“Γράψατε μόνον επί λευκού χάρτου Βίκτωρ Ουγκώ”…

“Μη γράφετε εν πεζώ ή εμμέτρω λόγω επαίνους προς τιμήν του. Γράψατε μόνον επί λευκού χάρτου Βίκτωρ Ουγκώ. Το όνομά του τα λέγει όλα”, υπογραμμίζει ο γνωστός μυθιστοριογράφος Ωνέ. Το απόσπασμα αναφέρεται σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στην “Εστία” στις 10 Μαρτίου 1885 [αρ. 480, Τόμος ΙΘ΄] με αφορμή τα 83 χρόνια από τη γέννηση του Γάλλου λογοτέχνη και φέρει την υπογραφή “Μ.Α.Μ.”. Δύο μήνες μετά, στις 22 Μαΐου 1885, ο Ουγκώ φεύγει από τη ζωή, αφήνοντας πίσω του ένα σημαντικό έργο, η αξία του οποίου αναγνωρίζεται μέχρι σήμερα όχι μόνο από τους σπουδαστές της φιλολογίας, αλλά και από τον κάθε απλό αναγνώστη.

Πράγματι, εξηγεί ο αρθρογράφος, το όνομα και μόνο του Ουγκώ δηλώνει και συνοψίζει κάλλιστα το πολύτιμο έργο του, καθώς στην αρχαία γερμανική γλώσσα η λέξη hugo αντιστοιχεί στη λατινική λέξη spiritus και στις ελληνικές έμπνευση, ψυχή, πνεύμα.

Το έργο του Ουγκώ μπορεί να θεωρηθεί αχανές και αόριστο, αλλά δεν μπορεί να αγνοηθεί η θέση που κατέλαβε στην ιστορία του 19ου αιώνα, αφού άσκησε σημαντική επιρροή στα πολιτικά, φιλολογικά και κοινωνικά δρώμενα της εποχής του. Επομένως, η παγκόσμια αναγνώριση του Ουγκώ δεν είναι τυχαία, εφόσον κατόρθωσε να ερμηνεύσει με έναν μοναδικό εκφραστικό τρόπο τα αισθήματα και τους πόθους, τους αγώνες, τις θλίψεις και τη δυστυχία, τις επιθυμίες και τους θριάμβους μιας ολόκληρης εποχής.

Το κοινό του Ουγκώ υπήρξε ανέκαθεν ένθερμο και ποικίλο, υπεράνω ηλικιακής, πολιτικής, κοινωνικής και φυλετικής διαφοράς. Χαρακτηριστική είναι η περιγραφή της αποδοχής των Αθλίων στο άρθρο της “Εστίας”: “Γυναίκες του λαού ήρχοντο και ερρίπτοντο κλαίουσαι εις τας αγκάλας του. Γέροντες και νέοι, επιφανείς και άσημοι δημοκρατικοί και βοναπαρτισταί, αναρχικοί και μοναρχικοί παντός φύλου, πάσης ηλικίας και πάσης αποχρώσεως άνθρωποι ήρχοντο εκεί να συνενωθώσιν εις εν κοινόν αίσθημα, εις μίαν κοινήν ιδέαν, εις μίαν κοινήν ανακραυγήν”. Με τον ίδιο τρόπο, αντέδρασε και ο Τύπος της εποχής, προσλαμβάνοντας θετικά το έργο του. Εφημερίδες, όπως η “Figaro”, δημοσίευαν ιδιαίτερα παραρτήματα, αφιερωμένα όλα στον Ουγκώ.

Όταν το 1802 γεννήθηκε ο ασθενικός και ετοιμοθάνατος Ουγκώ, οι γονείς του δεν υπολόγιζαν καν ότι θα ζούσε, πόσω μάλλον ότι θα κατακτούσε τον κόσμο με το πνεύμα του. Οι φροντίδες της μητέρας του, βέβαια, διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο όχι μόνο στη σωματική του υγεία, αλλά και στην ανάπτυξη της φαντασίας του.

Το έργο του Ουγκώ, όμως, δεν απέκτησε μόνο οπαδούς, αλλά και πολλούς αντιπάλους. Ορισμένοι, μάλιστα, μεγάλοι ποιητές και συγγραφείς παγκόσμιας φήμης συνήθιζαν να τον πειράζουν. Ωστόσο, με τις πρώτες του επιτυχίες ο Ουγκώ συνειδητοποίησε ότι κατέχει μια θέση ανάμεσά τους, γι’ αυτό αντιδρούσε με μια δόση εγωισμού στα πειράγματά τους. Όπως αναφέρει ο αρθρογράφος της “Εστίας”, όταν ο γνωστός δραματικός συγγραφέας Barriere ρώτησε πονηρά τον Ουγκώ ποιος πιστεύει πως είναι ο πρώτος ποιητής της Γαλλίας. O Ουγκώ απάντησε “Ο Μυσσέ είναι ο δεύτερος”.

Άξιος προσοχής είναι και ο τρόπος με τον οποίο εργαζόταν ο Γάλλος συγγραφέας, καθώς φρόντιζε πάντα να ολοκληρώσει ένα έργο πρώτα στο μυαλό του. Σύμφωνα με το κείμενο της “Εστίας”: “Ολόκληρα δράματα, ποιήματα, μυθιστορήματα, πριν γράψη και μίαν μόνην γραμμήν αυτών, τα συνθέτει εξ ολοκλήρου κατά νουν”. Για τον λόγο αυτό, χρειαζόταν ελάχιστο χρόνο για να γράψει τα έργα του. Εξάλλου, το σύνθημά του ήταν “Ούτε μία ημέρα χωρίς γραμμήν”. Ο Ουγκώ ξυπνούσε νωρίς το πρωί και ξεκινούσε αμέσως την εργασία του. Ορισμένες φορές εργαζόταν και το βράδυ. Όταν δεν μπορούσε να κοιμηθεί, σηκωνόταν από το κρεβάτι και, χωρίς καν να ανάψει το φως, κατέγραφε τις σκέψεις του σε μορφή σημειώσεων. Την επόμενη μέρα από ένα και μόνο γράμμα των σημειώσεων αυτών θυμόταν όλες τις σκέψεις του.

Ο Ουγκώ δεν εργαζόταν πολύ σε μεγάλη ηλικία. Πίστευε πως είχε ολοκληρώσει το έργο του και δεν είχε κάτι καινούργιο να προσθέσει. “Φοβούμαι μήπως ό,τι είχα να ειπώ το είπα και επαναλαμβάνω τα ίδια”, ανέφερε ο ίδιος. Τελικά, το έργο του εξακολουθεί να είναι υψίστης σημασίας, καθώς συνδέθηκε με πανανθρώπινες αξίες για τις οποίες αγωνίστηκε ο συγγραφέας, όπως η κάθε μορφή αγώνα των καταπιεσμένων, η κοινωνική αλλαγή, η δικαιοσύνη και η ισότητα. *Φιλόλογος

  • Ζωή Χρυσάνθου

    Γεννήθηκε το 1979 στη Λάρνακα και ζει μόνιμα στη Λευκωσία. Είναι απόφοιτη της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος. Εργάζεται στη Μέση Εκπαίδευση ως φιλόλογος και είναι Υποψήφια Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Κύπρου.

You May Also Like

«Αλλόφυλοι εραστές», του Χρίστου Χατζήπαπα

Μίνι περιοδεία ξεκινά την Τρίτη, 22 Μαΐου ο Χρίστος Χατζήπαπας για την παρουσίαση της ...

«Παγκόσμιον Άσμα» του Γαλατόπουλου επί σκηνής

Συνεχίζοντας τη μακρόχρονη προσπάθειά του για την ανάδειξη λιγότερο γνωστών λογοτεχνικών κείμενων, το Θεατρικό ...

Οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας

Carlo M. Cipolla Εκδόσεις Κέδρος, 89 σελ. “Δύο πράγματα είναι ατελείωτα: το σύμπαν και ...

Ηρόδοτος: Ο Πατέρας της Ιστορίας» (ΙΙΙ)

Στο άρθρο της προηγούμενης βδομάδας παρουσιάσαμε τις εισηγήσεις της κυρίας Ροδοσθένους και της κυρίας ...

Διεθνής ημερίδα μετάφρασης στη Λευκωσία

Το Κυπριακό Κέντρο της Διεθνούς Ένωσης Συγγραφέων ΠΕΝ διοργανώνει μια Διεθνή Ημερίδα Μετάφρασης με ...

«Είμαστε πια πρωταθλητές» του Βασίλη Σκουντή

Στην παρουσίαση του βιβλίου «Είμαστε πια πρωταθλητές» του δημοσιογράφου-συγγραφέα Βασίλη Σκουντή, σας προσκαλούν τα ...

X