Η επιστήμη επιτίθεται στον ISIS

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη | valia@inrec.gr

Για το Ισλαμικό Κράτος [ISIS] και τους τρόπους που δρα στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουμε ήδη κουβεντιάσει αρκετά. Ωστόσο μια νέα μελέτη επιστρατεύει ένα υπολογιστικό μοντέλο και έναν αλγόριθμο ώστε να δώσει μιαν “απάντηση” στις πρακτικές του ISIS.
Ο αλγόριθμος “διαβάζει” τις συμπεριφορές των υποστηρικτών του ISIS στο διαδίκτυο. Στη συνέχεια, χρησιμοποιώντας μαθηματικές εξισώσεις, κάνει εκτιμήσεις για πιθανές νέες επιθέσεις στο μέλλον, ακόμη κι αν οι μυστικές υπηρεσίες δεν έχουν πληροφορίες για συγκεκριμένες ημερομηνίες.

Οι ερευνητές, φυσικομαθηματικοί, ειδικοί των υπολογιστών αλλά και κοινωνικοί επιστήμονες, με επικεφαλής τον φυσικό Νιλ Τζόνσον του Πανεπιστημίου του Μαϊάμι, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό “Science” [bit.ly/262WTfi], ανέλυσαν λεπτομερή αρχεία για τους διαδικτυακούς υποστηρικτές του ISIS στα κοινωνικά δίκτυα την περίοδο 2014-15.

Η έρευνα εστιάσθηκε σε 196 διαδικτυακές κοινότητες φιλικές στο Ισλαμικό Κράτος, με πάνω από 108.000 μέλη συνολικά. Μια πρώτη διαπίστωση έχει να κάνει με τη ρευστότητα των ομάδων υποστήριξης, οι οποίες -υπό την πίεση των αντιτρομοκρατικών υπηρεσιών- συνεχώς διαλύονται και συστήνονται ξανά με νέα ονόματα, αλλά σε μεγάλο βαθμό με τα ίδια μέλη. Μερικές online ομάδες “ζουν” για τέσσερις-πέντε μήνες και άλλες μόνο μία-δυο μέρες. Περίπου το 40% των μελών είναι γυναίκες, πράγμα που μάλλον εξέπληξε τους ερευνητές, οι οποίοι εκτιμούν ότι αυτές παίζουν κομβικό ρόλο στη διάχυση πληροφοριών [για παράδειγμα, “πώς να αποφύγετε επίθεση από drone”] ή προπαγανδιστικών βίντεο και στη συγκέντρωση χρημάτων υπέρ των ισλαμιστών τρομοκρατών.
Το μοντέλο των επιστημόνων δείχνει ότι όσο μεγαλύτερη πίεση ασκούν οι αρχές, τόσο δυσκολότερα αναπτύσσονται μεγάλες ομάδες φιλικές στο ISIS. Αν όμως τα αντίμετρα είναι ανεπαρκή, τότε υπάρχει κίνδυνος η υποστήριξη στο ISIS να εξελιχθεί σε μια μεγάλη υπερ-κοινότητα.
Επίσης, σύμφωνα με τους ερευνητές, παρόλο που τα μέλη των ομάδων υποστήριξης του ISIS συχνά δεν γνωρίζονται μεταξύ τους προσωπικά, έχουν μεγάλη ικανότητα να συντονίζουν και να αναπροσαρμόζουν τη στρατηγική τους, καθώς επίσης να διευρύνουν την επιρροή τους σε άτομα χωρίς καμία προϊστορία εξτρεμισμού [τους “μοναχικούς λύκους” που είναι πιο δύσκολο να εντοπισθούν, όπως ο Ομάρ Μάτιν ο οποίος έκανε τη δολοφονική επίθεση στο Ορλάντο της Φλόριντα]. Οι ομάδες των δυτικών μη ισλαμιστών ακτιβιστών, οι οποίες μελετήθηκαν για λόγους σύγκρισης, δεν έχουν επιδείξει τόσο μεγάλη προσαρμοστική ικανότητα.

“Μοιάζει με αυτό που γίνεται στα κοπάδια των ψαριών, τα οποία ενώνονται και σκορπίζουν όταν εμφανισθεί ένας θηρευτής, αλλά μετά ξαναενώνονται. Όχι όμως στο ίδιο σημείο όπου εμφανίσθηκε ο θηρευτής, αλλά σε διαφορετικά σημεία. Μόνο που αντί για τη θάλασσα, αυτό συμβαίνει στο διαδίκτυο”, δήλωσε ο Νιλ Τζόνσον, ο οποίος είναι ειδικός στη μελέτη του φαινομένου της πολυπλοκότητας στη φύση και στην κοινωνία. Πρόσθεσε ότι ακόμη κι ένας “μοναχικός λύκος” θα είναι μοναχικός μόνο για ένα διάστημα, καθώς κάποια στιγμή θα ενταχθεί σε κάποια συνήθως μικρή διαδικτυακή ομάδα ισλαμιστών.

Οι ερευνητές έχουν ήδη μοιρασθεί τις τεχνικές τους με τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ, παραμένει όμως άγνωστο σε ποιο βαθμό οι τελευταίες τις αξιοποιούν. Ο ίδιος ο Τζόνσον δήλωσε στο “Nature” την αμφιβολία του γι’ αυτό και εξέφρασε την ελπίδα ότι στο μέλλον οι φυσικομαθηματικοί και οι κοινωνικοί επιστήμονες, εντός κι εκτός μυστικών υπηρεσιών, θα συνεργασθούν πιο στενά για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Η λύση, βέβαια, γεννά και νέα προβλήματα. Όλη αυτή η παρακολούθηση και η πιθανή ακόλουθη “επέμβαση” στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έρχονται σε αντίφαση με τον “ελευθεριάζοντα” χαρακτήρα τους. Και κανείς δεν ξέρει πού μπορεί να οδηγήσει. Το βήμα από την παρακολούθηση της τρομοκρατίας μέχρι τον big brother ή μέχρι να θεωρηθούμε όλοι τρομοκράτες από το ένα ή το άλλο καθεστώς είναι ακόμα μετέωρο αλλά για πόσο ακόμα;

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Η μάχη του streaming

Ίσως το μεγαλύτερο γεγονός στην παρουσίαση των καινούργιων μοντέλων της Apple, να ήταν ότι ...

Από τα τάπερ στο facebook

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη | valia@inrec.gr Ένα “τάπερ πάρτι” θα το ‘χετε υποστεί. Κι ...

Κανονισμοί και δικαιώματα για τους εφήβους στο διαδίκτυο

Τον Μάιο του 2018 θα τεθεί σε ισχύ στις νομοθεσίες όλων των χωρών της ...

Χαμένοι στα social

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη Είναι κάτι βδομάδες τώρα που έχω χάσει εντελώς την μπάλα ...

Επιστημονική φαντασία στην καθημερινότητα

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη | valia@inrec.gr Μια είδηση που διάβασα πρόσφατα μ’ έκανε ν’ ανατριχιάσω. Μια ...

Το δάκρυ για τον Μαρκ

Facebook, Cambridge Analytica και Ευρωκοινοβούλιο, δεν γλυτώνουμε από αυτά ούτε κι εσείς ούτε κι ...

X