Η Ευρώπη «ρυθμίζει» τα ρομπότ

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη | valia@inrec.gr

Ήρθε η ώρα να ξαναμιλήσουμε για ρομπότ, αφού η έκθεση της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων του Ευρωκοινοβουλίου, η οποία προτείνει ρυθμίσεις αστικού δικαίου για τα ρομπότ, ψηφίστηκε στην ολομέλεια στο Στρασβούργο την περασμένη Πέμπτη.

Η έκθεση κάνει λόγο για μια νέα βιομηχανική επανάσταση που πυροδοτείται από την ανάπτυξη όλο και πιο εξελιγμένων ρομπότ, bots, ανδροειδών και άλλων εκφάνσεων της τεχνητής νοημοσύνης. Υπολογίζεται ότι την περίοδο 2010-2014 η μέση αύξηση των πωλήσεων ρομπότ ανήλθε στο 17% ετησίως, ενώ ειδικά το 2014 οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 29%. Οι περισσότερες πωλήσεις αφορούσαν εξαρτήματα για αυτοκίνητα και ηλεκτρικά/ηλεκτρονικά είδη. Οι δε ετήσιες αιτήσεις κατοχύρωσης ευρεσιτεχνιών στον τομέα της τεχνολογίας ρομποτικής τριπλασιάστηκαν την τελευταία δεκαετία.

Εγείρονται, όμως, σοβαρές ανησυχίες για τα όρια που θα τεθούν πριν η κατάσταση γίνει ανεξέλεγκτη. Οι κυριότερες από αυτές αφορούν την ασφάλεια και την απασχόληση. Τι θα γίνει, δηλαδή, αν ο κώδικας ενός ρομπότ αποδειχτεί λανθασμένος, ή αν χαθεί ο έλεγχός του π.χ. λόγω χάκινγκ; Και πώς θα αντισταθμιστούν οι απώλειες πόρων για την κοινωνία (τους ανθρώπους, τα ασφαλιστικά συστήματα, τα δημόσια έσοδα κ.λπ.) αν τα οφέλη που θα εξοικονομηθούν από τη αντικατάσταση εργαζομένων από ρομπότ, κατανεμηθούν δυσανάλογα; Μήπως θα πρέπει να επιβληθεί ένας ειδικός φόρος στη χρήση ρομπότ, ως αντιστάθμισμα;

Επίσης, μια σειρά από ηθικά ζητήματα απαιτούν σκέψη και διαβούλευση. Πόσα από τα δεδομένα που αφορούν τη ζωή του καθενός μας είμαστε διατεθειμένοι να μοιραστούμε με μια νοσοκόμα-ρομπότ, έναν οδηγό-ρομπότ, έναν ελεγκτή-ρομπότ κ.ο.κ. ώστε να τροφοδοτήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη τους για να μας παράσχουν τις υπηρεσίες τους; Κι αν κάποιο από αυτά τα ρομπότ μάς γίνει τόσο απαραίτητο ώστε να το αντιμετωπίζουμε σαν άνθρωπο, πώς θα καταφέρουμε να ελέγξουμε τα αισθήματα που μπορούν να αναπτυχθούν ανάμεσά μας; Πιθανότατα, κάποιος θα πρέπει να μας υπενθυμίζει ότι είναι ρομπότ.

Ενδεικτικός είναι ο προβληματισμός της Επιτροπής Νομικών Υποθέσεων του ΕΚ, για τη νομική θέση των ρομπότ, «εάν θα πρέπει δηλαδή να νοούνται ως φυσικά πρόσωπα, ως νομικά πρόσωπα, ως ζώα ή ως αντικείμενα, ή αν πρέπει να δημιουργηθεί μια νέα κατηγορία, με τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις δικές της επιπτώσεις όσον αφορά την απόδοση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων». Ο ορισμός που θα τους δοθεί, θα έχει νομικό αντίκτυπο και στην απόδοση ευθυνών σε περίπτωση ζημιάς στην οποία θα εμπλέκονται. Το ζήτημα της ευθύνης είναι ένα από τα πιο φλέγοντα ζητήματα που ήδη απασχολούν κατασκευαστές, ασφαλιστές και νομοθέτες. Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι σε έναν ευρωπαϊκό κανονισμό, θα προβλέπεται καταμερισμός ευθύνης μεταξύ του κατασκευαστή, του ιδιοκτήτη και του χρήστη του ρομπότ και θα κρίνεται κατά περίπτωση η συμβολή του καθενός στο λάθος.

Ωστόσο τέτοια ζητήματα δεν μπορεί να τα ρυθμίσει μόνη της η ΕΕ. Σε μια παγκοσμιοποιημένη αγορά, όπου μερικοί από τους σημαντικότερους παίκτες είναι ασιατικές και αμερικανικές χώρες, η Ευρώπη απλώς ανοίγει τον σχετικό διάλογο. Το επόμενο βήμα θα είναι η επέκταση της έρευνας στη ρομποτική σε επιλεγμένα κράτη μέλη που θα θελήσουν να πειραματιστούν σε προκαθορισμένους διαδρόμους. Η Ευρώπη αποτελεί σήμερα τον μεγαλύτερο επενδυτή στην έρευνα και ανάπτυξη ρομπότ αστικού δικαίου, μέσω του προγράμματος SPARC (με προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ).

Σχεδιάζεται επίσης η σύσταση ενός ευρωπαϊκού οργανισμού για τη ρομποτική και την τεχνητή νοημοσύνη, ο οποίος θα παρέχει τεχνογνωσία και εμπειρογνωμοσύνη σε ρυθμιστικά και δεοντολογικά θέματα στην ΕΕ και τα κράτη μέλη. Προτείνεται, επιπλέον, η θέσπιση ενός συστήματος καταχώρησης των προηγμένων ρομπότ κι ενός χάρτη δεοντολογίας που θα δεσμεύει μηχανικούς ρομποτικής, καθώς και η επέκταση της νομοθεσίας περί πνευματικής ιδιοκτησίας και ροής δεδομένων, ώστε να καλύπτονται οι περιπτώσεις έργων που δημιουργήθηκαν από υπολογιστές ή ρομπότ.

(Πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ)

 

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Η τεχνολογία δεν είναι το φάρμακο για την κατάθλιψη

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη | valia@inrec.gr Διάβαζα στην “Wall Street Journal” μια πολύ ενδιαφέρουσα ...

Πώς “κατεβαίνουν” οι λογαριασμοί στο Instagram

“Στις 24 Νοεμβρίου 2018, στις 10 το πρωί συνδέθηκα με τον λογαριασμό μου στο ...

Το διαδίκτυο των πραγμάτων

@valia_kaimaki Δεν μας έφταναν όλα τα δράματα που περνάμε με τον υπολογιστή μας [μία ...

Φιλοσοφικά ερωτήματα

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη | valia@inrec.gr Καθώς δισεκατομμύρια συσκευές αναμένεται να διασυνδεθούν τα επόμενα ...

Η χιονοστιβάδα συνεχίζεται

Κάθε βδομάδα υπόσχομαι στον εαυτό μου ότι δεν πρόκειται να ασχοληθώ άλλο με τη ...

Μια προεκλογική εκστρατεία χωρίς social media

Πόσους υποψήφιους για τη ρωσική προεδρία γνωρίζουμε; Οι περισσότεροι από εμάς, φαντάζομαι, ελάχιστους από ...

X