BOMBINO: “Η μουσική είναι μια πρακτική της ειρήνης”

Συνέντευξη στον Αντώνη Αντωνίου*

O Omara “Bombino” Moctar είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση μουσικού που κατάφερε μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα να αποκτήσει τεράστια φήμη στο διεθνές μουσικό στερέωμα με το χαρακτηριστικό “Σαχάρα μπλουζ” ηχόχρωμα. Μεγαλωμένος σε μια εποχή αναταραχών στη χώρα του, τον Νίγηρα, ο ίδιος και ο λαός του, Τουάρεγκ, αναγκάστηκαν αρκετές φορές να εγκαταλείψουν τον τόπο τους και να αναζητήσουν καταφύγιο σε γειτονικές χώρες όπως η Αλγερία και η Λιβύη. Αυτές οι καταστάσεις τον σημάδεψαν παίζοντας καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξή του ως καλλιτέχνη. Η μουσική του Μπομπίνο είναι εδραιωμένη στις μουσικές ρίζες της φυλής Τουάρεγκ, αλλά εμβολιασμένη από δυτικά ακούσματα και κυρίως από κιθαριστικές τεχνικές και ύφη όπως αυτά των Τζίμι Χέντριξ, Κάρλος Σαντάνα και Μαρκ Νόπφλερ.

 

Ο Μπομπίνο θα βρίσκεται για πρώτη φορά στην Κύπρο ως ένα από τα μεγάλα ονόματα της κεντρικής σκηνής του φετινού Φεστιβάλ Φέγγαρος, το Σάββατο 4 Αυγούστου.
Στην πιο κάτω συνέντευξη, ο ίδιος μας μιλάει για τη ζωή του στον Νίγηρα, την καριέρα του, τη νέα του μουσική πρόταση που ο ίδιος αποκαλεί “Tuareggae” και για τα μελλοντικά του πλάνα.

Πώς ήταν ο πρώτος καιρός σαν μουσικός στον Νίγηρα; Ήταν εύκολο να βγουν τα προς το ζην; Πώς σε δέχτηκε η οικογένειά σου και η κοινωνία;
Όχι δεν ήταν εύκολο. Θα έλεγα ότι δεν είναι ποτέ εύκολο να βγάλει τα προς το ζην ένας μουσικός (γέλια). Αλλά ήμουν έφηβος όταν ξεκίνησα να παίζω επαγγελματικά, οπότε εκείνο τον καιρό δεν χρειαζόμουν κιόλας να βγάλω πολλά λεφτά. Για μένα ήταν διασκεδαστικό καθώς και σπουδαία εμπειρία να παίζω με μεγαλύτερούς μου. Ο κόσμος ήταν ενθουσιασμένος γιατί ένας τόσο νέος όπως εγώ -ίσως 15 ή 16 χρονών αλλά έμοιαζα 12- έπαιζε σαν βασικός κιθαρίστας σε μια από τις καλύτερες μπάντες στον Νίγηρα. Η κοινωνία ενθουσιάστηκε αμέσως και αυτό καθόρισε την εξέλιξη της καριέρας μου.

Ποια είναι η σημασία και ο ρόλος της μουσικής στην κοινότητα Τουάρεγκ;
Η μουσική βρίσκεται παντού στην κουλτούρα των Τουάρεγκ. Δεν μπορείς να μιλήσεις για την κουλτούρα μας χωρίς να μιλήσεις ταυτόχρονα για τη μουσική. Υπάρχει μουσική σε κάθε εκδήλωση και για κάθε περίσταση- γάμους, κηδείες, διακοπές, βαφτίσεις. Και φυσικά υπάρχει και η μουσική που απλά παίζεται για τη διασκέδαση και για την ομορφιά. Δηλαδή, η μουσική υπάρχει ενσωματωμένη σε ό,τι συμβαίνει – σε επίσημες, καθημερινές και αυθόρμητες περιστάσεις. Έτσι είναι το να είσαι Τουάρεγκ.

Με ποιον τρόπο εισήχθη η κιθάρα στη μουσική σου; Μήπως η κιθάρα (η ηλεκτρική κιθάρα συγκεκριμένα) έφερε ή βοήθησε στο να φέρει την επανάσταση στον τόπο σου τόσο μουσικά όσο και κοινωνικοπολιτικά; Και μπορείς να ονομάσεις μερικούς κιθαρίστες που επηρέασαν το παίξιμό σου;
Ξεκίνησα παίζοντας κιθάρα, έτσι το όργανο αυτό ήταν ανέκαθεν στη μουσική μου. Σχετικά με τις επαναστάσεις και το ότι η κυβέρνηση απαγόρευσε την κιθάρα, αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Η κιθάρα είναι σημαντική σαν εργαλείο γιατί η μουσική φέρνει τον κόσμο μαζί, όχι μόνο πνευματικά αλλά και σωματικά. Το να παίζεις μουσική είναι ένας τρόπος να μαζέψεις τον κόσμο μαζί και αυτό ήταν μια απειλή για την κυβέρνηση τότε. Οι κιθαρίστες που με επηρέασαν περισσότερο είναι οι Τζίμι Χέντριξ, Μαρκ Νόπφλερ, Αλί Φαρκά Τουρέ και Κάρλος Σαντάνα.

Η μουσική σου κουβαλάει μια ψυχεδελική, σχεδόν εκστατική ποιότητα. Πώς αντιδρούν οι Τουάρεγκ σε αυτήν και πώς το ξένο κοινό; Ποια είναι η σημασία των στίχων στο συγκεκριμένο μουσικό ιδίωμα;
Φυσιολογικά επειδή αυτή είναι η μουσική μας, οι Τουάρεγκ ανταποκρίνονται έντονα σ’ αυτήν. Είμαστε πολύ παθιασμένοι με τη μουσική μας, ακόμα και εκείνοι που δεν παίζουν. Ξέρουμε όλοι όλα τα τραγούδια, όλους τους καλλιτέχνες και τι κάνει ο καθένας. Βεβαίως όταν παίζω στο Niamey, στο Agadez, στο Αλγέρι ή στο Μαρόκο υπάρχει περισσότερος κόσμος που αντιλαμβάνεται τo βάθος της μουσικής και των στίχων και έτσι η αντίδρασή τους είναι δυναμικότερη. Αλλά ο κόσμος στη δύση απολαμβάνει στ’ αλήθεια τη μουσική ποιότητα στην οποία αναφέρεσαι, την έκσταση που δημιουργεί και δεν χρειάζεται να ξέρουν τους στίχους ή ακόμα και το γενικό νόημα του τραγουδιού για να απολαύσουν τη μουσική. Οι στίχοι είναι σημαντικοί γιατί αποσκοπούν στο να εμπνεύσουν τον λαό των Τουάρεγκ και είναι κάτι πολύ προσωπικό για αυτούς γιατί μόνο αυτοί γνωρίζουν τη συγκεκριμένη γλώσσα tamasheq.

Πώς αντιμετώπισες τη διεθνή επιτυχία του δίσκου σου Agadez (2011);
Ειλικρινά δεν συνειδητοποίησα εκείνο τον καιρό ότι αυτό θα ήταν η αρχή μιας μακράς διεθνούς καριέρας. Προσπαθούσα να κάνω όλα όσα μπορούσα υποθέτοντας ότι θα τελείωνε σύντομα. Έτσι ήταν η ζωή μου πριν την κυκλοφορία του Agadez και αυτό περίμενα να γίνει. Ευτυχώς αυτός ο πολυάσχολος τρόπος ζωής περιοδεύοντας ανά τον κόσμο και διαδίδοντας τη μουσική μου, συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Έχεις ζήσει δύο εξαιρετικά σημαντικά ιστορικά γεγονότα, τις επαναστάσεις του λαού σου το 1996 και το 2007. Πώς αυτά επηρέασαν τον τρόπο ζωής σου και τις μουσικές σου αναζητήσεις;
Είναι μια πολύ δύσκολη ερώτηση γιατί δεν μπορεί κάποιος να πει “αυτό το κομμάτι της ζωής μου επηρέασε τη ζωή μου”. Πολύ απλά αυτό το κομμάτι της ζωής μου είναι μέρος μου. Νομίζω ότι εκείνες οι εμπειρίες με έκαναν να κατανοήσω πόσο εύθραυστη είναι η ειρήνη και η ελευθερία, έτσι δεν πρόκειται ποτέ ξανά να λάβω αυτά τα πράγματα ως δεδομένα. Επίσης επηρεάστηκα στο να θέλω να διαδώσω την ειρήνη, τη χαρά και το πνεύμα της ελευθερίας όσο περισσότερο γίνεται, γιατί εγώ ο ίδιος υπέφερα πάρα πολύ από τη στέρησή τους.

Όπως και ο Νίγηρας, η Κύπρος υποφέρει από τις συνέπειες ενός πολέμου. Όπως ίσως γνωρίζεις, το νησί είναι μοιρασμένο από το 1974. Αυτή είναι η πρώτη σου φορά στο νησί. Πώς νιώθεις που θα μοιραστείς τη μουσική σου με το κυπριακό κοινό;
Για να είμαι ειλικρινής δεν γνωρίζω πολλά για την Κύπρο αλλά είμαι πάντα χαρούμενος να ανακαλύπτω ένα καινούργιο τόπο με μοναδική ιστορία και πολιτισμό. Πραγματικά προσδοκώ σε μια επικοινωνία με το κοινό της Κύπρου.

Η παγκόσμια ειρήνη στην εποχή μας είναι εξαιρετικά εύθραυστη. Πώς βλέπεις το κοντινό μέλλον αναφορικά με αυτό το θέμα; Πιστεύεις ότι η μουσική και οι τέχνες μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα μέσο θετικής αλλαγής;
Ναι φυσικά, πιστεύω ότι η μουσική είναι μέρος αυτής της προσπάθειας. Αν θέλεις ειρήνη πρέπει απλά να συμπεριφέρεσαι ειρηνικά και να ενθαρρύνεις και τους άλλους να κάνουν το ίδιο δίνοντας αξία στην ειρήνη. Αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο μέρος του τι προσπαθώ να κάνω με τη μουσική μου. Στους στίχους μου μιλώ για αυτό το θέμα, αλλά πιο σημαντικό είναι το πνεύμα με το οποίο φέρνεις τον κόσμο μαζί να χορέψει και να ακούσει μουσική που ελευθερώνει την ψυχή, αυτό είναι μια πρακτική της ειρήνης.

“Tuareggae”. Ένας όρος τον οποίο επινόησες για να περιγράψεις τη νέα σου μουσική πρόταση στον πιο πρόσφατο σου δίσκο Azel (2016). Μπορείς να μας πεις περισσότερα για αυτή την προσέγγιση;
Είναι πολύ απλά μια μελωδία Τουάρεγκ πάνω από ρυθμό ρέγγε. Αυτό είναι κάτι με το οποίο πειραματίζομαι εδώ και αρκετά χρόνια, αλλά άρχισε να έχει όλο και μεγαλύτερο ρόλο στις παραστάσεις μου, έτσι αποφασίσαμε να το βάλουμε στον δίσκο Azel. Είμαι μεγάλος θαυμαστής του Μπομπ (Μάρλεϊ) και της ρέγγε μουσικής γενικότερα έτσι για μένα είναι κάπως σαν φόρος τιμής η πράξη του να εισαγάγω αυτή την επιρροή με έναν νέο τρόπο.

Ποια είναι τα πλάνα σου για το εγγύς και το απώτερο μέλλον μουσικά; Θα ακολουθήσεις και θα αναπτύξεις το νέο αυτό ύφος (Tuareggae) ή θα κινηθείς σε καινούργια εδάφη;
Το Tuareggae σίγουρα αλλάζει σιγά-σιγά. Η μουσική είναι ζωντανή ακριβώς όπως οι άνθρωποι που την παίζουν και έτσι αλλάζει ακούσια όπως ακριβώς και εμείς. Με χαρά θα συνεχίσω τη σκληρή δουλειά και θα παίζω όσο περισσότερο μπορώ αφήνοντας τη μουσική να με οδηγήσει. Ο βοσκός μπορεί να προσπαθήσει να καθοδηγήσει τα πρόβατα, αλλά στο τέλος είναι τα πρόβατα που θα αποφασίσουν πού θα πάνε.

 

+ Ο Μπομπίνο θα εμφανιστεί στις 4 Αυγούστου στο φετινό Φεστιβάλ Φέγγαρος, στο χωριό Κάτω Δρυς. Πληροφορίες και πρόγραμμα www.fengaros.com. Εισιτήρια προς 20 ευρώ (μονοήμερο) και 36 ευρώ (τριήμερο).

* Μέλος των μουσικών σχημάτων Monsieur Doumani και Trio Tekke. Με αυτή τη συνέντευξη εγκαινιάζεται μια σειρά συνεντεύξεων τις οποίες παραχωρούν μουσικοί σε μουσικούς συναδέλφους τους.

 

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Ο Dimitri G στο Eyekon Comic Con

To φετινό Eyekon Comic Con ολοκληρώθηκε αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις στο ενδιαφερόμενο κοινό. Ο ...

Korean Week με σεμινάριο, ταινίες και έκθεση φωτογραφίας

Η Πρεσβεία της Κορέας γιορτάζει 20 χρόνια διπλωματίας μεταξύ της Δημοκρατίας της Κορέας και ...

Να πάει στο Ηρώδειο ή να μην πάει;

Δικαιούτε ένας δολοφόνος να επιζητεί το χειροκρότημα; Αυτό είναι το ερώτημα που συζητείται σήμερα ...

Έξι βραβεία στην ταινία Xenia και πολιτική τοποθέτηση

Η ταινία του Πάνου Κούτρα με τίτλο Xenia ήταν η μεγάλη νικήτρια των βραβείων ...

«Όνειρα σε άλλη γλώσσα» σήμερα στην ΕΡΤ

Τιμώντας τη μνήμη της Λουκίας Ρικάκη, η οποία απεβίωσε την Τετάρτη 28 Δεκεμβρίου, η ...

Πίτερ Κουκ και Ηλίας Ζέγγελης στην Επιτροπή για το Αρχαιολογικό Μουσείο

Γράφει η Μερόπη Μωυσέως | Φωτογραφία ©Russell Kleyn O σερ Πίτερ Κουκ [φωτογραφία] και ...

X