«Αυστηρώς Κατάλληλο για ενηλίκους – Σεξουαλικότητα στην κυπριακή τέχνη»

Γράφει η Ευαγόρια Δαπόλα (ΜΑ)

 Μια έκθεση που αντιμετωπίζει τη σεξουαλικότητα όχι ως απλό συναισθηματικό παραλήρημα, αλλά ως διαδικασία μεθόδου, μαθητείας και απελευθέρωσης

Η σεξουαλικότητα είναι μια οικουμενική έννοια που είναι δύσκολο να οριστεί παρόλο που υπάρχει από την αρχή της ανθρωπότητας και είναι πάντα επίκαιρη. Συνεχώς αλλάζει μορφές και έκφραση και γι’ αυτό από την αρχαιότητα έως σήμερα οι άνθρωποι εξερευνούν τη σεξουαλικότητα, τις έννοιες και τις μορφές της. Η σεξουαλικοποίηση είναι η αντικειμενοποίηση του έρωτα, η πραγμάτωσή του, ένα αναπόσπαστο κομμάτι της προσωπικότητας του καθενός. Είναι μια βασική ανθρώπινη ανάγκη που συνυπάρχει μαζί με τις υπόλοιπες πλευρές της ζωής. Στην ουσία της είναι ένα πρίσμα μέσα από το οποίο τα δύο φύλα κατανοούν και ανταποκρίνονται στον κόσμο. Αυτό το πρίσμα έχει γενετικές, βιολογικές, πνευματικές, ψυχολογικές, κοινωνικές, πολιτισμικές και εκπαιδευτικές παραμέτρους. Αυτές επηρεάζονται από το πού, πώς και πότε ζει κάποιος, από το ποιος τον ανάθρεψε και από το τι θεωρεί ο ίδιος ως σημαντικό. Η τέχνη λοιπόν, μιμούμενη τη ζωή εμπνέεται από τη φύση και αποτυπώνει μορφές σεξουαλικότητας.

Η σεξουαλικότητα απασχόλησε κατά καιρούς τον άνθρωπο και θα συνεχίσει να τον απασχολεί όσο υπάρχει η ίδια αλλά και όσο υπάρχει η εξουσία της γνώσης της. Διάφοροι φιλόσοφοι, ψυχολόγοι, αναλυτές και καλλιτέχνες προσπάθησαν να αποτυπώσουν και να εξηγήσουν αυτή την κινητήρια δύναμη, που είναι παράλληλα το κίνητρο αλλά και ο ευσεβής πόθος του ανθρώπου για τη διαιώνιση της ανθρωπότητας. Η σεξουαλικότητα είτε ως κοινωνικό είτε ως πολιτικό ζήτημα αποτελεί μια επιλογή του κάθε ανθρώπου ξεχωριστά, που καθορίζει τη ζωή του. Το σώμα και η σεξουαλικότητα του καθενός είναι αποτέλεσμα επιλογών του. Έτσι, για τον άνθρωπο και κυρίως για τον καλλιτέχνη η σεξουαλικότητά του είναι αυτός ο ίδιος, ο εαυτός του.

Η σεξουαλικότητα και το γυμνό σώμα ήταν ανέκαθεν αγαπημένα θέματα της τέχνης, που απέδιδαν λεπτομέρειες και συμβολισμούς με ερωτική διάσταση. Η σεξουαλικότητα συνδέει διαφορετικούς αιώνες της ιστορίας της τέχνης, και είναι αντικείμενο αναπαράστασης για όλα τα ρεύματα και κοινό θέμα πολλών καλλιτεχνών σε διάφορα μήκη του πλανήτη, από τους κλασικούς μέχρι τους σύγχρονους. Στη μεταπολεμική Ευρώπη και ακόμη περισσότερο στην Κύπρο, η καταστολή της σεξουαλικότητας διαμέσου μιας σεμνότυφης και πουριτανικής εποχής είχαν ως αποτέλεσμα οποιαδήποτε ελεύθερη σεξουαλική έκφραση να απαγορεύεται και να κρύβεται πίσω από ηθικολογικές κουρτίνες. Ενώ η θρησκεία αποδοκίμαζε και καταδίκαζε την κάθε σαρκική απόλαυση, η σεξουαλικότητα σταθερά αποτελούσε μια πραγματικότητα, επειδή μια τόσο σθεναρή παρόρμηση όπως η σεξουαλική – δεν μπορούσε να εξοστρακιστεί από την ανθρώπινη ύπαρξη. Φανερά ή κρυφά, οι άνθρωποι ακόμη γεύονταν τη σαγήνη του έρωτα. Έτσι, η τέχνη λειτούργησε ως μια επιφάνεια που φιλοξένησε αυτές τις ιδιότητες του εαυτού, μέσα σε ένα αναστοχαστικό σχέδιο ζωής. Από την αρχαιότητα έως σήμερα η κυπριακή τέχνη αποτύπωνε τη σεξουαλικότητα με διάφορους τρόπους. Στη σύγχρονη όμως κοινωνία, η παραδοσιακή τάξη πραγμάτων οπισθοχώρησε και η σεξουαλικότητα απαλλάχθηκε σταδιακά από τις διαφορετικές εξουσίες, είτε πολιτικές είτε θρησκευτικές, και αναδείχθηκαν οι αισθητικές και επικοινωνιακές της ιδιότητες ώστε οι καλλιτέχνες να έχουν πλατφόρμα ανάδειξης αυτής της πτυχής της τέχνης.

Η έκθεση «Αυστηρώς Κατάλληλο για ενηλίκους – Σεξουαλικότητα στην Κυπριακή Τέχνη» στον Πολυχώρο «Αποθήκες»φέρνει στο προσκήνιο αναπαραστάσεις της σεξουαλικότητας από καλλιτέχνες που έδρασαν από το 1965 έως σήμερα και τον τρόπο με τον οποίο αυτοί αποτύπωναν το γυμνό σώμα και υμνούσαν τον ερωτισμό. Παρουσιάζοντας πάνω από 30 έργα ζωγραφικής, φωτογραφίας, γλυπτικής, βίντεο και εκτυπώσεις, η τολμηρή έκθεση είναι πιο επίκαιρη από ποτέ. Σε μια κρίσιμη εποχή που τόσο τα εθνικά όσο και τα παγκόσμια δρώμενα που συνθέτουν την κοινωνία μας περιστρέφονται γύρω από τις αστραπιαίες μεταβολές της ελεύθερης έκφρασης, το κυρίαρχο θέμα και σκοπός της έκθεσης για τη σεξουαλικότητα δεν είναι να σοκάρει τον θεατή αλλά να προβάλει μια πτυχή της κυπριακής τέχνης που δεν είχε πολλά περιθώρια να προβληθεί στο παρελθόν. Η έκθεση εστιάζει στο να δημιουργήσει και να ενισχύσει τον διάλογο ανάμεσα σε έργα που εκφράζουν διαφορετικές μορφές και «οπτικές» της σεξουαλικότητας. Υπό τον γενικό άξονα της σεξουαλικότητας, η έκθεση αποτυπώνει πρακτικές που καθορίζουν τη συγκρότηση της συλλογικής σωματικής και ψυχολογικής απελευθέρωσης και έκφρασης και τονίζει τη θέση του ανθρώπου σε μια έντονα σεξουαλικά φορτισμένη εποχή, σε σχέση με έννοιες όπως η οικειότητα, ο χώρος και ο τόπος.

Στην έκθεση αυτή, η σεξουαλικότητα δεν αποτυπώνεται μόνο μέσα από το γυμνό, αλλά εισχωρεί στα ρευστά όρια-σύνορα των φαντασιώσεων, αναπαραστάσεων σεξουαλικών σκηνών και σε ταξίδια εξερεύνησης του σώματος. Οι καλλιτέχνες σαν ιερουργοί μυστικιστικών λειτουργιών μάς ταξιδεύουν σε χώρους ανοίκειους και ουτοπικούς αλλά και σε ηχηρούς μικρόκοσμους που φλερτάρουν με πύρινες εικόνες. Παρουσιάζουν τα στερεότυπα και τους κοινωνικούς αποκλεισμούς, τις μορφές ελέγχου και χειραγώγησης. Αποτυπώνουν την έντονη επιρροή της ποπ κουλτούρας στην κοινωνική και τη σεξουαλική μας ζωή αλλά και ό,τι άλλο αναφύεται μέσα από την ουσία και την απουσία, το ήθος και τον πόθο στις σύγχρονες και παλαιότερες συνθήκες ζωής. Η έκθεση αυτή είναι μια ωδή στους ανολοκλήρωτους, χιμαιρικούς και μυθικούς σεξουαλικούς μας εαυτούς που αναδεικνύει το πώς αντιμετωπίζουμε ο ένας τον άλλο ως άτομα και ως εραστές. Αυτά, τα αθέατα ή θεατά συμβάντα κρύβουν αποκρυσταλλωμένες εικόνες αισθησιασμού πλασμένες από εαυτούς δίχως περιορισμούς.

 

+Η Ευαγόρια Δαπόλα (ΜΑ) είναι ιστορικός Τέχνης & ιπιμελήτρια της έκθεσης «Αυστηρώς Κατάλληλο για ενηλίκους».

Η έκθεση εγκαινιάζεται στις 18 Μαρτίου στον Πολυχώρο Αποθήκες, στη Λάρνακα, και θα παραμείνει μέχρι τις 9 Απριλίου. Στην έκθεση παρουσιάζονται έργα των Άγγελου Μακρίδη, Στας Παράσχου, Στέλιου Βότση, Χαμπή Τσαγγάρη, Γκλυν Χιουζ, Άντρου Ευσταθίου, Γιώργου Δουκανάρη, Εύρου Ευρυβιάδη, Ανδρέα Παρασκευά, Πανίκου Τεμπριώτη, Κυριάκου Αχχιλέως, Λεωνίδα Σπανού, Μαρίας Λιανού, Μυρτώς Μακρίδου, Νικόλα Αντωνίου, Δημήτρη Μίχλη, Όλγας Σπανού, Ρήνου Στεφανή και Σούζαν Βάργκας.

 

You May Also Like

«Είναι μια έκτακτη κατάσταση, κυρία μου»

Γράφει η Έλενα Αγαθοκλέους | Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Κέντρου Παραστατικών Τεχνών Μίτος Καλέσαμε την ...

Ο ΘΟΚ ως μπουλούκ-ασκέρ

Γράφει ο Παναγιώτης Τυβίγγιος Οι θεατές καταλαμβάνουν τις θέσεις τους. Και τους καταλαμβάνει η ...

Σκέψεις για την ετερότητα με αφορμή την παράσταση χορού Drops of Peace

Του Γιάννη Παπαδάκη, Κοινωνικού Ανθρωπολόγου Πανεπιστήμιου Κύπρου Ως θεατή, η παράσταση αυτή με έβαλε ...

“Δάσκαλος και μαθητές” στην Αθήνα

Γράφει η Δένα Τουμαζή Μια αλλιώτικη και ενδιαφέρουσα έκθεση γλυπτικής λαμβάνει χώρα στο Ίδρυμα ...

Η απόδραση του Γιώργου Κοτσώνη που εξέπληξε την υφήλιο

Ανδρέας Φωκαϊδης | phoca@cytanet.com.cy Το 1956, ο αείμνηστος Γιώργος Κοτσώνης απέδρασε μέσα απ’ τα ...

Δυο παραστάσεις και σκόρπιες σκέψεις

Γράφει ο Νικόλας Κυριάκου Λίγα λόγια με την ιδιότητα του θεατή για δύο πρόσφατες ...

X