Άτι Γιεκουτιέλι: “Η τέχνη στη χώρα μου είναι πολιτική, ακόμη κι όταν προσπαθεί να μην είναι”

Συνέντευξη στη Χριστίνα Λάμπρου

Η καινοτομία, η τέχνη και η δημιουργικότητα είναι βασικά χαρακτηριστικά της πόλης του Τελ Αβίβ, λέει ο καλλιτεχνικός διευθυντής της διοργάνωσης Tel Aviv Art Year, θεωρώντας πως αυτά τα στοιχεία μπορούν να παρουσιάσουν μια διαφορετική όψη, η οποία υπερβαίνει την πολιτική για ολόκληρη τη χώρα

“Είναι όλα θέμα αντιθέσεων σε αυτή την πόλη”, λέει ο Άτι Γιεκουτιέλι, καταφθάνοντας στο σημείο όπου ορίσαμε να συναντηθούμε στο ζωηρό και πολυάσχολο κέντρο του Τελ Αβίβ. Είναι ένα ηλιόλουστο πρωινό του Νοεμβρίου. Λίγες ώρες πριν, η αεροπορική επιδρομή του Ισραήλ στη Γάζα και η δολοφονία του στρατιωτικού αρχηγού της Χαμάς Άχμεντ Αλ Τζάμπαρι κλιμακώνουν την ένταση στην περιοχή. Η Χαμάς απειλεί ότι το Ισραήλ “έχει ανοίξει τις πύλες της κόλασης” και μέχρι το βράδυ δύο ρουκέτες θα έχουν χτυπήσει το Τελ Αβίβ για πρώτη φορά σε είκοσι χρόνια. Με αυτές τις εξελίξεις -ή ίσως εξαιτίας τους- η επίμονη ανεμελιά της πόλης γίνεται όλο και πιο πεισματική, όλο και πιο έντονη. Σε αυτό το πλαίσιο αντιθέσεων αρχίζει η κουβέντα για την εικαστική παραγωγή στο Τελ Αβίβ, η οποία τιμήθηκε τη χρονιά που πέρασε μέσα από τη διοργάνωση Tel Aviv Art Year με καλλιτεχνικό διευθυντή τον καλλιτέχνη και επιμελητή Άτι Γιεκουτιέλι.
“Η αντίθεση είναι έντονο μοτίβο εδώ. Σε όλα τα επίπεδα”, εξηγεί επεκτείνοντας τη θέση του: “Ακόμα και περπατώντας μέσα στην πόλη. Λίγα μέτρα από δω είναι το σπίτι όπου γεννήθηκε η γιαγιά μου. Η οικογένειά μου είναι μια από τις πρώτες έξι οικογένειες του Τελ Αβίβ, το πρώτο παιδί που γεννήθηκε εδώ ήταν ο αδελφός της γιαγιάς μου. Αυτό το σπίτι είναι χτισμένο στο χαρακτηριστικό στυλ του Μπάουχαους, όπως αυτό εφαρμόστηκε στο Τελ Αβίβ, και είναι διατηρητέο. Τριάντα μέτρα πιο κάτω θα δεις σπίτια που είναι ετοιμόρροπα και πενήντα μέτρα πιο κάτω θα δεις ουρανοξύστες. Το ίδιο συμβαίνει με τους ανθρώπους: είναι μια πόλη όπου συνυπάρχουν πολλές κουλτούρες, πολλές νοοτροπίες, πολλές αντιλήψεις για τη ζωή και πολλές παράνοιες”.

Τέχνη και κοινότητα

“Ως καλλιτέχνης, ειδικεύομαι στην τέχνη που αφορά την κοινότητα. Για πολλά χρόνια δεν ήθελα να δουλέψω στο Τελ Αβίβ. ‘Τι να κάνω εγώ στο Τελ Αβίβ; Δεν υπάρχει πείνα, δεν υπάρχει σύγκρουση…’, έλεγα. Έτσι εργάστηκα για πολλά χρόνια σε άλλες πόλεις, έκανα εργαστήρια σε προσφυγικούς καταυλισμούς ή βόρεια στα σύνορα με τη Συρία. Όταν μου ζητήθηκε να εργαστώ εδώ για τα 100 χρόνια του Τελ Αβίβ [το 2009], η πρώτη μου αντίδραση ήταν να αρνηθώ. Δεν μου άρεσε ο κυνισμός των ανθρώπων στο Τελ Αβίβ, η απόσταση και η επιφυλακτικότητά τους… Δεν είχα δίκαιο. Πέρα από τα δύο τετραγωνικά χιλιόμετρα του κέντρου, η ευρύτερη πόλη μού αποκαλύφθηκε γεμάτη από όλα αυτά τα θέματα που θεωρούσα πως υπήρχαν μόνο στην περιφέρεια. Υπάρχουν όλες οι εντάσεις, οι κρίσεις, η απόγνωση… Είναι λες και υπάρχουν δυο πόλεις, στο κέντρο για παράδειγμα υπάρχουν 600 τεχνολογικοί κόμβοι – ενώ σε όλη την Αγγλία για παράδειγμα υπάρχουν 800 στο σύνολο. Το Τελ Αβίβ είναι μια πόλη που εστιάζει στην επιχειρηματικότητα, τον πολιτισμό και την ψυχαγωγία – υπό αυτή την έννοια είναι μια κοσμοπολίτικη, διεθνής πόλη. Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά της πόλης. Και για μένα είναι πολύ σημαντική”.
Νέες κατευθύνσεις
Ως επικεφαλής της δημιουργικής ομάδας του Art Tel Aviv, ο Άτι Γιεκουτιέλι έχει εφαρμόσει πολλές από τις ιδέες της “τέχνης για την κοινότητα”. Πιστεύει πως η διοργάνωση έχει αλλάξει κάτι στον τρόπο με τον οποίο συναντά κάνεις την τέχνη στο Τελ Αβίβ; “Υπάρχουν αρκετές όψεις αυτού του θέματος: η διοργάνωση χρησιμοποίησε αρκετούς μη παραδοσιακούς χώρους τόσο για την παραγωγή όσο και για την παρουσίαση τέχνης. Έγινε μια πολύ εκτενής και διαφορετική χρήση του δημόσιου χώρου προσεγγίζοντας και προσελκύοντας ένα μεγάλο κοινό. Ένα μεγάλο μέρος αυτού του κοινού είναι αυτό που αποκαλώ “νέο κοινό της τέχνης”. Πιστεύω ότι το να βρίσκουμε νέους τρόπους και προσεγγίσεις ως επιμελητές είναι τεράστιας σημασίας στην ανάπτυξη νέων σχέσεων ανάμεσα στους καλλιτέχνες, τον κόσμο της τέχνης και τις τοπικές κοινότητες. Παρουσιάσαμε τέχνη σε αναπάντεχους χώρους: εστιατόρια, καφέ, δημόσια κτήρια, κοινοτικά κέντρα, ακόμα και στον δρόμο. Διοργανώσαμε ένα 48ωρο μαραθώνιο στο Μουσείο του Τελ Αβίβ, το οποίο εγκαινίασε τη νέα του πτέρυγα και προσέλκυσε πρωτόγνωρους αριθμούς επισκεπτών. Νομίζω πως η διοργάνωση φανέρωσε τη δυνατότητα για μια νέα κατεύθυνση, τόσο για τον καλλιτέχνη όσο και για το κοινό. Βέβαια είναι μια διαδικασία σε εξέλιξη”.

Προσμίξεις

“Αρκετή από τη δουλειά μου ασχολείται με τη σύγκρουση, και πάντα πίστευα ότι είναι πιο εύκολο να επιλύσεις μια σύγκρουση αντιμετωπίζοντάς την σε προσωπικό επίπεδο. Η Ιερουσαλήμ είναι ένα παράδειγμα αντίθετο, γιατί το προσωπικό επίπεδο δεν μπορεί να λειτουργήσει εφόσον όλοι έχουν δίκαιο, και όλοι πιστεύουν ότι το δικό τους δίκαιο υπαγορεύει και το άδικο του άλλου. Στο Τελ Αβίβ υπάρχει λίγο περισσότερο το αίσθημα της διαπραγμάτευσης, ασχέτως του τι είναι αυτό που διαπραγματεύεσαι. Είναι όπως τη χρωματική θεωρία: στην Ιερουσαλήμ, όλα έχουν να κάνουν με τα βασικά χρώματα, δεν συναντάς αποχρώσεις που προκύπτουν από την πρόσμιξη, τη διαπραγμάτευση των χρωμάτων. Στο Τελ Αβίβ, αντίθετα, έχουν όλα να κάνουν με αποχρώσεις. Είναι μια πόλη που προσέλκυσε όσους δεν ένιωθαν ότι ταίριαζαν εκεί που ήταν, είναι μια πόλη που υπόσχεται ότι εδώ μπορείς να είσαι ο εαυτός σου”.

Αναπόφευκτη πολιτική

Γεννημένος σε μια χώρα γνωστή για την εκρηκτική πολιτική ζωή της, ο Άτι Γιεκουτιέλι είχε πει ότι η τέχνη είναι το σημαντικότερο που μπορεί να εξάγει το Ισραήλ, γιατί υπερβαίνει την πολιτική. Ποια είναι η άποψή του για τη σχέση της τέχνης με την πολιτική, ειδικά σε έναν χώρο τόσο φορτισμένο από πολιτική άποψη; “Η τέχνη στο Ισραήλ είναι πολιτική ακόμη και όταν προσπαθεί να μην είναι, γιατί όλα είναι πολιτική. Όταν η τέχνη αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα, φορτίζεται από αυτήν. Εξίσου όμως φορτίζεται από την πραγματικότητα και όταν προσπαθεί να την αποφύγει. Το Τελ Αβίβ είναι μια πόλη όπου το ποσοστό των καλλιτεχνών είναι πολύ υψηλό. Η καινοτομία, η τέχνη και η δημιουργικότητα είναι βασικό μέρος αυτής της πόλης και μπορούν να παρουσιάσουν μια διαφορετική όψη του Ισραήλ, η οποία υπερβαίνει την πολιτική”. Η δημιουργικότητα προκύπτει ως απάντηση στην ένταση που γεννιέται μέσα από εύθραυστες καταστάσεις; “Νομίζω ότι αυτό είναι χαρακτηριστικό του Ισραήλ. Είναι η ένταση που γεννιέται μέσα από την τριβή. Είναι σαν να κρατάς ένα σπίρτο. Είναι μέσα από την τριβή που θα ανάψει. Η δημιουργικότητα έρχεται συχνά από ένα σημείο αμφιλεγόμενο, ακαθόριστο, ένα τόπο προς εξερεύνηση και όχι από ένα τόπο όπου όλα είναι γνωστά και ασφαλή”.
Νιώθει να υπάρχει περισσότερη ελπίδα προερχόμενη από την τέχνη παρά την πολιτική; “Φιλοσοφικά, η τέχνη είναι ο τόπος όπου εξελίσσονται νέα οράματα και συνειδήσεις. Μόνο μέσα από τη δημιουργική κοινότητα μπορούν να οριστούν νέες ιδέες και νέοι ορίζοντες. Η διαδικασία της τέχνης είναι μια διαδικασία συναισθηματική και εύθραυστη και γι’ αυτό προσφέρει πάντα στην κοινωνία την ευκαιρία να φανταστεί. Η φαντασία είναι ένας τόπος ελπίδας”.

seabreeze

Sea Breeze Art Colony, ΦΩΤΟ Shmuel Binshtock

You May Also Like

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΚΟΤΕΙΝΟΣ: Ο Κύκλος Της Καταγγελίας

Συνέντευξη στη Μερόπη Μωυσέως Αυτές τις μέρες πριν από 39 χρόνια, Νιόβρη του 1974, ...

ΘΟΚ : Στο ίδιο έργο θεατές

Γράφουν Μιχάλης Σταύρου και Μερόπη Μωυσέως Το θέμα που προέκυψε φέτος ως αποτέλεσμα της ...

Γιάννης Αγησιλάου : Μεταξύ θεάτρου και αρχιτεκτονικής

Συνέντευξη στην Αναστασία Προκόπη Τάκη | Φωτογραφία: Ελένη Παπαδοπούλου Δεν είχε ποτέ υπόψη του ...

Φώτης Σιώτας: ετερόφωτος

Συνέντευξη στη Χριστίνα Λάμπρου, 10.7.2011 Κινούμενος ανάμεσα σε διάφορες μουσικές περιοχές και ρόλους, ο ...

Άντης Παρτζίλης: «Ένα σκηνικό πρέπει διαρκώς να σε εκπλήσσει»

Γράφει η Μερόπη Μωυσέως | Φωτογραφία Ελένη Παπαδοπούλου Μινιμαλιστικά σκηνικά ή πολυποίκιλτα κοστούμια, σκιές ...

ΒΑΡΝΑΒΑΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ : “H αστική δημοκρατία έχει φαλιρίσει”

Συνέντευξη στη Μερόπη Μωυσέως / Φωτογραφία Ελένη Παπαδοπούλου Τοποθετημένοι σε μια Αθήνα της απαξίωσης, ...

X