Νέα στοιχεία για τον Αλβίζε Δενόρες

Γράφει η Νάσα Παταπίου

Μέσα από το αίτημά του για διευκολύνσεις στην καταβολή των χρεών του αφού αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα, μαθαίνουμε περισσότερα για τον Αλβίζε Δενόρες, κόμη της Τρίπολης και φεουδάρχη της Άσσιας

Οι σχέσεις των φεουδαρχών της Κύπρου και γενικά των οικονομικά εύρωστων με τη Δημοκρατία της Βενετίας μαρτυρούνται κατά τον 16ο αιώνα από τα αιτήματα που απηύθυναν κατά καιρούς στις βενετικές αρχές καθώς και στις αντίστοιχες αποφάσεις και απαντήσεις τους. Συνήθως, τέτοια αιτήματα αφορούσαν την άδεια οπλοφορίας, την άδεια για πώληση, αγορά ή υποθήκευση ενός φέουδου, αλλά τα περισσότερα αιτήματα σχετίζονταν με οικονομικές διευκολύνσεις τις οποίες ζητούσαν οι φεουδάρχες γιατί φυσικά φαινόμενα όπως ανομβρία, ξηρασία ή επιδρομή ακριδών τύχαινε κατά καιρούς να πλήττει την παραγωγή τους. Τα όσα ανέφεραν στα αιτήματά τους οι φεουδάρχες έπρεπε οπωσδήποτε να ελεγχθούν, δηλαδή να γίνει σχετική διερεύνηση και πιστοποίηση από τους Βενετούς διοικητές που υπηρετούσαν στην Κύπρο, ούτως ώστε οι βενετικές αρχές να έχουν ενώπιόν τους ένα αίτημα του οποίου το περιεχόμενο ν’ ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και να μην περιέχει κανένα ίχνος ψεύδους.

Τα αιτήματα αυτά μετά από αιώνες μάς προσφέρουν πλούσια στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο ζούσαν οι Κύπριοι φεουδάρχες, από πού προέρχονταν τα εισοδήματά τους και ποιες αιτίες μπορούσαν να πλήξουν την παραγωγή των κτημάτων τους. Η απαρίθμηση, επίσης, των υπηρεσιών που είχαν προσφέρει στη Γαληνοτάτη Δημοκρατία, πληροφορίες οπωσδήποτε οι οποίες θα προσμετρούσαν στην ικανοποίηση του αιτήματός τους, αποτελούν ενδιαφέροντα στοιχεία για τα έργα γενικά και τις ημέρες των Κυπρίων φεουδαρχών.

Το αίτημα του Alvise de Nores

Το 1546, ο Βενετός τοποτηρητής Κύπρου Aloysius de Rippa διαβίβαζε στις βενετικές αρχές το αίτημα ενός φεουδάρχη, με ημερομηνία 8 Ιουνίου 1546. Εκτός από την υπογραφή του τοποτηρητή, το εν λόγω έγγραφο έφερε και τις υπογραφές των δύο Βενετών συμβούλων καθώς και την υπογραφή του Μάρκου Ζαχαρία, οικονομικού επιθεωρητή (rasonato) τότε της Κύπρου, γιατί προφανώς ο ίδιος θα είχε διενεργήσει έρευνα για επαλήθευση των όσων ανέφερε στο αίτημά του ο φεουδάρχης.
Το πιο πάνω αίτημα είχε απευθύνει στις βενετικές αρχές ο Aλβίζε Δενόρες, δεύτερος κόμης της Τρίπολης και βισκούντης. Ήταν, όπως σημείωνε, γιος του αείμνηστου Ιωάννη Δενόρες, πρώτου κόμη της Τρίπολης. Η φραγκική οικογένεια των Δενόρες μαρτυρείται στην Κύπρο ήδη από τις αρχές του 13ου αιώνα και κατά τη Φραγκοκρατία πολλά μέλη της υπηρέτησαν σε διάφορα αξιώματα. Ας σημειωθεί ότι και αυτή η βασίλισσα της Κύπρου Αικατερίνη Κορνάρο είχε ζητήσει ο Πέτρος Δενόρες -πρόκειται για θείο του Αλβίζε Δενόρες- να διοριστεί καπιτάνος της Λεμεσού για δύο χρόνια ένεκα των υπηρεσιών του πατέρα του, ιππότη και βισκούντη Ιακώβου Δενόρες. Ο Πέτρος ήταν πατέρας του Ιάσονος Δενόρες, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας. Κατά τα χρόνια της βενετικής κυριαρχίας η ίδια οικογένεια αγόρασε από τη Γαληνοτάτη τον τίτλο του κόμητα της Τρίπολης και πολλά μέλη της διακρίθηκαν κοινωνικά και οικονομικά.

Ας σημειωθεί ότι ο Ιωάννης Δενόρες, πατέρας του Αλβίζε και αδελφός του Πέτρου, χαρακτηρίζεται ως πολύ εύγλωττος (eloquentissimo) γιατί εντυπωσίαζε πραγματικά με τις ομιλίες του κάθε φορά που μετέβαινε στη Βενετία ως εκπρόσωπος της κοινότητας της Κύπρου. Το αίτημα βέβαια απευθύνεται στις βενετικές αρχές από τον δεύτερο κόμη της Τρίπολης, Αλβίζε Δενόρες, αλλά ο ίδιος κάνει μνεία και στον κόμη πατέρα του, που ήδη έχει πεθάνει, για να υπενθυμίσει από ποια οικογένεια κατάγεται. Ο Αλβίζε Δενόρες εξηγεί για ποιους λόγους αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα, για να καταλήξει στη συνέχεια να ζητήσει διευκολύνσεις για καταβολή των χρεών του.

Επιδημία πανώλους

Η βαρύτατη λοιμώδης νόσος, γνωστή ως πανώλης, που είχε ξεσπάσει στην πόλη της Αμμοχώστου και στα γύρω χωριά τα οποία ανήκαν στη Δημοκρατία κατά τα έτη 1532 και 1533, ήταν ουσιαστικά ένας από τους λόγους που έπληξαν την παραγωγή και επηρέασαν ασφαλώς οικονομικά και τον φεουδάρχη Αλβίζε Δενόρες. Στο κάλεσμα της βενετικής διοίκησης να προσφέρει υπηρεσίες σ’ αυτή τη δύσκολη περίοδο, που η επιδημία αποδεκάτιζε τον πληθυσμό της Αμμοχώστου αλλά και του Τρικώμου καθώς και του χωριού του ονομαζόμενου Μήλο του Αδάμ (Pomo da Adamo), ο Αλβίζε Δενόρες δήλωσε παρών. Η βενετική διοίκηση τότε της Κύπρου διόρισε τον Αλβίζε Δενόρες στη θέση του προνοητή υγείας (provveditore della sanita), στην πόλη της Αμμοχώστου, μια θέση υπεύθυνη και με πολλές υποχρεώσεις και καθήκοντα όταν η πανώλης θέριζε ψυχές. Εργάστηκε, όπως αναφέρει, σκληρά και με τη θεία βοήθεια του Θεού η φοβερή ασθένεια όχι μόνο τελικά δεν εξαπλώθηκε, αλλά και εξαλείφθηκε.

Το 1534, η Κύπρος είχε δεχθεί πολλές επιδρομές από κουρσάρους και η βενετική διοίκηση της Κύπρου είχε πληροφορίες ότι πειρατές σχεδίαζαν να επιτεθούν εκ νέου και να ληστέψουν την περιοχή της Κερύνειας. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο οι ρέκτορες θέλησαν να ενισχύσουν στρατιωτικά την περιοχή ούτως ώστε σε τέτοια περίπτωση να μην γίνει κατορθωτό ο εχθρός να εισβάλει και να πλήξει τα γύρω χωριά. Τότε, ο Αλβίζε Δενόρες φρόντισε με δικά του έξοδα ν’ αποστείλει έναν λόχο στρατιωτών για τη φρούρηση της περιοχής της Κερύνειας, που κινδύνευε από τους κουρσάρους.

Επιπρόσθετα, ο Αλβίζε Δενόρες προσέφερε τις υπηρεσίες του κατά τα έτη 1537 έως 1540, δηλαδή κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ της Γαληνοτάτης και των Οθωμανών. Όπως διαβάζουμε στο αίτημα του φεουδάρχη, κατά τη διάρκεια του προαναφερόμενου πολέμου είχε προσφέρει υπηρεσίες στην πόλη της Αμμοχώστου σε τρεις τομείς, ενισχύοντας έτσι τη Δημοκρατία της Βενετίας. Σημειώνουμε ότι το πιο σημαντικό φέουδο του Αλβίζε Δενόρες ήταν το χωριό Άσσια της Μεσαορίας, το οποίο είχε αγοράσει το 1529 από τη Δημοκρατία της Βενετίας και το οποίο γειτνιάζει με την Αμμόχωστο. Σχετικά με τις υπηρεσίες τις οποίες προσέφερε στην πόλη της Αμμοχώστου, αναφέρουμε τα εξής: πρώτον, μετέφερε σιτηρά και προμήθειες από τη δική του παραγωγή στην πόλη της Αμμοχώστου ούτως ώστε σε περίπτωση επίθεσης να είναι καλώς εφοδιασμένη, να αντισταθεί και να αντέξει σε πολιορκία. Δεύτερον, με δαπάνες δικές του οργάνωσε έναν λόχο στρατιωτών για ενίσχυση των άλλων στρατιωτικών σωμάτων που υπηρετούσαν στην Αμμόχωστο και, τρίτον, έστειλε δικούς του εργάτες για να προσφέρουν εργασία στα οχυρωματικά έργα που εκτελούνταν στην Αμμόχωστο, παραχωρώντας επίσης και πολλά δικά του κάρα για τις οχυρωματικές εργασίες.

Η ανομβρία του 1544

Το έτος 1544, όπως πληροφορούμαστε από διάφορες βενετικές πηγές, ήταν καταστροφικό για τη γεωργική παραγωγή και είχε ως αποτέλεσμα να προκληθεί μεγάλη έλλειψη σιτηρών. Η παρατεταμένη ξηρασία και η ανομβρία προκάλεσαν για δύο χρόνια λιμό και οι κάτοικοι της Κύπρου δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν ούτε τον επιούσιο. Παράλληλα, επιδρομές ακριδών είχαν επιδεινώσει περισσότερο την κατάσταση και πολύς κόσμος πέθαινε από πείνα. Η ανομβρία και ξηρασία, η επιδρομή ακριδών καθώς και η ασθένεια μίρτος που έπληξε τα σιτηρά στα φέουδα του Αλβίζε Δενόρες είχαν ως αποτέλεσμα να πληγεί και ο ίδιος οικονομικά. Όπως ανέφερε στο αίτημά του, ήταν υποχρεωμένος επιπλέον να θρέψει τους χωρικούς που εργάζονταν στα φέουδά του και να τους δώσει σιτάρι για να σπείρουν. Όλα τα παραπάνω ανάγκασαν τον κόμη και φεουδάρχη Αλβίζε Δενόρες να ζητήσει οικονομικές διευκολύνσεις από τη Δημοκρατία της Βενετίας. Η Γαληνοτάτη, όπως πάντα, έτεινε ευήκοον ους στα αιτήματα των Κυπρίων φεουδαρχών, αναγνωρίζοντας, βέβαια, και τις υπηρεσίες τις οποίες της είχαν προσφέρει…

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Νέα στοιχεία για τα χωριά Μιρμικόφου και Άγιος Ισίδωρος

Γράφει η Νάσα Παταπίου Η μακραίωνη ιστορία δύο εγκαταλειμμένων σήμερα χωριών στην επαρχία Πάφου, ...

Η ιστορία ενός υπερασπιστή της Αμμοχώστου

Γράφει η Νάσα Παταπίου Ο Ναυπλιώτης Παύλος Κούτσης εγκαταστάθηκε στην Κύπρο με την οικογένειά ...

Ο υπάλληλος του Νικόλαου Querini, Λουκάς Furlan

Ο διορισμός του Βενετού τοποτηρητή Νικόλαου Querini στην Κύπρο έφερε στη μεγαλόνησο τον πορθμέα ...

Ριζοκάρπασο: Ιστορικές και γαστρονομικές διαδρομές

Γράφει η Νάσα Παταπίου Μοναδικές και παντελώς άγνωστες γαστρονομικές επιλογές σε άλλες περιοχές της ...

Η οικογένεια Σαγκταμαύρα (Sancta Maura) της Κύπρου

Σε πηγές τόσο της Φραγκοκρατίας όσο και της Βενετοκρατίας απαντούν στοιχεία για την οικογένεια ...

H βενετική οικογένεια Priuli και η Κύπρος

Γράφει η Νάσα Παταπίου Ένα οικόσημο στην οδό Αρσινόης στη Λευκωσία οδηγεί στην οικογένεια ...

X