Η πολιτική των ρομπότ

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη | valia@inrec.gr

Δεν είναι κάτι που κάνω συχνά, αλλά αυτήν τη φορά νομίζω ότι αξίζει να ασχοληθούμε σχεδόν αποκλειστικά με όσα περιγράφει ο Ντέμιαν Ταμπίνι καθηγητής στο London School of Economics σε άρθρο του στη “Guardian”. Και αυτό γιατί αφορά έναν δικό του νεολογισμό το “robopolitics” (πολιτική των ρομπότ), δηλαδή της μηχανικής αναπαραγωγής προεκλογικών μηχανημάτων από εκλογικούς μηχανισμούς που παρακάμπτουν το δημοσιογραφικό φίλτρο. Το οποίο αποτελεί μια εξαιρετική συνέχεια για τη διασπορά ψευδών ειδήσεων που συζητούσαμε την περασμένη εβδομάδα.

Παίρνοντας ευκαιρία από όσα έγιναν στο δημοψήφισμα για το Brexit, αλλά και λίγο από τη νίκη του Τραμπ στις ΗΠΑ, ο Ταμπίνι θεωρεί ότι οι εκστρατείες και των δύο εκμεταλλεύτηκαν σκοπίμως την κρίση της δημοσιογραφίας και την άνοδο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

“Η εκστρατεία στο διαδίκτυο είναι έξυπνη. Γιατί να δαπανήσεις χρήματα διαδίδοντας τα μηνύματά σου σε όλη τη χώρα με την ελπίδα ότι θα φτάσουν σε αυτούς που μετρούν; Η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι ο λόγος για τον οποίο τα διαφημιστικά έσοδα της Google και του facebook στη Βρετανία υπερβαίνουν τα έσοδα όλων των εφημερίδων μαζί. Και αυτό έγινε ιδιαίτερα αισθητό στην εκστρατεία για το Brexit”, σημειώνει. Αναφέρεται δε σε δηλώσεις του Άντι Γουίγκμορ, υπεύθυνου της εκστρατείας Leave.EU. “Αρχικά επρόκειτο να δαπανήσουμε 5-10 εκατομμύρια λίρες για διαφημίσεις στον Τύπο”, είπε. “Θα κάναμε διαφημιστική εκστρατεία στην τηλεόραση, θα εκδίδαμε έντυπα. Γρήγορα όμως ανακαλύψαμε ότι ο φτηνότερος και αποτελεσματικότερος τρόπος για τη μετάδοση ενός μηνύματος είναι τα social media. Και αποφασίσαμε να ρίξουμε όλα τα λεφτά εκεί”. Και συνεχίζει: “Δεν είχε καμιά σημασία τι γραφόταν στις εφημερίδες. Όσο πιο επικριτικοί ήταν με εμάς όταν δημοσιεύαμε αυτά τα άρθρα στα social media, τόσο περισσότερες ψήφους παίρναμε. Το ίδιο έκανε κι ο Τραμπ: όσο πιο εξωφρενικά ήταν αυτά που έλεγε τόσο περισσότερο χρόνο εξασφάλιζε στην τηλεόραση και όσο περισσότερο χρόνο εξασφάλιζε τόσο πιο εξωφρενικά πράγματα έλεγε…”. Ορθό και πόσο, μα πόσο θλιβερό για τον Τύπο.

Όπως σημειώνει και ο Ταμπίνι, μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στις νέες και τις παλιές εκστρατείες είναι ότι η σχέση εξάρτησης μεταξύ της δημοσιογραφίας και των πολιτικών εκστρατειών έχει ανατραπεί. Δεν υπάρχει φίλτρο. Δεν είχε απολύτως καμιά σημασία η “αποκάλυψη” από τους δημοσιογράφους ότι ο ένας ή ο άλλος ισχυρισμός ήταν λανθασμένος, γι’ αυτό και μηνύματα τα οποία στην πορεία αποδείχθηκε ότι δεν ήταν αληθή -όπως ότι η αποχώρηση από την ΕΕ θα έχει ως αποτέλεσμα να διοχετεύονται 350 εκατομμύρια λίρες την εβδομάδα στις υπηρεσίες υγείας – επαναλαμβάνονταν διαρκώς μέχρι το τέλος της εκστρατείας. Τα μηνύματα μεταβιβάζονται με όλο και πιο σύγχρονες μεθόδους. Η πιο γνωστή είναι το ρομπότ του twitter, το οποίο κατασκευάζει τα προφίλ των followers και στέλνει tweets σε επιλεγμένα ακροατήρια είτε μέσα από πληρωμένες διαφημίσεις είτε με προσεκτικό σχεδιασμό και χρήση των hashtags. Λιγότερο προφανείς είναι οι αλγόριθμοι που αποφασίζουν ποια μηνύματα θα εμφανιστούν στον τοίχο σου στο facebook ή στη σελίδα αναζήτησης μέσω Google (κανείς μας δεν λαμβάνει τα ίδια μηνύματα με τον γείτονά του, θα μιλήσουμε και για το filter bubble σύντομα). Οι αλγόριθμοι αυτοί βασίζονται στην προηγούμενη δραστηριότητά του χρήστη. Η εκστρατεία για το Brexit βασίστηκε σε τέτοια ρομπότ, που ήλεγχαν τα μηνύματα για την αποτελεσματικότητά τους και στη συνέχεια τα έστελναν με τον πιο οικονομικό τρόπο χωρίς την παρέμβαση συνειδήσεων, γεγονότων ή ιδεολογιών.

Το σενάριο είναι εφιαλτικό και δεν ανήκει σε συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας. Ποιος είναι ο πιο σίγουρος τρόπος να προφυλαχθούμε; Με το να ενημερωνόμαστε και από τις εφημερίδες -δεν γίνεται ν’ αποκλείσουμε εντελώς το δίκτυο- έχοντας πάντα στο μυαλό μας ότι από εκεί τουλάχιστον οι ειδήσεις περνάνε από φίλτρο. Και μπορεί να διαφωνούμε με τον συντάκτη, αλλά αυτός τουλάχιστον μας βλέπει καταπρόσωπο.

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

#propaganda

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη | valia@inrec.gr Τι είναι προπαγάνδα; Μια οργανωμένη προσπάθεια χειραγώγησης της ...

#ΤοΦόρεμα

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη | valia@inrec.gr Πριν από λίγες μέρες, το διαδίκτυο πήρε φωτιά ...

Έχουμε το άλλοθί σου

Της Χριστίνας Πουλίδου | protagon.gr Η ιστορία που αφηγείται το Spiegel είναι μοναδική – ...

Πού είναι ο φορτιστής μου;

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη Ξεπακετάροντας στις διακοπές ανακάλυψα με τρόμο ότι δεν είχα φορτιστή ...

Αθήνα – Μπέρμιγχαμ 16 ώρες

Καμιά φορά από ντροπή, αλαζονεία ή σεμνότητα δεν ζητάμε “ηλεκτρονική” βοήθεια όταν πρέπει. Και ...

Η παραδοχή της ήττας

Έρχεται κάποτε η στιγμή που κάθε άνθρωπος αναγνωρίζει την ήττα του απέναντι στον χρόνο. ...

X