ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ: Η Ευρώπη δόξασε το άσχημο, ίσως και το εφιαλτικό

Συνέντευξη στον Μανώλη Καλατζή | Φωτογραφίες Ελένη Παπαδοπούλου

Μια συζήτηση με τον Γιώργο Σταθόπουλο είναι μια ματιά στη σκέψη του καλλιτέχνη. Μια σκέψη πλημμυρισμένη με χρώματα όπως οι καμβάδες των έργων του. Βρεθήκαμε στην Golden Gallery του Ανδρέα Καπάταη στην οδό Μνασιάδου στη Λευκωσία, ανάμεσα στα έργα του, τα οποία θα εκτίθενται έως το τέλος Νοεμβρίου. Όσο ξεκάθαρες είναι οι γραμμές στους ζωγραφικούς πίνακές του τόσο ξεκάθαρες είναι και οι απόψεις του για την τέχνη, χωρίς καμία προσπάθεια να διεκδικήσει το αλάθητο. Ο Γιώργος Σταθόπουλος, εραστής του ωραίου, θαυμαστής της δημιουργίας και εργάτης της τέχνης.

 

Μπορεί να είμαι και ντεμοντέ

 H ζωγραφική σας εκπέμπει ένα έντονο ελληνικό στοιχείο. Τα πρόσωπα, οι κίονες, τα χρώματα…

Αυτό μπορεί να θεωρηθεί και ντεμοντέ σήμερα. Ακολουθώ μια παλιά φιλοσοφία στην τέχνη. Τα έργα τέχνης πρέπει να μεταφέρουν ένα αισιόδοξο μήνυμα γιατί ζεις με αυτά, τα έχεις στο σπίτι σου, μεγαλώνεις με αυτά, γερνάς με αυτά.

Τα «μοντέρνα» έργα τέχνης με μπερδεμένες φόρμες, με σκοτεινά χρώματα, τι εκπέμπουν;

Αυτό είναι η εποχή μας σήμερα. Αυτό είναι για κάποιους επίκαιρο.

Δεν σας αφορά εσάς ως καλλιτέχνη;

 Το γνωρίζω, το βλέπω, αλλά εμένα δεν με αφορά. Υπάρχει πολύ μεγάλη σύγχυση στα πράγματα. Όλοι πιστεύουμε πως αυτό που κάνουμε είναι το σωστό. Αυτό μπορεί να είναι και μεγάλη παγίδα, αλλά ο κάθε ζωγράφος αυτό που ζωγραφίζει, αυτό πιστεύει, αλλιώς δεν θα το έκανε και θα έκανε κάτι άλλο.

Η Ευρώπη δόξασε την ασχήμια

Είπατε για τα αισιόδοξα μηνύματα της ζωγραφικής σας. Ζούμε όμως σε μια εποχή που δεν είναι αισιόδοξη.

Ο κόσμος έχει τεράστια προβλήματα. Όλοι έχουμε προβλήματα, αλλά δεν υπάρχει λόγος να τα μεγεθύνουμε και να τα προβάλλουμε; Άλλος δεν έχει να ζήσει την οικογένειά του, άλλος προσπαθεί να διαφυλάξει ό,τι μπορεί από την περιουσία του… Ο ζωγράφος ή ο κάθε καλλιτέχνης δεν είναι απαραίτητο να μεταφέρει το δράμα της εποχής του. Το γνωρίζεις το δράμα. Γιατί θα πρέπει να στο δείχνω εγώ από το πρωί μέχρι το βράδυ ξανά και ξανά;

Αυτό το περιβάλλον της απαισιοδοξίας σάς επηρεάζει στη δημιουργία;

Όχι, δεν με επηρεάζει καθόλου. Αυτό που κάνουμε δεν είναι για σήμερα, είναι και για αύριο. Αν ο καλλιτέχνης έχει να πει κάτι σημαντικό για τη ζωή, δεν αφορά μόνο το σήμερα, αλλά και το αύριο και το μεθαύριο. Βλέπουμε στην εποχή μας τα αριστουργήματα που έγιναν πριν από χιλιάδες χρόνια, τα θαυμάζουμε και δεν έχουμε να συμπληρώσουμε τίποτα σ’ αυτά, γιατί είναι ολοκληρωμένα έργα από ολοκληρωμένους καλλιτέχνες που ξέραν τι κάνανε και ξέραν τι θέλανε να πούνε. Στην αρχαία Ελλάδα και σε όλους τους μεγάλους πολιτισμούς το ιδανικό ήταν το ωραίο. Το ωραίο δεν μπορεί να το αρνηθεί κανείς. Και όμως το αρνούνται. Η Ευρώπη δόξασε το άσχημο και κάποιες φορές και το εφιαλτικό. Αυτά δεν με αφορούν εμένα προσωπικά. Μπορεί να κάνω λάθος.

Δεν μπαίνετε κάποιες φορές στη διαδικασία να καταγράψετε μέσα από τη τέχνη σας την εποχή σας;

Αυτό θα το κάνουν οι ιστορικοί. Αυτοί θα γράψουν τα σημερινά γεγονότα. Γιατί να το κάνουν οι καλλιτέχνες; Δηλαδή εγώ θα πρέπει να ζωγραφίσω τους ζητιάνους στον δρόμο; Τα βλέπουμε κάθε μέρα. Είναι ανάγκη να τα βλέπουν και μετά από 50 χρόνια οι άνθρωποι; Τι θα συμπληρώσει στη ζωή τους αν βλέπουν μετά από 50 ή 100 χρόνια ότι το 2016 στην Αθήνα οι δρόμοι ήταν γεμάτοι με ζητιάνους, εγκληματίες ή κλέφτες; Τι έχει να πει αυτό; Τότε μπορεί να είναι χειρότερη η κατάσταση. Μπορεί να σφάζονται και αυτό που ζούμε σήμερα να μην είναι τίποτα.

Από άλλον πλανήτη Χατζιδάκις – Γκάτσος

 Έχω δει πολλά δικά σας έργα σε εξώφυλλα δίσκων μεγάλων δημιουργών, όπως του Χατζιδάκι και του Θεοδωράκη. Η ζωγραφική «παντρεύεται» με άλλες τέχνες;

Δεν νομίζω. Το εξώφυλλο γίνεται πιο πολύ για να στολίσει. Είναι ο φάκελος που θα μπει μέσα ένας δίσκος ή ένα βιβλίο. Πρόκειται για μια εικόνα που μπορεί να είναι ελκυστική και να σου κινεί την περιέργεια για να πάρεις το έργο στα χέρια σου. Η εικόνα δεν μπορεί ποτέ να υποκαταστήσει ένα μυθιστόρημα, ένα τραγούδι ή ένα ποίημα. Δεν είναι δυνατόν. Η εικόνα έχει να πει κάτι άλλο.

Η συνύπαρξή σας με μεγάλους καλλιτέχνες όπως ο Χατζιδάκις, ο Θεοδωράκης, ο Γκάτσος, σας έχει επηρεάσει ως προς τον τρόπο με τον οποίο φιλοσοφείτε τα της τέχνης;

Ίσως πιο πολύ ο Χατζιδάκις και ο Γκάτσος. Αυτοί ήταν σοφοί άνθρωποι. Ο Χατζιδάκις ήταν μια ξεχωριστή περίπτωση ανθρώπου και ίσως είναι και ο κορυφαίος καλλιτέχνης που πέρασε τα τελευταία 100 χρόνια από την Ελλάδα. Ο Γκάτσος ήταν ένας γίγας, ένας Θεός. Ήταν ο μεγάλος δάσκαλος του Χατζιδάκι, ο οποίος ό,τι και αν έκανε κατά κάποιο τρόπο έπρεπε να περάσει από την έγκριση του Γκάτσου. Είχα την τύχη να γνωρίσω όλους τους καλλιτέχνες που εν πάση περιπτώσει θεωρούνται σημαντικοί, αλλά αυτοί οι δύο ξεχώριζαν. Ήταν από άλλον πλανήτη. Δεν ξέρω από πού ερχόντουσαν αυτά τα μυαλά.

Ποια χαρακτηριστικά τους ήταν αυτά που τους κατέτασσαν σε αυτή την ιδιαίτερη κατηγορία των μεγάλων;

Ό,τι και να πεις ισχύει. Ήταν γενναίοι άνθρωποι, είχαν το θάρρος της γνώμης τους, δεν ήταν λαϊκιστές, δεν επιχειρούσαν να χαϊδέψουν τα αφτιά κανενός, που είναι μια παγίδα από την οποία δεν ξεφεύγει κανείς, ούτε καλλιτέχνης, ούτε πολιτικός…

Ο Χατζιδάκις και ο Γκάτσος, για όποιον έχει παρακολουθήσει το έργο τους, θα διαπιστώσει πως ήταν σε άλλη διάσταση. Δεν τους θαύμασε ο λαός γιατί μιλάνε για τον εργάτη με το τσεκούρι στην πλάτη…

Υπάρχει λαϊκισμός στην τέχνη;

Ο λαϊκισμός είναι επικίνδυνος και κακός και στην τέχνη και στην πολιτική. Οι πολιτικοί εκπαιδεύονται στον λαϊκισμό. Τάζουν ελπίδα χωρίς αντίκρισμα.

Ο καλλιτέχνης δεν στρατεύεται

Χρησιμοποιούνται οι καλλιτέχνες από τους πολιτικούς;

Όσοι καλλιτέχνες δεν έχουν προσωπικότητα και δεν έχουν τη δύναμη να επιβάλλουν το έργο τους. Οι αληθινοί καλλιτέχνες δεν στρατεύονται. Αυτοί που στρατεύονται το ζητάνε μόνοι τους.

Αισθανθήκατε ποτέ ότι υπήρξε προσπάθεια να σας εκμεταλλευτούν πολιτικά;

 Όχι, δεν το ένιωσα. Άλλωστε οι ζωγράφοι δεν προσφέρονται για επίδειξη λαϊκισμού. Πιο πολύ «αξιοποιούνται» οι τραγουδιστές, οι μουσικοί, οι ηθοποιοί…

Η ομορφιά είναι αντικειμενική

Το αγαπημένο σας θέμα είναι η γυναίκα, τα λουλούδια, τα πουλιά και ο ουρανός.

Αν θέλεις να κάνεις ένα έργο ερωτικό, γυναίκα θα ζωγραφίσεις και θα προσπαθήσεις να την κάνεις και όμορφη. Θα προσπαθήσω να την κάνω όπως αρέσει σε εμένα, γιατί εγώ τη ζωγραφίζω.

Υπάρχει αντικειμενικότητα στην ομορφιά; Υπάρχει κάτι που όλοι μπορεί να το θεωρούν όμορφο;

Υπάρχει αυτό που αναγνωρίζουμε όλοι ως ωραίο. Μια όμορφη γυναίκα, καλοφτιαγμένη, αρέσει σε όλους. Αν κάποιος την προτιμά πιο αδύνατη ή πιο εύσωμη είναι άλλη ιστορία. Το ωραίο υπάρχει όπως υπάρχει και το άσχημο. Το άσχημο δεν ενδιαφέρει κανέναν, είναι προς αποφυγήν.

Το όμορφο το ταυτίζουμε με τη φύση. Η φύση έχει μια αρμονία και μια γεωμετρία, η οποία δεν λαθεύει ποτέ. Βλέπεις ένα φύλλο και είναι ένα κέντημα. Το έχει φτιάξει η φύση. Μπορεί ένα όμορφο φύλλο να μην το δει ο ήλιος, να το δαγκώσει ένα κατσίκι και να χαλάσει η αρμονία. Δεν θα ζωγραφίσουμε αυτό, θα ζωγραφίσουμε το ωραίο. Το ωραίο είναι ιδανικό και υπήρξε ιδανικό σε όλους τους μεγάλους πολιτισμούς.

Αν δεν ζούσατε στο φως της Ελλάδας, θα ζωγραφίζατε όπως ζωγραφίζετε;

Αυτό δεν το ξέρω.

Το σκεφτήκατε να δημιουργήσετε κάπου αλλού εκτός Ελλάδας;

Ποτέ δεν σκέφτηκα κάτι άλλο από αυτό που ζω. Γιατί να το σκεφτώ; Αυτοί που θέλουν να κάνουν διεθνή καριέρα ας την κάνουν με το έργο τους. Οι καλλιτέχνες που κάνουν ένα χρόνο στη Γαλλία και βλέπουν τα κινήματα εκεί και τα μιμούνται και μετά πάνε στην Αμερική και μιμούνται άλλα δεν χαίρονται ποτέ την τέχνη. Ο καλλιτέχνης πρέπει να χαίρεται για αυτό που κάνει για να δώσει χαρά και στον άλλον.

Τι είναι έμπνευση; Δεν ξέρω

Η τεχνοτροπία σας είναι χαρακτηριστική. Πώς αισθάνεστε όταν κάποιος σας αντιγράφει;

Είναι άσχημο γιατί δεν τα κάνουν καλά. Δεν τα κάνουν ωραία και τα βλέπει και ο άλλος που δεν γνωρίζει και λέει «τι βλακείες κάνει ο Σταθόπουλος;» Μπορεί να κάνω κι εγώ βλακείες, αλλά τόσο μεγάλες δεν κάνω.

Σε μια παλαιότερη κουβέντα που κάναμε, μου είχατε πει πως ζωγραφίζετε όπως ο κάθε εργαζόμενος πηγαίνει το πρωί στη δουλειά του.

Ναι. Δουλεύω όλη την ημέρα.

Δεν χρειάζεται έμπνευση;

Εγώ δεν έχω ποτέ έμπνευση. Δεν ξέρω τι είναι η έμπνευση. Στο λέω ευθαρσώς. Ούτε έμπνευση, ούτε οράματα έχω. Μόνο στον ύπνο μου βλέπω όνειρα και οράματα. Στην πραγματικότητα όταν βάζω ένα χαρτί μπροστά μου θέλω να φτιάξω την εικόνα που επιθυμώ και τρώγοντας έρχεται η όρεξη. Πιο πολύ είναι συνήθεια. Αυτή τη ρουτίνα δεν θέλω να τη χαλάσω και για αυτό δεν ταξιδεύω. Μου αρέσει να βρίσκομαι γύρω από τον χώρο που ζω.

Ζωγράφος από τύχη

 Κατάγεστε από ένα χωριό του Αγρινίου, αλλά είστε Αθηναίος από τα 15 σας.

Αναγκαστικά πήγα στην Αθήνα. Εκείνα τα χρόνια ήταν δύσκολα στην επαρχία.

Αν δεν χρειαζόταν θα το επιλέγατε να ζήσετε στην Αθήνα;

Τυχαία έγινα ζωγράφος. Δεν είχα κανένα όραμα να γίνω ζωγράφος. Εργαζόμενος ήμουν στην Αθήνα, δεν πήγα για να σπουδάσω.

Απ’ ό,τι γνωρίζω ξεκινήσατε από μια διαφημιστική εταιρεία. Το ταλέντο σας το ανακάλυψαν άλλοι;

Δεν ξέρω αν έχω ταλέντο (γέλια). Ήμουν τυχερός. Αυτά που έκανα έτυχε να αρέσουν σε πολύ κόσμο και αυτό μου έδωσε το θάρρος να συνεχίσω. Στη Σχολή Καλών Τεχνών μπήκα μέσα στους τρεις πρώτους όταν έδωσα εξετάσεις και έκανα μόνο μια εβδομάδα φροντιστήριο. Εγώ δεν ήξερα καν ότι υπάρχει Σχολή Καλών Τεχνών. Εκεί στο διαφημιστικό γραφείο που εργαζόμουν τυχαία είδε αυτά που έφτιαχνα ένας φίλος του αφεντικού που είχε έρθει από το Παρίσι και μου είπε να πάω στη σχολή.

Το Νόμπελ, ο Γκάτσος και ο Bob Dylan

Ο Γκάτσος, πριν από περίπου 40-45 χρόνια που καθόμαστε στο ζαχαροπλαστείο του Φλόκα στην Αθήνα, μας έλεγε ότι ο μεγαλύτερος ποιητής σήμερα στον κόσμο είναι ο Bob Dylan. Έλεγε: «τα τραγούδια του δεν τα έχω ακούσει, αλλά τα ποιήματά του που διαβάζω δείχνουν πως είναι μεγάλος ποιητής». Άκουγα πριν από λίγο καιρό στα κανάλια της Ελλάδας να σχολιάζουν οι φωστήρες δημοσιογράφοι «πώς είναι δυνατόν να εξευτελιστεί τόσο το Νόμπελ Λογοτεχνίας και να δοθεί σε έναν τραγουδιστή;» Δεν ήξεραν ότι ο Dylan πήρε το Νόμπελ από το ιερατείο Γκάτσου και Χατζιδάκι στου Φλόκα πριν από 45 χρόνια. Η Σουηδική Ακαδημία καθυστέρησε πολύ.

 

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Γιόσι Μαντμόνι : Στο Ισραήλ, η τέχνη συμβαδίζει με τα μεγάλα ακροατήρια

Γράφει η Μερόπη Μωυσέως, Ο Ισραηλινός σκηνοθέτης παρουσίασε την ταινία του Restoration στο φεστιβάλ ...

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΛΗΘΕΙΝΟΣ: Αναζητώντας τον «ανύπαρκτο» χρόνο

Συνέντευξη στην Μαρίνα Σχίζα / Φωτογραφία Ελένη Παπαδοπούλου «Υπάρχει χρόνος;». Αυτό και πολλά συναφή ...

Mάρκος Μάρκου: Ανακαλύπτοντας, ξανά, την ευτυχία

Γράφει η Μερόπη Μωυσέως Ο ελληνοκυπριακής καταγωγής σκηνοθέτης Μάρκος Μάρκου έχει ολοκληρώσει την πρώτη ...

Το πλοίο των τρελών

Γράφει η Μερόπη Μωυσέως / Φωτογραφία Παύλος Βρυωνίδης Πώς η φράση «Ήταν μια πελλάρα» ...

Μίμης Ανδρουλάκης : Το πιο φανταστικό πράγμα είναι η πραγματικότητα

Συνέντευξη στη Μερόπη Μωυσέως | meropi.m@politis-news.com | Φωτογραφία Ελένη Παπαδοπούλου “Μόνο το καλοκαίρι γράφω, ...

ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΓΓΑΡΗΣ : Σχεδιασμός με αναφορά την ανθρώπινη εμπειρία

Συνέντευξη στην Αγγελική Μιχαλοπούλου-Καρρά / @mak.adcy “Η γλώσσα της χαρακτικής είναι η πρωτογενής καλλιτεχνική ...

X