Οι απόγονοι του κτήτορος του προμαχώνα Davila

Γράφει η Νάσα Παταπίου

Στη μνήμη της αξέχαστης Όλγας Δημητριάδου

Στην πρωτεύουσά μας, τη Λευκωσία, ο προμαχώνας επί του οποίου βρίσκεται το δημαρχείο της πόλης φέρει το όνομα του φεουδάρχη που προσέφερε δέκα χιλιάδες δουκάτα για την οικοδόμησή του. Ο προμαχώνας Davila είχε οικοδομηθεί το 1567 και ολοκληρώθηκε το 1569 όταν πλέον είχε αναχωρήσει από τη Λευκωσία ο εμπνευστής της νέας οχύρωσης, ο διάσημος στρατιωτικός μηχανικός Ιούλιος Savorgnano. Ο προμαχώνας Davila έμελλε να δεχθεί επεμβάσεις κατά τα πρώτα χρόνια της Αγγλοκρατίας όταν χρειάστηκε να δημιουργηθεί εκεί μια από τις διόδους στα τείχη της πρωτεύουσας. Αρχειακό υλικό μάς διαφώτισε τι υπήρχε προηγουμένως στον χώρο όπου οικοδομήθηκε ο προμαχώνας αυτός καθώς και στον χώρο όπου απλώθηκε η τάφρος του. Ακριβώς στον ίδιο χώρο υπήρχε η σπουδαία λατινική μονή της Παναγίας της Ελεούσας (Santa Maria della Misericordia) με τα πλούσια περιβόλια και δίπλα της κυλούσε το Νερό της Οχύρωσης (Acqua della Citadella), μέρος του οποίου ήταν ιδιοκτησία της ίδιας μονής. Η μονή ωστόσο κατεδαφίστηκε το 1567 για χάρη της νέας οχύρωσης.

Ο Αντώνιος Davila ήταν ο φεουδάρχης που προσέφερε τις δέκα χιλιάδες δουκάτα για την οικοδόμηση του εν λόγω προμαχώνα και έτσι έως σήμερα μνημονεύεται το όνομά του. Ήταν γιος του Πέτρου Davila και της δεύτερης συζύγου του, Μαργαρίτας, θυγατέρας του Ιάκωβου Δενόρες. Πρόσφατα ένα έγγραφο μάς έδωσε μία ενδιαφέρουσα πληροφορία σχετικά με τις δαπάνες οικοδόμησης του προμαχώνα Davila. Στις 4 Αυγούστου του 1567 ο τοποτηρητής της Κύπρου Νικόλαος Querini έδωσε εντολή να καταγράψουν και να εκτιμήσουν οι υπάλληλοι του Δημοσίου Ταμείου της Κύπρου την αξία σε χρήματα των κοσμημάτων και των αργυρών αντικειμένων, που είχε προσφέρει στις 16 Μαΐου 1567 ο φεουδάρχης Αντώνιος Davila, για την οχύρωση του προμαχώνα που έμελλε να φέρει το όνομά του. Οι υπάλληλοι του Δημοσίου Ταμείου εκτίμησαν τη δωρεά σε τιμαλφή αντικείμενα του Davila και η αξία τους ανερχόταν στις δέκα χιλιάδες δουκάτα! Από το γεγονός αυτό μπορούμε να αντιληφθούμε σε τι πλούτο ζούσαν τότε οι Κύπριοι φεουδάρχες και άρχοντες και πώς ήταν τα μέγαρά τους.

Κάπου στην ίδια περιοχή που οικοδομήθηκε ο προμαχώνας αυτός ήταν οικοδομημένη και η κατοικία του φεουδάρχη Πέτρου Davila. Ο φεουδάρχης, στις 31 Δεκεμβρίου 1547, είχε νυμφευθεί τη Φλωρεντία Συγκλητικού και είχε αποκτήσει μαζί της μια πολυμελή οικογένεια αποτελούμενη από τρεις θυγατέρες και έξι γιους. Η ζωή τόσο του ίδιου όσο και της οικογένειάς του ξαφνικά το καλοκαίρι του 1570 πήρε νέα τροπή, αφού η Λευκωσία ήδη από τα τέλη Ιουλίου άρχισε να πολιορκείται από τους Οθωμανούς. Στις 9 Σεπτεμβρίου η πόλη έπεσε και εκτός από τον απλό λαό σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν και οι άρχοντες της μεγαλονήσου ή πήραν τον δρόμο της προσφυγιάς αναχωρώντας στην Ιταλία και κυρίως στη γνώριμή τους Βενετία.

Έκκληση για βοήθεια

Ο Αντώνιος Davila ήδη το 1571, δηλαδή ένα χρόνο μετά την κατάκτηση της Λευκωσίας, εξακολουθούσε να βρίσκεται με την οικογένειά του στην Κύπρο και με επιστολή του είχε ζητήσει βοήθεια από ένα συγγενή του μαρκήσιο στην Piasenza, ο οποίος είχε ανταποκριθεί και γι’ αυτό τον ευχαριστούσε θερμά. Στη συνέχεια φαίνεται να κατόρθωσε να εξαγοράσει την ελευθερία του καθώς και την ελευθερία των μελών της οικογένειάς του και αναχώρησε στην Ιταλία. Στις αρχές του 1572 είχε ζητήσει εκ νέου βοήθεια από έναν άλλο μαρκήσιο, ο οποίος στη συνέχεια ζήτησε από τον μεγάλο δούκα της Τοσκάνης να ενισχύσει τον Κύπριο πρόσφυγα, που έχασε τα πάντα μετά την οθωμανική κατάκτηση της Κύπρου. Επιστολές απευθύνθηκαν, επίσης, από τον ίδιο μαρκήσιο για να προσφερθεί βοήθεια στον Αντώνιο Davila και στην οικογένειά του στον δούκα της Σαβοΐας και στον δούκα της Φλωρεντίας. Ο Κύπριος φεουδάρχης έφθασε στη Μαδρίτη αλλά και στη Ρώμη και ζήτησε από τον πάπα βοήθεια και έκανε επίσης έκκληση για βοήθεια και στον βασιλιά της Γαλλίας. Ακόμη ζήτησε τη μεσολάβηση του Γάλλου βασιλιά στον σουλτάνο, για να του επιτρέψει να ανακτήσει έστω ένα μέρος από τα υπάρχοντά του στην Κύπρο.

Ο Αντώνιος Davila τελικά κατόρθωσε να διοριστούν στη γαλλική Αυλή δύο θυγατέρες του κυρίες επί των τιμών. Η οικογένεια Davila τέλος κατέληξε στη Βενετία και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Piove di Sacco, μια κωμόπολη κοντά την Πάδοβα. Εκεί, γεννήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 1576 ο Βενιαμίν της οικογένειας Εnrico Caterino, που έμελλε να γίνει ένας ένδοξος στρατιωτικός αλλά και ιστορικός. Το φωτισμένο αυτό αγόρι όταν ήταν ακόμη επτά ετών έζησε κοντά στην αδελφή του Μαργαρίτα, η οποία ήταν κυρία επί των τιμών στη βασίλισσα Αικατερίνη των Μεδίκων και είχε παντρευτεί τον άρχοντα του Villars (signore di Villars). Έτσι και ο ίδιος ο Enrico Caterino υπηρέτησε στην Αυλή ως νεαρός ακόλουθος (paggio).

Τα παιδιά του φεουδάρχη

Ο Αντώνιος Davila φρόντισε με αιτήματά του, που είχε απευθύνει στη Γαληνοτάτη, να εργοδοτηθούν στα στρατιωτικά σώματα οι γιοι του, ώστε να έχουν πόρους να ζήσουν μετά την οικονομική καταστροφή που είχε υποστεί η οικογένεια λόγω του πολέμου της Κύπρου. Το 1592, ο γιος του Alvise πέρασε στην υπηρεσία του δούκα της Μάντοβας, ο οποίος τον χρησιμοποίησε για αποστολές στη Γαλλία, στη Φλάνδρα και στη Γερμανία και στη συνέχεια έλαβε μέρος στον πόλεμο της Ουγγαρίας. Ο Enrico Caterino επέστρεψε και αυτός από τη Γαλλία στην Ιταλία το 1599 και το ίδιο έτος ο πατέρας του σκοτώθηκε πέφτοντας από ένα μπαλκόνι. Ήδη είχαν πεθάνει από την πολυμελή οικογένεια του Αντώνιου Davila τρεις γιοι και μία θυγατέρα του, ενώ οι άλλες δύο θυγατέρες του ζούσαν μακριά από το Piove di Sacco. Η Μαργαρίτα, όπως προαναφέρθηκε, είχε παντρευτεί έναν ευγενή στη Γαλλία και η Κορνηλία, που είχε το όνομα της γιαγιάς της από τη μητέρα της, δηλαδή της Κορνηλίας Ποδοκάθαρου Συγκλητικού, παντρεύτηκε στη Μάντοβα τον ευγενή Ιωάννη Ιάκωβο Calandra. Ένας άλλος γιος του Αντώνιου Davila, ο Πέτρος, που υπήρξε σύνδικος στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας, το 1583 εισήλθε με το όνομα Φερδινάνδος στο τάγμα των Μινοριτών (minori ossevanti) και διορίστηκε το 1592 επίσκοπος Ρεθύμνου και το 1594 επίσκοπος στο Άσκολι στην Απουλία και έζησε εκεί έως τον θάνατό του το 1620.

Ο άλλος γιος του Αντώνιου Davila, ο Pellegrino, νυμφεύθηκε την κυπριακής καταγωγής Λάουρα, θυγατέρα του Ραφαήλ Σωζόμενου, και τα τελευταία χρόνια της ζωής του διέμενε στην Πάδοβα έως τον θάνατό του το 1616. Υπηρέτησε τη Γαληνοτάτη ως στρατιωτικός διοικητής για σαράντα χρόνια στο Sebenico, στο Marano και στο Cattaro και ως κυβερνήτης των τσέρνηδων (tutte le cernide) στην Ιστρία. Επίσης υπηρέτησε ως κυβερνήτης στο Legnago και στην Peschiera, στην Κεφαλλονιά και στη Ζάρα.

Εnrico Caterino Davila

Ο Βενιαμίν της οικογένειας, Εnrico Caterino Davila, υπήρξε ο πιο διάσημος από τα παιδιά του κτήτορα του προμαχώνα Davila, αλλά και αυτός που είχε ένα τραγικό τέλος. Ο Enrico υπηρέτησε σε πολλά μέρη της Terra Ferma και της Δαλματίας και στις 10 Δεκεμβρίου 1609 διορίστηκε στη νήσο Τήνο, με την υποχρέωση να μεταφέρει μαζί του πενήντα ξένους στρατιώτες. Πιθανολογείται ότι στην Τήνο νυμφεύθηκε την Όρσολα ή Ορσέττα degli Ascuffi, από ευγενή οικογένεια του νησιού, που του χάρισε εννέα παιδιά, τέσσερις γιους και πέντε θυγατέρες. Στην Τήνο υπηρέτησε έως το έτος 1615 και αργότερα διορίστηκε ως διοικητής της πολιτοφυλακής στο Rieve di Cadore στο Veneto. Την ίδια εποχή συνδέεται με τον Κρητικό ουμανιστή Alvise Lollino, επίσκοπο του Belluno. H αλληλογραφία των δύο ανδρών φέρνει στο φως άγνωστα στοιχεία από τον χαρακτήρα του Enrico Caterino Davila. Πρόκειται για έναν άνδρα με ευρύτατες πνευματικές αναζητήσεις, με πολλές ευαισθησίες και πολύ καλλιεργημένο άτομο καθώς και καλό γνώστη των αρχαίων ελληνικών και λατινικών, που μελετούσε στο πρωτότυπο Αριστοτέλη, Πλάτωνα και Γαληνό καθώς και Μεγάλο Βασίλειο.
Ακολούθως ο Enrico Caterino Davila υπηρέτησε στο Cattaro της Δαλματίας, ως διοικητής του λομβαρδικού οχυρού της Asola και στη συνέχεια στη Ζάρα της Δαλματίας. Όταν υπηρετούσε στη Ζάρα συνέθεσε και ολοκλήρωσε το ιστορικό του έργο, το οποίο έχει χαρακτηρισθεί ως αριστούργημα. Πριν τον βρει ο θάνατος πρόλαβε να δει την έκδοση της “Ιστορίας” του. Τον Απρίλιο του 1631 μαζί με την οικογένειά του, τη σύζυγο και τα έξι από τα εννέα του παιδιά, ξεκίνησε από την Πάδοβα για την Crema όπου είχε διοριστεί διοικητής. Καθ’ οδόν σταμάτησε σ’ ένα πανδοχείο στο μικρό χωριό San Michele di Campagna, κοντά στη Βερόνα. Εκεί, σε μια συμπλοκή έμελλε να χάσει τη ζωή του από θανάσιμη σφαίρα. Ο κυπριακής καταγωγής Enrico Caterino Davila χαρακτηρίστηκε ως ιστορικός ανώτερος ή και ισότιμος του Πολύβιου, του Τάκιτου και του Τίτου Λίβιου.

Λίγο μετά τη δολοφονία του συζύγου της, η Ορσέττα Davila εκλιπαρούσε με αίτημά της τη βενετική Γερουσία να την στηρίξει οικονομικά, για να μπορέσει να ζήσει με την πολυμελή οικογένειά της. Μεταξύ άλλων υπενθύμιζε στη Δημοκρατία της Βενετίας την προσφορά του συζύγου της στους πολέμους, στους οποίους είχε λάβει μέρος κάτω από το λάβαρο του Αγίου Μάρκου. Υπενθύμιζε ακόμη τα όσα είχε προσφέρει η κυπριακή οικογένεια Davila για την ενίσχυση του γοήτρου της Γαληνοτάτης, αλλά κυρίως για τα όσα προσέφερε στην άμυνα της Λευκωσίας το 1570 ο πατέρας του συζύγου της, Αντώνιος Davila. Η Ορσέττα πρωτίστως αναφερόταν στην οικοδόμηση του προμαχώνα στη Λευκωσία, επί του οποίου οικοδομήθηκε το δημαρχείο, και που έως σήμερα φέρει το όνομα της οικογένειας Davila…

ΛΕΖΑΝΤΑ: Προσωπογραφία του μεγάλου ιστορικού και στρατιωτικού Ερρίκου Κατερίνου Ντάβιλα, γιου του κτήτορος του ομώνυμου προμαχώνα της βενετικής οχύρωσης της Λευκωσίας.

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Αρχειακές μαρτυρίες για τα Λεύκαρα

Γράφει η Νάσα Παταπίου Ιστορίες του… χωρκού των Λευκάρων, όπου είχαν εξοριστεί οι υψηλόβαθμοι ...

Η ιστορία του Ιάκωβου Mautacha

Γράφει η Νάσα Παταπίου O Κύπριος Ιάκωβος Μαφτακάς ή Μεφτακάς (Mautacha ή Meftacha) ξεδιπλώνει ...

Ο κλάδος Κορνάρο του Ριζοκαρπάσου: Μια ιστορική περιδιάβαση

Γράφει η Νάσα Παταπίου Από τον Μάρκο Κορνάρο της πολυκλαδικής βενετικής οικογένειας των Κορνάρων ...

Το Πέργαμος Μεσαορίας και ο ναός του Αγίου Ιωνά

Μια πολύτιμη επιγραφή από έναν ναό που δεν υφίσταται απασχολεί το σημερινό δημοσίευμα, με ...

Ένα αλλιώτικο Καρναβάλι στη Λευκωσία

Στις 26 Φεβρουαρίου του έτους 1566 οι κάτοικοι της Λευκωσίας δεν βγήκαν στους δρόμους ...

Οι Κέδαρες Πάφου και οι φεουδάρχες τους

Γράφει η Νάσα Παταπίου | Ιστορικός-ερευνήτρια Κατά τη Φραγκοκρατία, το μικρό χωριό που σήμερα ...

X