Περί φιλανθρωπίας

Του Ντίνου Θεοδότου

Όπου υπάρχει φτώχεια, ανέχεια και δυστυχία, εκεί βρίσκεται πρόσφορο έδαφος και αναπτύσσεται η φιλανθρωπία. Το φαινόμενο ανθεί αυτό τον καιρό στον τόπο μας. Η φιλανθρωπία παίρνει διάφορες μορφές. Μπορεί να εκδηλωθεί ατομικά από άνθρωπο σε άνθρωπο ή όπως γίνεται συνήθως μέσω οργανωμένων συνόλων, συνδέσμων ή ακόμα μέσω εταιρειών, δήμων, σχολείων. Προεξάρχοντα ρόλο βέβαια παίζει πάντοτε η Εκκλησία που θεωρεί ότι βρίσκει ευνοϊκό πεδίο για να ασκήσει το θεάρεστο έργο της και να κατοχυρώσει την εξουσία της πάνω στους πιστούς. Η φιλανθρωπία στις πλείστες των περιπτώσεων αποτελεί τον μανδύα που καλύπτει στόχους που δεν προβάλλονται άμεσα. Τέτοιοι στόχοι μπορεί να είναι η προβολή, η κοινωνική καταξίωση, η προσέλκυση ψηφοφόρων, η διαφήμιση υπηρεσιών ή προϊόντων. Οι επιχειρήσεις και οι εταιρείες χρησιμοποιούν τη φιλανθρωπία για να μην πληρώνουν φόρους.
Οι κυρίες των φιλόπτωχων συνδέσμων θεωρούν ότι επιτελούν ύψιστο κοινωνικό έργο όταν οργανώνουν εράνους, γυρίζουν τον δίσκο στην εκκλησία ή όταν με διάφορους τρόπους συγκεντρώνουν χρήματα και είδη για τους φτωχούς. Τα φιλανθρωπικά τέια αποτελούν ευκαιρίες για έξοδο, για προβολή και επίδειξη. Οι χοροί που οργανώνονται για φιλανθρωπικούς σκοπούς προσφέρουν την ευκαιρία της διασκέδασης και συγχρόνως την αίσθηση ότι αυτό που γίνεται είναι και θεάρεστο.

Ο θεσμός των κοινωνικών παντοπωλείων ανθεί αυτό τον καιρό, με τους δήμους και τις κοινότητες να συναγωνίζονται μεταξύ τους. Ο συναγωνισμός βέβαια επικεντρώνεται στο ποιος θα δώσει μεγαλύτερη προβολή στον θεσμό καλώντας τα τηλεοπτικά κανάλια να τον προβάλουν και δημοσιογράφους να τον δημοσιεύσουν στις εφημερίδες. Ο ραδιομαραθώνιος, όπως γίνεται, αποτελεί άλλο τρανταχτό παράδειγμα εκμετάλλευσης της φιλανθρωπίας για διαφημιστικούς σκοπούς. Η πάλαι ποτέ Λαϊκή Τράπεζα, και το ΡΙΚ εκμεταλλευόμενο το ρόλο του, υπερπροβάλλουν τον έρανο με προφανείς επικοινωνιακούς σκοπούς. Αντίστοιχα η Τράπεζα Κύπρου για τους ίδιους σκοπούς οργανώνει την πορεία Χριστοδούλας.

Οι εκδηλώσεις που γίνονται υπό το κάλυμμα της φιλανθρωπίας δεν έχουν τελειωμό. Αθλητικές συναντήσεις, θεατρικές παραστάσεις, μουσικές εκδηλώσεις, εικαστικές εκθέσεις, συνεστιάσεις, παζαράκια πουλούν πιο εύκολα όταν έχουν την ετικέτα της φιλανθρωπίας. Ακόμα και για κερδοσκοπικούς σκοπούς γίνεται επίκληση της φιλανθρωπίας.

Θα ερωτήσει κάποιος: “Μα δεν υπάρχει άδολη, ανιδιοτελής προσφορά;” Και βέβαια υπάρχει. Μόνο που γίνεται σιωπηρά και αθόρυβα, δεν προβάλλεται στα κανάλια και στις εφημερίδες και την ξέρει μόνο αυτός που την κάνει. Αυτός νιώθει την αγαλλίαση της προσφοράς, τη χαρά του να δίνεις και δεν έχει ανάγκη να το μάθει κανένας. Αυτή άλλωστε είναι η πεμπτουσία και το μεγαλείο της χριστιανικής ηθικής.

Ωστόσο, το πρόβλημα της φτώχειας δεν λύνεται με ατομικές προσπάθειες. Η αντιμετώπισή του πρέπει ν’ αποτελεί κρατική φροντίδα για πολλούς λόγους. Δεν μπορεί η απάμβλυνση της δυστυχίας να επαφίεται στην καλή διάθεση και τα φιλάνθρωπα αισθήματα, αν υπάρχουν, των συμπολιτών. Το κράτος διαθέτει τους θεσμούς και τη δυνατότητα να επιτελέσει αυτό το έργο ασκώντας μια δίκαιη κοινωνική πολιτική. Και ίσως το σημαντικότερο είναι να μην νιώθει αυτός που παίρνει, ηθική υποχρέωση και εξάρτηση από αυτόν που δίνει. Η Εκκλησία, ως κοινωνικός θεσμός, αντί να επικαλείται τα φιλάνθρωπα αισθήματα των πιστών, ας βάλει βαθιά το χέρι στην τσέπη και πλείστα προβλήματα θα απαμβλυνθούν. Όταν θέλει έχει τις δυνατότητες.

You May Also Like

Ελλάδα-Κλυταιμνήστρα | Κύπρος-Ηλέκτρα

Του Νέαρχου Γεωργιάδη Η κυπριακή διάλεκτος “μάς αποκόβει από το υπόλοιπο έθνος, δυσκολεύει την ...

Σκέψεις για την ετερότητα με αφορμή την παράσταση χορού Drops of Peace

Του Γιάννη Παπαδάκη, Κοινωνικού Ανθρωπολόγου Πανεπιστήμιου Κύπρου Ως θεατή, η παράσταση αυτή με έβαλε ...

Κερύνεια, η πόλη της «ανερμάτιστης σιωπής»

Γράφει η δρ Νάντια Στυλιανού | Ανώτερη μορφωτική λειτουργός, Πολιτιστικές Υπηρεσίες Υπουργείου Παιδείας και ...

Ο υπόκοσμος της κυπριακής λογοτεχνίας

Γράφει ο Άντης Ροδίτης Διάβασα στον Τύπο τις απόψεις τεσσάρων λογοτεχνών για τη σαθρότητα ...

Η μεταμόρφωση στο The Performance Shop – The Active Spectator

Γράφει η Δένα Αναξαγόρου /Φωτογραφία (c)Παύλος Βρυωνίδης Ως “ενεργός-θεατής” παρευρέθηκα στην παράσταση The Active ...

Who’s Afraid of Cypriot Theater?

Του Γιάννη Παπαδάκη| papada@ucy.ac.cy Ομολογώ ότι με φοβίζει η ιδέα του να πάω να δω ...

X