Ματιά στο ’12 | πολιτιστική ανασκόπηση της χρονιάς της Προεδρίας και των μεγάλων απωλειών

Τι είδαμε, τι κρατάμε και τι θα πρέπει να ξεχάσουμε.

Αυτοί που έφυγαν

Το 2012 ξεκίνησε δυσάρεστα σε Ελλάδα, Κύπρο και διεθνώς, με τον αιφνίδιο θάνατο του Θόδωρου Αγγελόπουλου στις 24 Ιανουαρίου. Ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης απεβίωσε έπειτα από τροχαίο δυστύχημα στη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας του «Η άλλη θάλασσα», για την οποία ο σκηνοθέτης θα δούλευε και στην Κύπρο. Το αν θα ολοκληρωθεί ή όχι η ταινία από άλλον σκηνοθέτη δεν έχει αποφασιστεί ακόμη, ενώ η Κύπρος αποσύρεται από τη συμπαραγωγή.

Οι μεγάλες απώλειες συνεχίστηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του ’12: απώλειες Ελλήνων που νιώθουμε στην Κύπρο και ως “δικές μας” ήταν αυτές του Δημήτρη Μητροπάνου, του Θύμιου Καρακατσάνη, του Άλκη Αλκαίου, του Χρόνη Μίσσιου και του Μίμη Σουλιώτη μεταξύ πολλών άλλων.

Ο Μάρτιος ήταν θλιβερός μήνας για την κυπριακή τέχνη, καθώς έχασε δύο από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους της: τη Βέρα Χατζηδά και την Καίτη Στεφανίδου.

Πλήγμα για την κυπριακή τέχνη ήταν και η απώλεια του Στέλιου Βότση, τον περασμένο Νοέμβριο.

Τον μήνα Μάρτιο έχασε, όμως, και το βιβλίο έναν άξιο εκπρόσωπό του: τον λογοτέχνη και ερευνητή Φοίβο Σταυρίδη. Τον ίδιο μήνα χάσαμε και τον ανθρωπολόγο Πίτερ Λοΐζος, «πατέρα της ανθρωπολογίας» στην Κύπρο.

Τον Ιούνιο, ο θεατρικός κόσμος αποχαιρέτησε τον Φαίδρο Στασίνο ενώ τον Ιούλιο “έφυγε” η Ζήνα Κάνθερ, η οποία δημιούργησε τον κινηματογράφο Ζήνα Πάλας στη Λευκωσία. Διεθνής κινηματογραφική απώλεια καταγράφηκε με τον θάνατο του Χάρη Σαββίδη, διαπρεπούς διευθυντή φωτογραφίας στο Χόλιγουντ.

Στα πρωτοσέλιδα

Μια πρωτοφανής υπόθεση λογοκλοπής για δύο συνθέσεις σε διαγωνισμό της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου αναστάτωσε τον κόσμο του θεάματος τον Ιούλιο. Τα αδέλφια Παναγιώτης (Νότης) και Γιώργος Γεωργίου κέρδισαν τον διαγωνισμό με τις συνθέσεις τους, οι οποίες όμως αποδείχθηκαν προϊόντα λογοκλοπής. Από τη ΣΟΚ δεν εξέλιπαν τα σκάνδαλα: αρνητική αίσθηση προκάλεσε και η κακοδιαχείριση του Μουσικού Εργαστηρίου Εγχόρδων, υπό τη διεύθυνση του Ματθαίου Καριόλου, ο οποίος αμειβόταν με 4.200 ευρώ εβδομαδιαίως για 18 εβδομάδες εργασίας,

Ιδιαίτερη δημοσιότητα πήρε και η απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του ΘΟΚ να μην ανανεωθούν τα συμβόλαια των ηθοποιών Σταύρου Λούρα και Γιώργου Μουαΐμη, έπειτα από πολλά χρόνια στον οργανισμό. Η απόφαση είχε ως αποτέλεσμα την αντίδραση της Ένωσης Ηθοποιών, η οποία έκανε λόγο για «παράνομη απόλυση», ενώ ξεκίνησε και ένας κύκλος αλληλοκατηγοριών ανάμεσα στους κ.κ. Σταύρο Λούρα και Δημήτρη Καραγιάννη, τέως πρόεδρο του δ.σ. του ΘΟΚ.

Κατά τα άλλα, το 2012 λειτούργησε θετικά για τον χώρο του θεάτρου, καθώς εγκαινιάστηκαν δύο υποδομές: το πρώτο Θεατρικό Μουσείο της Κύπρου στη Λεμεσό και η πρώτη κρατική θεατρική στέγη της χώρας, το Θέατρο ΘΟΚ, στη Λευκωσία.

Το Μέγαρο

«Αγκάθι» στις σχέσεις πολιτιστικών φορέων με την παρούσα κυβέρνηση αλλά και πονοκέφαλος για άπαντες τους εμπλεκόμενους παραμένει το Μέγαρο Πολιτισμού, οι εργασίες ανέγερσης του οποίου έπρεπε να είχαν ξεκινήσει μέσα στο ’12.

Αρκετές φορές «κέρδισαν» τα φώτα της δημοσιότητας το Μέγαρο και το Ίδρυμα Πολιτισμού, το οποίο έχει ήδη απορροφήσει 25 εκατ. ευρώ από τα κρατικά κονδύλια. Τη μεγάλη φωτιά άναψε η γενική ελέγκτρια με την ετήσια έκθεσή της, όπου αναφέρει πως δεν έχει υποβληθεί ακόμη αίτηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την επιχορήγηση του Μεγάρου ως «μεγάλου έργου». Λέει επίσης πως αν οι διαδικασίες ανέγερσης του Μεγάρου προχωρήσουν τελικά, τη «νύφη» των 150 εκατ. ευρώ πιθανώς να κληθεί να πληρώσει εξ ολοκλήρου το κράτος.

 

Η Προεδρία

Εξαιτίας της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, ο πολιτισμός της Κύπρου είχε -κατά το δεύτερο εξάμηνο του ’12- την τιμητική του.

Με εκθέσεις στο Λούβρο, στη Στοκχόλμη, στη Ρώμη, στην Αμερική και στο Κέντρο Τεχνών Bozar των Βρυξελλών, η Κύπρος έδειξε την ιστορία αλλά και το σύγχρονο πρόσωπο του πολιτισμού της.

Ωστόσο οι εν λόγω εκθέσεις ανέδειξαν την προβληματική έλλειψη υποδομής για την παρουσίασή τους και στην Κύπρο, ενώ υπήρξαν και μεμονωμένες αντιδράσεις καλλιτεχνών σχετικά με τις επιλογές έργων και συμμετεχόντων στις διάφορες εκθέσεις (δες Αντρέας Πάντζης για το κομμάτι του κινηματογράφου και ο λόγος του Νίκου Κουρούσιη περί λογοκρισίας του έργου του στο Bozar).

Τα φεστιβάλ

Την κυριαρχία τους στον πολιτιστικό χάρτη κατέγραψαν και το 2012 το Θέατρο Ριάλτο, το Ίδρυμα Τεχνών Φάρος και τοΊδρυμα ARTος, και ως θεσμοί τo φεστιβάλ «Κινηματογραφικές Μέρες Κύπρου» και το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λεμεσού.

Στον χάρτη των κινηματογραφικών φεστιβάλ μπήκε δυναμικά και το Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Κύπρου ενώ δραστηριοποιείται σιγά-σιγά και η Ένωση Σκηνοθετών Κύπρου. Πλήρως αποτυχημένο αποδείχθηκε το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Κύπρου.

Η Πλατφόρμα Χορού έδειξε ότι ο θεσμός έχει αδυναμίες που θα πρέπει να ξεπεραστούν άμεσα, ενώ προβληματικό εξακολουθεί να παρουσιάζεται το Διεθνές Φεστιβάλ Κύπρια, αν και υπήρξαν ενδιαφέρουσες προτάσεις στο πρόγραμμα του ’12, όπως το θεατρικό «Το Ρίσκο», του Πάρι Ερωτοκρίτου.

Οι πρωτεύουσες

Το 2012, η Πάφος αναδείχθηκε η πόλη που θα αναλάβει τον θεσμό της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης για το 2017.

Έπειτα από μια μακρά και έντονη διαδικασία, η Πάφος κέρδισε τον τίτλο με την ιδέα της πόλης ως «Ανοιχτού Εργοστασίου», αναδεικνύοντας την πλούσια ιστορία της.

Ωστόσο στο τέλος του χρόνου καταγράφονται σημαντικές διαφωνίες εντός της ομάδας της Πάφου, που μόνο θετικές δεν είναι.

Στο μεταξύ, ο δήμαρχος Λευκωσίας ανακοίνωσε πως η πρόταση της πρωτεύουσας θα υλοποιηθεί εκτός του πλαισίου της ΠΠΕ.

Διεθνείς βραβεύσεις

Μια σειρά από διεθνείς διακρίσεις Κυπρίων ξεχώρισαν κατά το 2012: η συναυλία αυτοκινήτων του μουσικού Μάριου Ιωάννου Ηλία διακρίθηκε ως το “γεγονός της χρονιάς” στη Γερμανία, ενώ οι Τρίο Τεκκέ με τον δίσκο τους Samas μπήκαν στην επίλεκτη λίστα με τα τέσσερα καλύτερα πρωτοεμφανιζόμενα σχήματα της world music, στο πλαίσιο των βραβείων του μουσικού περιοδικού Songlines. Από τον χώρο της μουσικής επίσης, ο συνθέτης Άντης Σκορδής ήταν φιναλίστ για το βαρυσήμαντο βραβείο Gaudeamus 2012.

Διακρίσεις είχαμε και στον χώρο του κινηματογράφου: ο Ηλίας Δημητρίου απέσπασε το Βραβείο Καλύτερου Πρωτοεμφανιζόμενου Σκηνοθέτη στα Βραβεία της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου για την ταινία του Fish n Chips. Για την ίδια ταινία, ο ηθοποιός Διομήδης Κουφτερός απέσπασε το βραβείο καλύτερης ερμηνείας στην κινηματογραφική διοργάνωση Νύχτες Πρεμιέρας στην Αθήνα ενώ η ηθοποιός Κίκα Γεωργίου απέσπασε το βραβείο καλύτερης γυναικείας ερμηνείας για τον ρόλο της στην ταινία “Η Πόλη των Παιδιών”, τόσο στις Νύχτες Πρεμιέρας αλλά και στα βραβεία της Ακαδημίας.

Συνέβησαν κι αυτά!

Πλανόδιοι μουσικοί παρέλαβαν πρόστιμα γιατί τραγουδούσαν στους δρόμους της Λευκωσίας, δάσκαλοι έπεισαν φύλακες μουσείου πως μια ηχητική εγκατάσταση δεν πρέπει να ακούγεται όταν επισκέπτονται την έκθεση μαθητές γιατί… υπονοεί βιασμό, εργάτες λειτουργούσαν το Αρχαιολογικό Μουσείο 07:30-14:30 γιατί δεν πληρώνονταν υπερωρίες, κινηματογραφιστές πιάστηκαν στα χέρια εξαιτίας προβλημάτων στην παραγωγή ταινίας και πολλά άλλα, που υπενθυμίζουν τη σοβαρότητα με την οποία διάγει τον βίο του ο πολιτισμός στην Κύπρο.

Για το 2013

Η θετικότερη «τάση» που καταγράφηκε το 2012 ήταν η διάθεση για νέες πολιτιστικές δράσεις τόσο από νέους οι οποίοι επιστρέφουν από τις σπουδές τους όσο και από ενδιαφέρουσες συνεργασίες ατόμων και φορέων. Αυτή η τάση θεωρούμε πως θα συνεχιστεί και τη φετινή χρονιά, παρά το απογοητευτικό οικονομικό κλίμα, το οποίο όμως συχνά λειτουργεί θετικά για τον πολιτιστικό τομέα. Οι επιχορηγήσεις είναι μειωμένες κατά 8% για όλους τους τομείς του πολιτισμού το ’13, γεγονός που σημαίνει πως πολλά θα χαθούν αλλά πολλά -ίσως και περισσότερα- θα κερδηθούν, καθώς η νέα τάξη πραγμάτων επιβάλλει νέους τρόπους σκέψης και δημιουργίας. Κι αυτό δεν μπορεί παρά να είναι θετικός οιωνός.

ΠΑΡΑΘΥΡΟ | ΠΟΛΙΤΗΣ

You May Also Like

Νέο εκπαιδευτικό κλιμάκιο από την Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου

Ο Σάντσο Πάντσα, ο Δον Κιχώτης και ο Ροσιτάντε το άλογό του, αλλά και ...

«Η Σύγχρονη Κεραμική Συναντά την Ιστορία» / Artists’ Bazaar στο Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας

Ο Σύνδεσμος Φίλων του Λεβέντειου Δημοτικού Μουσείου Λευκωσίας οργανώνει Artists’ Bazaar με τίτλο «Η ...

Ιούλιο η πρώτη κοινή συνάντηση της Επιτροπής για τον Πολιτισμό

Την 1η Ιουλίου θα πραγματοποιηθεί πιθανότατα η πρώτη κοινή συνάντηση των μελών, Ε/κ και ...

«Υπερκαινοφανής» | Ποιητική συλλογή του Κωνσταντίνου Παπαγεωργίου

Ο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου παρουσιάζει τη νέα, δεύτερη ποιητική του συλλογή με τίτλο «Υπερκαινοφανής» [εκδόσεις ...

Στον Τίτο Πατρίκιο το κορυφαίο βραβείο ποίησης της Γαλλίας

Με το γαλλικό βραβείο ποίησης Max Jacob Étranger 2016 θα τιμηθεί στις 11 Απριλίου ο Τίτος Πατρίκιος, ...

X