Ο ιστορικός Στέφανος Lusignan και η οικογένειά του

Ο ιστορικός Στέφανος Lusignan αν και έχει επικριθεί ότι στο έργο του υπάρχουν ανακρίβειες, αλλά και μυθεύματα, ωστόσο πληθώρα πληροφοριών τις οποίες καταγράφει επιβεβαιώνονται συνεχώς με την αρχειακή έρευνα. Η προσφορά του έργου του, κατά την ταπεινή μας άποψη, είναι ανεκτίμητη για τα όσα διέσωσε από μια τόσο μακρινή εποχή, ακόμη και εάν στο έργο του μπορεί να έχουν εντοπιστεί οποιαδήποτε τυχόν σφάλματα, επαναλήψεις ή και στοιχεία που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Ο ίδιος ο Στέφανος Lusignan, μεταξύ άλλων κατέγραψε σημαντικά στοιχεία για την οικογένειά τoυ, η οποία ως γνωστόν αποτελεί κλάδο του φραγκικού βασιλικού οίκου των Lusignan. Ο ιστορικός αναφέρει για τον εν λόγω κλάδο επιγαμίες και συγγένειες, φέουδα και αξιώματα, τα οποία συνδέονται με μέλη της οικογένειάς του καθώς και άλλων σημαντικών οικογενειών τότε της Κύπρου, που σχετίστηκαν μαζί της. Στο δημοσίευμά μας επιχειρούμε σήμερα σχολιασμό κάποιων από τα στοιχεία αυτά που σχετίζονται με τους Lusignan, τις οικογένειες με τις οποίες συνδέθηκαν, αλλά και με γυναίκες του φραγκικού οίκου που έφεραν το όνομα της μυθικής νεράιδας Μελουζίνης η οποία, σύμφωνα με τους κελτικούς και φραγκικούς μύθους, υπήρξε γενάρχης των Lusignan.

Προπάτορας του Στέφανου Lusignan ήταν ο Ερρίκος Lusignan, πρίγκιπας της Γαλιλαίας που είχε πέσει στη μάχη της Χοιροκοιτίας μαχόμενος κατά των Μαμελούκων της Αιγύπτου, που είχαν εισβάλει στην Κύπρο. Σύζυγος του Ερρίκου, σύμφωνα με τον Στέφανο, ήταν η Αλίκη Ιβελίνου ή Ζιμπλέττη (Ibelin/Zimblet), η κυρά της Κερύνειας (Dame de Cyrines). Σε μια άλλη ωστόσο πηγή σημειώνεται ως σύζυγος του Ερρίκου η Ελεονώρα de Lusignan και το γεγονός αυτό μαρτυρεί πλήρως ότι ο ιστορικός Στέφανος Lusignan καταγόταν από νόθο παιδί του Ερρίκου, το οποίο προφανώς είχε αποκτήσει με την “κυρά της Κερύνειας”. Ο πρίγκιπας της Γαλιλαίας Ερρίκος μαζί με την Αλίκη Ζιμπλέττη ή κυρά της Κερύνειας απέκτησε τον Φίλιππο, τη Μαριέττα, σύζυγο του Ονούφριου Rechense, σινεσκάρδου της Κύπρου και την Chelvis, σύζυγο του Έκτορα Chevides. Ο πρωτότοκος Φίλιππος διεδέχθη τον πατέρα του και έγινε κύριος είκοσι τεσσάρων χωριών ή και γαιών, γνωστών με το όνομα φέουδο του Κιτίου και της Λαπήθου. Μεταξύ άλλων το φέουδο αυτό περιλάμβανε τα χωριά Λάπηθο και Κίτι, Άγιο Δημήτριο και Επισκοπιό. Ο Φίλιππος επίσης εκτός από το φέουδο της Λαπήθου και του Κιτίου θα κληρονομούσε μετά τον θάνατο του πατέρα του και τον τίτλο του πρίγκιπος της Γαλιλαίας. Οι Κύπριοι από παιδί ακόμη τον αποκαλούσαν πριγκιπόπουλο (prinzopullo), όπως εξηγεί ο Στέφανος Lusignan. O Φίλιππος επέλεξε ως σύζυγο την Τζίβα (Civa) ή Echive de Nores, αδελφή του πρώτου κόμη της Τρίπολης Ιάκωβου de Nores και απέκτησαν μαζί μόνο έναν γιο με το όνομα Κάρολος. Οι Κύπριοι τον αποκαλούσαν Charion. Ο Κάρολος Lusignan χαρακτηρίζεται, από τον απόγονο Στέφανο Lusignan, ως λαμπρό πνεύμα και γενναίος άνδρας που είχε την εύνοια της βασίλισσας Καρλόττας, η οποία τον αναγνώριζε ως γνήσιο συγγενή της, καταγόμενο από το βασιλικό γένος των Lusignan. Ωστόσο δεν συνέβαινε το ίδιο με τον ετεροθαλή αδελφό της νόμιμης βασίλισσας Ιάκωβο, ο οποίος λίγο μετά σφετερίστηκε το στέμμα και εξεδίωξε την Καρλόττα. O Κάρολος Lusignan αντιμετώπισε την εχθρότητα του σφετεριστή, ο οποίος στη συνέχεια του αφαίρεσε και ό,τι είχε κληρνομήσει από τον πατέρα του και δεν του άφησε παρά μόνο τη δεκάτη από το χωριό Ψιμολόφου. Μετά τον θάνατο του βασιλιά σφετεριστή Ιακώβου έλαβε πίσω το φέουδό του και τότε επέλεξε ως σύζυγο την Έλενα, αδελφή του Παύλου Zappe, σινεσκάρδου της Ιερουσαλήμ, η οποία κατείχε και ως φέουδο το χωριό Σίμου της Πάφου. Το ζεύγος απέκτησε μια πολυμελή οικογένεια αποτελούμενη από τρεις γιους, τους Φίλιππο, Ιωάννη, Pons και δυο θυγατέρες τις Μαρία και Μελουζίνη. Η Μαρία παντρεύτηκε τον Ιάκωβο Γονέμη και η Μελουζίνη τον Alvise d’Acre, γιο του Παμφίλιου d’Acre ενώ ο Pons νυμφεύθηκε τη Μήδεια Ποδοκάθαρου, της γνωστής ισχυρής κυπριακής οικογένειας και ο πρωτότοκος Φίλιππος την Ισαβέλλα ή Ιζαμπώ, θυγατέρα του Ισπανού κόμη της Ιόππης και Καρπασίας, Ιωάννη Perez Fabrice. O Ιωάννης όπως τεκμηριώνεται και από άλλη πηγή δεν νυμφεύθηκε και δεν απέκτησε οικογένεια ενώ ο Στέφανος αναφέρει ότι έζησε και πέθανε στη Σαβοΐα, ακολουθώντας μάλλον την εξόριστη βασίλισσα Καρλόττα.

Ενδιαφέρουσες είναι και οι πληροφορίες τις οποίες μας παρέχει ο Στέφανος για τη θυγατέρα της Μελουζίνης, που είχε παντρευτεί τον Alvise d’Acre, γεγονός που διαφωτίζει και άλλες επιγαμίες και συγγένειες μεταξύ των ευγενών και αρχόντων της Κύπρου, οι οποίες μέχρι πρότινος ήταν συγκεχυμένες και νεφελώδεις. Η θυγατέρα της πιο πάνω Μελουζίνης από τον οίκο των Lusignan είχε θυγατέρα τη Χερουβίνα (Cherubina) που παντρεύτηκε τον σινεσκάρδο της Κύπρου Calceran Rechense και αυτή η Cherubina δεν είναι άλλη από την πεθερά του κτίτορα του προμαχώνα Rochas, Ευγένιου Συγκλητικού κόμη Rochas. Αναφερόμαστε στην πρώτη σύζυγο του Ευγένιου Συγκλητικού Μελουζίνη από την οποία ο Ευγένιος Συγκλητικός έγινε κληρονόμος και τριών χωριών, του Παλαιχωρίου, των Μελανισιών και του Καμένου Πραστιού. Τα δύο τελευταία χωριά εξέλιπαν ωστόσο με την πάροδο των αιώνων. Τα στοιχεία τα οποία μας παρέχει ο Lusignan σε σχέση και με ανέκδοτες πηγές, μας γνωστοποιούν ότι η Μελουζίνη Rechense Συγκλητικού έφερε το όνομα αυτό, γιατί τόσο η γιαγιά της από τη μητέρα της όσο και η γιαγιά από τον πατέρα της έφεραν το όνομα της μυθικής νεράιδας Μελουζίνης, αφού και η δύο είχαν καταγωγή από τον φραγκικό βασιλικό οίκο. Η μεν γιαγιά της η Μελουζίνη από την πλευρά της μητέρας της, της Cherubina, ήταν δισεγγονή του αδελφού του βασιλιά Ιανού και η Μελουζίνη, η μητέρα του πατέρα της Calseran Rechense, ήταν δισεγγονή της Μαργαρίτας Lusignan, ανεψιάς επίσης του βασιλιά της Κύπρου Ιανού.

Στον Στέφανο Lusignan οφείλουμε και μια άλλη σημαντική πληροφορία, η οποία φέρνει στο φως τη σχέση του κλάδου των Παλαιολόγων, που εγκαταστάθηκαν στην Κύπρο μετά την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως και διατείνονταν ότι είχαν καταγωγή από τον βυζαντινό αυτοκρατορικό οίκο των Παλαιολόγων, και με τον φραγκικό βασιλικό οίκο των Lusignan. Η Μελουζίνη Lusignan, σύζυγος του Alvise d’Acre, εκτός από την Cherubina είχε και μία άλλη θυγατέρα με το ωραίο όνομα Πενθεσίλεια, που είχε παντρευτεί τον γενναίο στρατιωτικό Αννίβα Παλαιολόγο, που τιμήθηκε από τη Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας για τις υπηρεσίες τις οποίες της είχε προσφέρει. Ο Αννίβας Παλαιολόγος καταγόταν, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στις πηγές, από τον ομώνυμο αυτοκρατορικό οίκο, που είχε εγκατασταθεί στην Κύπρο. Όπως πληροφορηθήκαμε από αρχειακό υλικό κατά τον 16ο αιώνα υπηρετούσε ως στρατιωτικός διοικητής σε διάφορες πόλεις της Βενετικής Δημοκρατίας ο Lusignan Παλαιολόγος με καταγωγή από την Κύπρο. Αναρωτηθήκαμε ποια ήταν η καταγωγή του και γιατί και αυτό το όνομά του ήταν το επίθετο του φραγκικού βασιλικού οίκου. Ο Στέφανος Lusignan μας έδωσε την απάντηση αφού η μητέρα του Lusignan Παλαιολόγου η Πενθεσίλεια καταγόταν από τους Lusignan και ο πατέρας του από τους Παλαιολόγους.

You May Also Like

Μεσαιωνικά τοπωνύμια της Κύπρου σε βενετικές πηγές

Στο σημερινό δημοσίευμα αναφερόμαστε σε κάποια τοπωνύμια τα οποία απαντούν στις βενετικές πηγές και ...

Η φεουδαρχική οικογένεια Lasse

Με την εγκαθίδρυση το 1192 του φραγκικού βασιλείου της Κύπρου, μια από τις πιο ...

Τα ίχνη της οικογένειας Καριώτη στην Κύπρο

Από τα μέσα του 16ου αιώνα έως σήμερα, όταν για πρώτη φορά εμφανίζεται στις ...

Γάμοι και συνοικέσια ανάμεσα σε Βυζαντινούς και Φράγκους της Κύπρου

Από τη μια οι δάφνες του Βυζαντινού κράτους, κληρονόμου μιας ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, έστω αποδυναμωμένου ...

Θρύλοι και παραδόσεις για τοπωνύμια του Ριζοκαρπάσου

Γράφει η Νάσα Παταπίου Η κωμόπολη Ριζοκαρπάσου υπήρξε ο διάδοχος οικισμός της αρχαίας πόλης ...

Λάζαρος Ματθαίου: ένας Μαρωνίτης ιερέας [16ος αι.]

Γράφει η Νάσα Παταπίου Η αρχειακή έρευνα μάς έχει προσφέρει τελευταίως άγνωστα στοιχεία για ...

X