννη Ξενάκη.

Άνθρωπος συνεσταλμένος, ο Ξενάκης αποδέχθηκε, μετά από πολλές προσπάθειες, να συμμετάσχει σε αυτή την ταινία, όταν επιτέλους ανάρρωσε από μια μεγάλη περιπέτεια με την υγεία του. Το υπέροχο αυτό ντοκιμαντέρ υπογράφουν οι Mark Kidel [σκηνοθεσία] και Nouritza Matossian και Dennis Marks [παραγωγή]. Ο Ξενάκης θυμάται το σχολείο του στις Σπέτσες και τον πόλεμο που έζησε στην Αθήνα. Η έμπνευση που είχε αντλήσει στα νιάτα του από την Ελλάδα της κλασικής εποχής, οι γαλακτικές τάσεις και τα αλληλοσυγκρουόμενα στοιχεία της φύσης αντιπαραβάλλονται με τη μουσική του Ξενάκη, και με θαυμάσιο υλικό από τα αρχιτεκτονικά του σχέδια δίπλα στον Λε Κορμπουζιέρ, ερμηνείες με βάση τον Ήχο και το Φως και συναρπαστικές συνεντεύξεις στο στούντιο του στο Παρίσι. Από τα πιο δημοφιλή ντοκιμαντέρ για τον Ξενάκη, το Something Rich and Strange [Κάτι Πλούσιο και Παράξενο] μεταδόθηκε κατ’ επανάληψη στη Γαλλία το 2001, τη χρονιά που πέθανε ο συνθέτης.

Περιλαμβάνει αποσπάσματα από τα έργα του Ξενάκη: Μεταστάσεις, Περσέφασσα, Εόντα, Cendrees, Πολύτοπο του Cluny, Πιθοπρακτά, Retours-Windungen, Terretektorh, Ορέστεια και Keqrops.

Διάρκεια: 55 λεπτά

Σκηνοθεσία: Mark Kidel / Παραγωγή:Nouritza Matossian και Dennis Marks / BBC & RM Arts

 

Παρασκευή 4 Νοεμβρίου

10:00-18:00: Συνέδριο στο  Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο

Παρουσίαση μελετών από επιλεγμένους συμμετέχοντες και ομιλίες από τη Sharon Kanach και τον Μάκη Σολωμό

18:00: Ηχητική εγκατάσταση στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο από τον αρχιτέκτονα/σχεδιαστή Mani Mani, τον συνθέτη/σχεδιαστή ήχου Lodewijk Vos και τον μαθηματικό Daniel Hambleton.

Τα σκίτσα του έργου Μυκήνες Άλφα, του πρώτου από τα πολλά σχέδια του Ξενάκη τα οποία μεταφράστηκαν σε μουσικές συνθέσεις από το πρωτοποριακό πρόγραμμα Unité Polyagogique Informatique du CEMAMu [UPIC], υποδηλώνουν δομές με βάθος, ύψος, υφή και μάζα. Οι Μani, Vos και Hambleton επέλεξαν συγκεκριμένα τμήματα της παρτιτούρας για να συγκροτήσουν τις φυσικές ή απτές πλευρές της ηχητικής τους εγκατάστασης. Εντούτοις, όπως και στην παρτιτούρα του Μυκήνες Άλφα, η οπτική του αναπαράσταση είναι αδιαχώριστη από την ακουστική εμπειρία την οποία επιδιώκει να μεταδώσει. Συνεπώς, αυτό το τοπίο, ενδεικτικό του Ξενάκη, είναι εξοπλισμένο με κάμερες και αντηχεία τα οποία αναπαράγουν συνεχόμενα τμήματα της μουσικής που αντιπροσωπεύουν καθώς το κοινό εισέρχεται και περιφέρεται στον χώρο. Το ΜaxMSP, ένα περιβάλλον προγραμματισμού δεδομένων με χρήση αισθητήρων, θα χρησιμοποιηθεί για να δημιουργήσει τη διάδραση μεταξύ του κοινού και του υπολογιστή: θα ερμηνεύει τα δεδομένα που θα συλλέγονται από τις κάμερες και θα περνάει τις ενδείξεις στο Ableton Live, ένα πακέτο μη γραμμικής ηχογράφησης ήχου και αναπαραγωγής.

20:00: Συναυλία στο The Shoe Factory

Rohan de Saram / βιολοντσέλο

Άγγελος Αγγελίδης / κλαρινέτο

 Γ.Σ. Μπαχ [1685 – 1750]: Αποσπάσματα από σουίτες για βιολοντσέλο

Salvatore Sciarrino [γεν. 1947]:  Ai Limiti della Notte [1975]

Ιάννης Ξενάκης [1922 – 2001]: Kottos για σόλο βιολοντσέλο [1977] 

Ιάννης Ξενάκης [1922 – 2001]: Charisma για βιολοντσέλο και κλαρινέτο [1971] και Νόμος Άλφα για βιολοντσέλο [1965/66]

Ζόλταν Κόνταλι [1882 – 1967]: Σονάτα για σόλο βιολοντσέλο, Έργο 8 – φινάλε [1915]

 

Σάββατο 5 Νοεμβρίου

 10:00 – 13:00: Συνέδριο στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο

Παρουσίαση μελετών από επιλεγμένους συμμετέχοντες και ομιλία από τη Nouritza Matossian

 

Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου: Τηλ. 22713081 / www.euc.ac.cy

Ίδρυμα Τεχνών Φάρος: www.pharosartsfoundation.org

Εισιτήρια (μόνο για συναυλίες): Τηλ. 70009304 / www.pharostickets.org

You May Also Like

Cuprum | Έκθεση-αποτέλεσμα του ABR IN LAB Residency

Το σύνολο των αποτελεσμάτων ενός καινοτόμου residency διάρκειας ενός μήνα παρουσιάζεται σε μια έκθεση με τίτλο ...

«Ιουλιέτα & Ιουλιέτα» | Γυναίκες που ερωτεύτηκαν γυναίκες

Η Χριστιάνα Αρτεμίου έγραψε και ο Μάριος Μεττής σκηνοθέτησε το θεατρικό έργο «Ιουλιέτα & Ιουλιέτα» το οποίο ...

Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου : Ζητείται Μαέστρος

Το Ίδρυμα Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου δέχεται αιτήσεις για τη θέση του Καλλιτεχνικού Διευθυντή – ...

Απεβίωσε ο σκηνοθέτης που «έκανε δώρο στον κόσμο την ταινία ‘Γκάντι’»

Ο Βρετανός ηθοποιός και σκηνοθέτης σερ Ρίτσαρντ Ατένμπορο εγκατέλειψε τα εγκόσμια στις 24 Αυγούστου ...

Λογοτεχνικοί περίπατοι για μαθητές

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 23 Σεπτεμβρίου 2017 ο πρώτος λογοτεχνικός περίπατος από ...

Η Λίνα Μενδώνη νέα υπουργός Πολιτισμού της Ελλάδας

«Ο πολιτισμός είναι βαθιά πολιτική έννοια» είπε η νέα υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού  της ...

X