BJORN LULEY : Ο πολιτισμός είναι ανθρώπινη ανάγκη

Συνέντευξη στη Μερόπη Μωυσέως

Συμμετέχοντας στην πρώτη διαδήλωση κατά της απόφασης του Εurogroup για το κούρεμα των καταθέσεων, ο διευθυντής του Ινστιτούτου Γκαίτε μιλά για την τέχνη ως καθημερινή ανάγκη, αλλά και για την ανάγκη να βρούμε ως Κύπριοι την ταυτότητά μας

Ο Μπγιόρν Λούλαϊ έφτασε στην Κύπρο πριν από δύο χρόνια και ανέλαβε τη διευθυντική θέση του Ινστιτούτου Γκαίτε, το οποίο επαναλειτούργησε το 2011. Το οίκημα του ινστιτούτου βρίσκεται δίπλα στο Λήδρα Πάλας [όπου οι περισσότεροι γνωρίζουμε μόνο το… Chateau Status, κι ας ξεδιπλώνεται ένας ολόκληρος κόσμος ειρηνικής προσπάθειας μετά το οδόφραγμα]. Η πολιτιστική δράση του ινστιτούτου είναι γνωστή και ιδιαίτερα εκτιμητέα, όσο και η εν πολλοίς δικοινοτική προσπάθεια που βγαίνει από το γερμανικό ινστιτούτο. Πρόκειται για έναν σπουδαίο άνθρωπο, με μοναδικό ενδιαφέρον για τον πολιτισμό. Ενδιαφέρον το οποίο δεν περιορίζεται στις εκδηλώσεις του Γκαίτε: ο κ. Λούλαϊ παρακολουθεί σχεδόν τα πάντα στην Κύπρο, ακόμη κι όταν είναι σε μια γλώσσα που ελάχιστα καταλαβαίνει.

Οι συγκυρίες τα έφεραν ώστε η συνέντευξη με τον Μπγιόρν Λούλαϊ να πραγματοποιηθεί αμέσως μετά την απόφαση του Eurogroup για το πακέτο διάσωσης της κυπριακής οικονομίας και την αντιγερμανική ατμόσφαιρα που δημιουργήθηκε στην Κύπρο, όπου μπορούσε κανείς να δει τη “χιτλερική” εκδοχή της Άνγκελα Μέρκελ σε ένα χαρτόνι.
“Δεν τους αδικώ. Μπορεί να έκανα και εγώ το ίδιο αν ήμουν στη θέση τους. Αλλά το σύνθημα ‘Μέρκελ έξω από την Κύπρο’ σε πινακίδα, όταν η καγκελάριος δεν ήταν καν στην Κύπρο και μάλιστα, όταν επισκέφτηκε το νησί, όλοι ήταν χαρούμενοι που ήταν εδώ…”. Παρεμπιπτόντως, τα χρήματα του Ινστιτούτου Γκαίτε είναι σε λογαριασμό της Λαϊκής Τράπεζας.

Παρών στις διαδηλώσεις

“Ήλπιζα ότι θα βρισκόμασταν κάτω από καλύτερες συνθήκες”, είπα μόλις μπήκα στο γραφείο του διευθυντή του Γκαίτε, όπου δεσπόζουν δύο από τα αγαπημένα αποκτήματά του: η προειδοποιητική πινακίδα για τις επικίνδυνες οικοδομές στην ελληνική, την τουρκική και την αγγλική γλώσσα, κορνιζαρισμένη πάνω από το τζάκι, και μια κάρτα με το φημισμένο βρετανικό σύνθημα “Keep Calm and Carry On”.

Ο κύριος Λούλαϊ ήταν παρών ήδη στην πρώτη μικρής έκτασης διαδήλωση μπροστά από τη Βουλή. “Θεώρησα πως είναι πολύ σημαντικό ο κόσμος να αντιδράσει σε ένα ‘κούρεμα καταθέσεων’, το οποίο είναι αντίθετο με την υπόλοιπη Ευρώπη όπου οι καταθέσεις μέχρι 100 χιλιάδες ευρώ είναι εγγυημένες. Στη διαδήλωση με ρώτησαν από πού είμαι και τους είπα από τη Γερμανία, δεν υπήρχε, όμως, καμία απέχθεια”. Αυτό το τελευταίο προσπαθεί μάλλον μάταια να το εξηγήσει στους Γερμανούς δημοσιογράφους που επικοινωνούν μαζί του για τις εξελίξεις. “Κάνουν τόσο βλακώδεις ερωτήσεις μερικές φορές. Με ρωτούν με τραγικό τρόπο πώς είναι η κατάσταση. ‘Αν περιμένετε φλεγόμενα οδοφράγματα και Κύπριους που πεινούν και άδεια σούπερμαρκετ, δεν θα τα βρείτε’, τους απαντώ. ‘Μα πώς περνά τη μέρα του ένας Κύπριος κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες;’, λένε. Και τους λέω πως ξυπνά, προγευματίζει με την οικογένειά του, μπαίνει στο αυτοκίνητο και πάει στη δουλειά του. Μερικοί δημοσιογράφοι σκέφτονται μόνο άσπρο ή μαύρο. ‘Μα είδαμε ότι κατέβασαν μια σημαία από τη γερμανική πρεσβεία’, μου λένε. ‘Ναι, ήταν 20 νεαροί που, ερχόμενοι από το προεδρικό, πέρασαν από τη γερμανική πρεσβεία, τα κάγκελα ήταν χαμηλά και ήταν εύκολο να σκαρφαλώσουν, την κατέβασαν και η σημαία έπεσε χάμω. Αμέσως την πήρε η αστυνομία, χτύπησε το κουδούνι της πρεσβείας, την παρέδωσε και αυτό ήταν. Δεν υπάρχει επανάσταση. Οι δημοσιογράφοι θέλουν να κάνουν το μυρμήγκι να μοιάζει με ελέφαντα. Με ρώτησαν ακόμη κι αν φοβάμαι επειδή είμαι Γερμανός. Μα φυσικά όχι, γιατί να φοβάμαι; Το Σάββατο πήγα στη Λαϊκή, αγόρασα αγκινάρες, οι άνθρωποι είναι πολύ φιλικοί. Τι θέλουν να ακούσουν; Καταστροφικές ειδήσεις; Ναι, είναι καταστροφή να χάνει κάποιος τη δουλειά του. Αλλά είναι τόσο καταστροφή εδώ όσο αν έχανε κάποιος την δουλειά του στην Κολωνία ή στο Βερολίνο.

Πώς μπορούμε να μιλάμε για την τέχνη κάτω από τέτοιες συνθήκες;
Συνεχίζουμε! Δεν είμαστε εδώ για να ικανοποιήσουμε Γερμανούς δημοσιογράφους.

Ο πολιτισμός μπορεί να συμβάλει στην οικονομία μιας χώρας; Ο πολιτισμός είναι οικονομικός παράγοντας σε πολλές κοινωνίες. Αν συνυπολογιστούν το θέατρο, ο χορός, ο κινηματογράφος, τα εικαστικά, όλα μαζί είναι ένας οικονομικός συντελεστής. Χιλιάδες άνθρωποι βγάζουν το ψωμί τους από τις τέχνες. Οι γραφικές τέχνες που χρησιμοποιούνται στις διαφημίσεις και τις δημόσιες σχέσεις είναι μέρος του πολιτισμού. Και είναι μέρος της οικονομίας. Για παράδειγμα, στο Βερολίνο ένα μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας βρίσκεται στον πολιτισμό, αλλά μόνο όταν συνυπολογιστεί η μόδα ή ο κινηματογράφος ή ο σύγχρονος χορός που έχει τεράστια ώθηση στην Ευρώπη. Επιπλέον, ο εν δυνάμει αριθμός ανθρώπων που μπορούν να λένε ότι είναι καλλιτέχνες πολλαπλασιάστηκε τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της εξέλιξης της τεχνολογίας. Όμως, δεν θα έλεγα πως υπάρχουν περισσότεροι καλλιτέχνες από πριν. Υπάρχουν πολλοί που λένε πως είναι καλλιτέχνες, αλλά θα ήμουν πολύ προσεκτικός σχετικά με το ποιοι είναι και ποιοι δεν είναι πραγματικοί καλλιτέχνες. Υπάρχει πληθωρισμός καλλιτεχνών.

Είναι και η τέχνη μια φούσκα που θα σκάσει λοιπόν; Ναι, και εν μέρει έχει ήδη σκάσει. Όλη αυτή η τρέλα της αγοράς έργων τέχνης… Να αγοράζεις ένα έργο από κάποιο ανώνυμο καλλιτέχνη πριν από είκοσι χρόνια, ο οποίος τώρα πουλά τα έργα του προς 2 εκατομμύρια ευρώ, για παράδειγμα, είναι εξωφρενικό. Είναι λες και τζογάρεις σε καζίνο. Ο κόσμος ελπίζει πως κάτι θα γίνει και το έργο που αγόρασε προς 2 εκατ. ευρώ θα το πουλήσει τον επόμενο χρόνο προς 3 εκατομμύρια. Πολλοί το κάνουν αυτό, ειδικά οι πλούσιοι. Συχνά, όμως, καταλαβαίνουν ότι έκαναν κακή επένδυση. Θεωρώ πως η τέχνη δεν θα έπρεπε να είναι επένδυση. Αν δω έναν πίνακα και μ’ αρέσει, ακόμη κι αν ο ζωγράφος είναι άγνωστος, θα τον αγοράσω. Δεν θα πάρω έναν πίνακα γιατί είναι γνωστός ο καλλιτέχνης που τον έφτιαξε. Κι όμως, πολλοί το κάνουν αυτό. Ένας από τους διασημότερους εκπροσώπους της γερμανικής σύγχρονης τέχνης, ο Γκέοργκ Μπάζελιτς, κάνει πορτρέτα και τα κρεμάει ανάποδα. Αυτό κάνει. Και ο κόσμος πληρώνει εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ για να αγοράσει τα έργα του. Μα είναι τσαρλατάνος. Σου πουλάει νερό της βρύσης για αγίασμα!

Υπάρχει το ενοχικό στοιχείο της ενασχόλησης με τις τέχνες σε μια τέτοια περίοδο;
Φυσικά όχι. Νιώθει κανείς ενοχή όταν τρώει ψωμί ή πίνει τσάι; Η τέχνη και ο πολιτισμός ήταν ανέκαθεν μια ανθρώπινη ανάγκη. Οι πρόγονοί μας ζούσαν στις σπηλιές και τις ζωγράφιζαν. Έβαζαν χάντρες σε μια κλωστή και στολίζονταν οι ίδιοι. Θέλω να πω ότι είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης. Η τέχνη μάς διαχωρίζει από τα ζώα. Ως εκ τούτου, δεν θα έλεγα ποτέ πως δεν πρέπει να πάω στο θέατρο γιατί υπάρχει κρίση. Υπάρχουν οι ευκαιρίες να δούμε ταινίες ή να πάμε σε μια έκθεση ή να ακούσουμε μουσική. Για παράδειγμα, η Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου παρουσιάζει κάθε Σάββατο απόγευμα δωρεάν κονσέρτα και είναι πολύ ωραία. Υπάρχουν πολλές επιλογές με ελεύθερη είσοδο.

“Ήρθε ο καιρός οι Κύπριοι να βρουν την ταυτότητά τους” Λίβανος και Συρία ήταν δύο από τις χώρες όπου έζησε πριν έρθει στην Κύπρο ο κ. Λούλαϊ. Πώς βλέπει την πολιτική κατάσταση στην Κύπρο; “Διάβασα ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα, σχετικά με το κυπριακό πρόβλημα, όπου αναφέρεται πως οι ξένες δυνάμεις πάντα ήθελαν να παίζουν με την Κύπρο και οι Κύπριοι δεν είχαν είτε τη δυνατότητα να λύσουν προβλήματα είτε δεν έπαιρναν την ευκαιρία. Ενόσω οι Κύπριοι και στις δύο κοινότητες βλέπουν τις μητέρες πατρίδες τους έξω από την Κύπρο και δεν αναπτύσσουν μια ταυτότητα κυπριακή, όχι ελληνική ή τουρκική, η Κύπρος θα παραμένει ένα παιχνίδι των άλλων. Η Κύπρος δεν ανήκε ποτέ στην Ελλάδα. Αυτή είναι η ταπεινή μου άποψη. Μπορεί να κάνω λάθος, αλλά αν δεν νιώθω πως η Κύπρος είναι η μητέρα πατρίδα μου, είμαι θύμα βρόμικων παιχνιδιών από εξωτερικές δυνάμεις. Είναι η ίδια κριτική που έχω για τους Τ/κύπριους, ειδικά τους στενοκέφαλους όπως ήταν ο Ντενκτάς που έβλεπε την Τουρκία ως τη μητέρα πατρίδα. Δεν τολμώ καν να μιλήσω για αυτή την ‘Ένωση’.

Όταν πήγα στη διαδήλωση μπροστά από τη Βουλή, ήμουν πολύ χαρούμενος γιατί ήταν η πρώτη διαδήλωση στα δύο χρόνια που είμαι στην Κύπρο που νέοι κυρίως άνθρωποι κρατούσαν κυπριακές σημαίες, και είπα ‘μακάρι’. Την επόμενη μέρα, όμως, υπήρχαν ελληνικές και κυπριακές σημαίες για την 25η Μαρτίου…

Δεν έχω κάτι με την Ελλάδα, δεν είμαι ανθέλληνας, αλλά θεωρώ πως ήρθε ο καιρός οι Κύπριοι να βρουν την ταυτότητά τους, να νιώσουν πως πρώτα και κύρια είναι Κύπριοι, όχι Έλληνες. Ακόμη και αυτή η οικονομική κρίση είναι αποτέλεσμα αυτής της συναισθηματικής ανάγκης να βοηθήσουν τη μητέρα Ελλάδα και αγόρασαν τα ελληνικά ομόλογα. Βεβαίως, είναι και θέμα παιδείας και επιρροής της Εκκλησίας…

Έχει, όμως, πολλούς πιστούς στο νησί…
Θα σας πω κάτι. Αν ήμουν ο νέος Πρόεδρος, όταν είπε ο Αρχιεπίσκοπος πως όλη η περιουσία της Εκκλησίας είναι στη διάθεση του κράτους, αν ήμουν ο Νίκος Αναστασιάδης θα του έλεγα: ‘Μακαριότατε, ευχαριστούμε πάρα πολύ, είμαστε ευγνώμονες’. Και δεν θα έφευγα από το δωμάτιο μέχρι όλη η γη και οι βιομηχανίες της Εκκλησίας της Κύπρου να περιέρχονταν στην ιδιοκτησία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Θα δεχόμουν άμεσα την προσφορά του!

You May Also Like

Πώς προσλαμβάνουμε το αρχαίο δράμα;

Συνέντευξη στον Παύλο Νεοφύτου Σε σχέση με το ανέβασμα θεατρικών παραστάσεων στην Κύπρο, τον ...

Πέτρος Ιωάννου : Η ζωή του [σ]τα βιντεοπαιχνίδια

Κάνοντας την αρχή από τα home videos με την κάμερα των γονιών του, ο ...

ΤΗΕ OH FUCK MOMENT : “Το θέατρο μπορεί να είναι θεραπεία, αλλά από άλλον δρόμο”

Συνέντευξη στη Μερόπη Μωυσέως/ φωτογραφία :Χρύσα Ξένη Η Γιούλα Μπούνταλη μιλά στο “Π” για ...

JOSS STONE | «Θέλω να είμαι ελεύθερη και είμαι»

Συνέντευξη στη Μερόπη Μωυσέως Κινούμενη έξω από τα συμβατικά πλαίσια των δισκογραφικών εταιρειών, η ...

Άλκης Κρητικός : “Η ζωή είναι μικρή και γεμάτη απροσδόκητες στροφές”

Συνέντευξη στη Μερόπη Μωυσέως Με τη συμμετοχή του στην ταινία For Your Eyes Only ...

Ρεαλισμός και φαντασία σε κινούμενα σχέδια

Μιλήσαμε με την Ελένη Χανδριώτου, μια από τους Κύπριους animators που λαμβάνουν μέρος στο ...

X