Η ρητορική του μίσους

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη | valia@inrec.gr

Την αφορμή δεν θέλω να την αναφέρω. Δεν έχει και μεγάλη σημασία άλλωστε. Εκείνο που είναι πραγματικά σημαντικό είναι πως όλο και περισσότερο, στον τοίχο ή στην χρονογραμμή μας (facebook ή twitter) εμφανίζονται, πώς να το πω; Απρέπειες; Ασχήμιες; Όπως και να το χαρακτηρίσεις θα πρόκειται για ευφημισμό, αφού η σωστή ορολογία είναι μία: ρητορική μίσους.

Το να γράφεις “ψόφος”, “καλά να πάθει”, “τα ήθελε” για ανθρώπους που βρίσκονται κλινήρεις είτε από ατύχημα, είτε από ασθένεια, είτε από επίθεση άλλων δεν μπορεί να χαρακτηριστεί διαφορετικά. Πολλώ δε μάλλον, όταν το πρόβλημά σου είναι ότι ο συγκεκριμένος άνθρωπος γίνεται αποδέκτης των πυρών σου γιατί δεν συμφωνεί μαζί σου πολιτικά, γιατί έχει άλλη θρησκεία, διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό, ανήκει σε άλλη φυλή. Όλα τα παραπάνω είναι καθαρός ρατσισμός και όσο και να θέλουμε να το κρύψουμε πρόκειται για πασιφανείς περιπτώσεις ρητορικής μίσους.
Μας κάνει εντύπωση το “bulling” στα σχολεία. Όπου στοχοποιούνται μαθητές, κυκλοφορούν φωτογραφίες τους στο δίκτυο, τους βρίζουν για την ακμή τους, το ύψος τους, τα γυαλιά τους ή τα κιλά τους. Γιατί μας κάνει εντύπωση; Ακριβώς το ίδιο κάνουμε και εμείς οι γονείς με το που θα πιάσουμε στα χέρια μας πληκτρολόγιο. Και τελικά δεν έχει σημασία αν είμαστε μορφωμένοι, αν στη ζωή μας είμαστε φιλήσυχοι και αποφεύγουμε τους καβγάδες, αν είμαστε πρότυπα οικογενειάρχη… Πολλές φορές στο παρελθόν μ’ έχουν ρωτήσει για πολιτικούς: “Μα πώς γίνεται ο τάδε ή ο δείνα που είναι τόσο καλός να γράφει τέτοια πράγματα”; “Δεν καταλαβαίνουν τι κάνουν”, απαντούσα συνήθως. “Δεν μπορούν να συλλάβουν ότι το διαδίκτυο είναι σαν να φωνάζεις κάτι στην πλατεία του χωριού”. “Μα δεν γίνεται, αφού αυτά που γράφει δεν έχουν καμία σχέση με το πώς φέρεται στον δημόσιο βίο του”, επέμεναν όλοι. Κουράστηκα τόσο ν’ απαντάω στη συγκεκριμένη ερώτηση που άλλαξα απάντηση: “μάλλον είναι μ@!άογας”. Αυτό το καταλάβαιναν όλοι.
Το πιο λυπηρό είναι να το βλέπεις και από συναδέλφους. Οι οποίοι δεν θα τολμούσαν να γράψουν ούτε μισή γραμμή απ’ όσα αναρτούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην εφημερίδα τους. Βρίζουν πρόσωπα, βρίζουν καταστάσεις, βρίζουν πολιτικές μ’ έναν τρόπο που καταπατά κάθε δημοσιογραφική δεοντολογία. Δυστυχώς ούτε αυτοί καταλαβαίνουν ότι, όταν αναρτάς κάτι στο διαδίκτυο είναι σαν να το φωνάζεις στην πλατεία του χωριού.

Για να δούμε την έκταση του προβλήματος αρκεί να ρίξουμε μια ματιά σε μια εξαίρετη έκδοση του ιδρύματος Μποδοσάκη σε συνεργασία με το συμβούλιο της εκπαίδευσης με τίτλο “Σύνδεσμοι” (δωρεάν στη διεύθυνση http://bit.ly/1REBPR8). Πρόκειται για ένα εγχειρίδιο για την καταπολέμηση της ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο μέσα από την εκπαίδευση στα ανθρώπινα δικαιώματα, που είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικό ακόμα και για όσους είναι “υποψιασμένοι”. Το εγχειρίδιο υποστηρίζει την εκστρατεία No Hate Speech Movement των νέων του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο διαδίκτυο και αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για εκπαιδευτικούς που επιθυμούν να θίξουν το θέμα της ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο. Έχει σχεδιασθεί για παιδιά και νέους/νέες 13 έως 18 ετών, αλλά οι δραστηριότητές του μπορούν να προσαρμοστούν και σε άλλες ηλικίες εκπαιδευομένων.
Για περισσότερα υπάρχει και το κλασικό εγχειρίδιο “Η Φύση της Προκατάληψης”, το οποίο δυστυχώς δεν μεταφράστηκε ποτέ στα ελληνικά, του Gordon Allport, ο οποίος έφτιαξε και την ομώνυμη κλίμακα βάση της οποίας μετράμε την εμφάνιση των προκαταλήψεων σε μια κοινωνία. Η μη μετάφρασή του υποδεικνύει ότι εμείς, περισσότερο από άλλους λαούς, δεν έχουμε καν συναίσθηση των προκαταλήψεων στην κοινωνία μας, άρα δεν είναι περίεργο που δυσκολευόμαστε να ελέγξουμε και τη ρητορική του μίσους. Ίσως όχι λιγότερο από άλλους λαούς. Αλλά το ότι δεν είμαστε χειρότεροι δεν σημαίνει ότι είμαστε καλύτεροι.

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Η ρητορική μίσους στο YouTube

Το διάβασα πέρσι για πρώτη φορά στο Vice με τίτλο “Γιατί η Δεξιά κυριαρχεί ...

Ανησυχίες γονιών

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη | valia@inrec.gr Ο ανιψιός μου, που μόλις έκλεισε 14 μήνες ...

Κανονισμοί και δικαιώματα για τους εφήβους στο διαδίκτυο

Τον Μάιο του 2018 θα τεθεί σε ισχύ στις νομοθεσίες όλων των χωρών της ...

Τα apps δεν χρειάζονται μαμά

Βάλια Καϊμάκη | valia@inrec.gr Αν είστε μία από τις τυχερές που δουλεύουν στην Apple ...

Κρασάρει το κινητό μου, κρασάρω κι εγώ

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη Η χρονιά παραλίγο να μπει θεόστραβα. Την ώρα που όλοι ...

Η απο-ουμπεροποίηση της Uber

Νά τώρα εμένα αυτά είναι που με εκνευρίζουν. Γίνεται μια αγοραπωλησία και πέφτουν όλοι ...

X