“Δεν υπάρχει διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στις εφαρμοσμένες τέχνες, τη γλυπτική και τη ζωγραφική, είναι όλα τμήματα του οικοδομείν”.

Ήταν το 1919, όταν ο Γερμανός αρχιτέκτονας Walter Gropius εξέδωσε το περίφημο μανιφέστο της σχολής του Bauhaus και μέσα από τη λιτή αλλά περιεκτική περιγραφή των βασικών αρχών, στόχων και επιδιώξεων της σχολής που δημιούργησε, αρχικά στη Βαϊμάρη της Γερμανίας του μεσοπολέμου, έμελλε όχι απλώς να επηρεάσει αλλά να σμιλέψει σε βάθος τη μετέπειτα εξέλιξη τόσο των καλών όσο και των εφαρμοσμένων τεχνών του 20ού αιώνα. Για τη φιλοσοφία του Gropius εξάλλου η λεπτή αυτή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στις λεγόμενες καλές τέχνες και τις εφαρμοσμένες δεν θα έπρεπε να υπάρχει. Ο απώτερος σκοπός της σχολής του Bauhaus, το όνομα τής οποίας προήλθε από αντιστροφή της γερμανικής λέξης Hausbau που σημαίνει “οικοδόμηση”, ήταν να αποτελέσει μια ενιαία σχολή τόσο στην αρχιτεκτονική και στις καλές τέχνες όσο και στις εφαρμοσμένες. Βασική αρχή της σχολής σε σχέση με την τέχνη ήταν η διατήρηση του ανοιχτού πνεύματος μπροστά στις νέες προκλήσεις της εποχής που προέκυψαν με τη βιομηχανική επανάσταση, αλλά και ειδικότερα, η πρακτική προσέγγισή τους, με έμφαση στην επίλυση των συγκεκριμένων προβλημάτων και προκλήσεων, περισσότερο, παρά η θεωρητική τους αντιμετώπιση. Σύμφωνα με το μανιφέστο της σχολής, οι τέχνες δεν διδάσκονται, αλλά εμπεδώνονται μέσα από τη συνεχή εξάσκηση και τη δουλειά στο εργαστήριο.

“Form follows function” ή αλλιώς η μορφή πρέπει να ακολουθεί τη λειτουργία. Η ολιστική αυτή αντιμετώπιση καθόρισε τα βασικά χαρακτηριστικά του Bauhaus, που ήταν η απλότητα, η λειτουργικότητα και η έμφαση στη χρηστικότητα των αντικειμένων, επικεντρώνοντας τον σχεδιασμό στις απλές αλλά και πολλές φορές ασύμμετρες γεωμετρικές φόρμες και στο χρώμα, απορρίπτοντας τα περιττά διακοσμητικά στοιχεία.

Για το Bauhaus κάθε πρωτεύον υλικό, όπως το γυαλί, το ξύλο, το μέταλλο ή το σκυρόδεμα, περιείχε από μόνο του μια εγγενή, φυσική διακοσμητική ικανότητα. Το κίνημα του Bauhaus προσπάθησε να ενοποιήσει την έννοια της τέχνης με τη διαδικασία της βιομηχανικής παραγωγής ευρείας κλίμακας, επιστρατεύοντας, ταυτόχρονα, τα τεχνικά μηχανικά μέσα για τις ανάγκες της ανθρώπινης δημιουργικότητας.

Η αξιοποίηση της εκάστοτε τεχνολογίας αποσκοπούσε στην αναβάθμιση των προϊόντων μαζικής παραγωγής και καθημερινής χρήσης, αποφεύγοντας όμως την τάση της πλήρους εμπορευματοποίησης ή ομοιομορφίας της μαζικής παραγωγής. Κάθε έργο ή προϊόν θα έπρεπε να αποτελεί ταυτόχρονα έκφραση της δημιουργικότητας και της τέχνης του σχεδιαστή του. Η σχολή του Bauhaus επηρέασε σημαντικά και τις γραφικές τέχνες και ιδιαιτέρα την τυπογραφία, η οποία έγινε μέρος του βασικού προγράμματος σπουδών για όλους τους φοιτητές.

Ο Herbert Bayer, δημιουργός της οικογένειας γραμματοσειρών Universal και καθηγητή της σχολής, δήλωνε ότι όπως και οι υπόλοιπες τέχνες, έτσι και η τυπογραφία θα πρέπει να χαρακτηρίζει και να αποτελεί έκφραση της σύγχρονης εποχής. Οι γραμματοσειρές που δημιούργησε χαρακτηρίζονται από μια κομψή απλότητα των γεωμετρικών μορφών και την έλλειψη περιττών διακοσμητικών στοιχείων.

Στην πραγματικότητα, η σχολή βοήθησε στην ανάπτυξη ενός μεγάλου αριθμού γραμματοσειρών sans serif. Ο Laszlo Moholy-Nagy, που διορίστηκε καθηγητής στη σχολή το 1923, εισήγαγε νέες ιδέες για τη χρήση της τυπογραφίας στο κίνημα του Bauhaus. Ο Nagy θεωρούσε την τυπογραφία ως ένα μέσο επικοινωνίας και ασχολήθηκε με τη σαφήνεια του μηνύματος στην πιο εμφατική του μορφή, μέσω της χρήσης των τυπογραφικών στοιχείων. Ήταν υπεύθυνος για τη δημιουργία αυτού που σήμερα ονομάζουμε Typefoto, έναν συνδυασμό δηλαδή κειμένου και φωτογραφίας που δημιουργεί αλληλένδετες συνθέσεις επικοινωνίας και βρίσκεται μέχρι και σήμερα στη βάση σχεδόν κάθε έντυπης διαφημιστικής καταχώρισης.

  • Αγγελική ΜΚ Αθανασιάδη

    Σπούδασε γραφιστική στην Αθήνα, εργάζεται ως Visual Designer από το 1999 και είναι ιδρυτικό μέλος του Visual Communication Designers' Club. Από τον Ιούλιο του 2014, αρθρογραφεί για την οπτική επικοινωνία μέσω της στήλης Γραφιστορίες. Είναι ιδρύτρια και Creative Director του ετήσιου Συνεδρίου Σχεδιαστών Οπτικής Επικοινωνίας Graphic Stories Cyprus και συνδιοργανώτρια του Behance Portfolio Reviews Cyprus.

You May Also Like

«Οι Δέκα Εντολές της Τυπογραφίας» του Paul Felton

Γράφει η Αγγελική ΜΚ Αθανασιάδη | @aggeliki.mk Ενώ οι περισσότεροι γνωρίζουν τις δέκα εντολές, ...

Grunge typography

Γράφει η Αγγελική Μιχαλοπούλου-Καρρά // @aggeliki.mk  “[…] when I swear that I don’t have ...

11ο Street Life Festival Λεμεσού

Οι Χρήστος και Γιώτης Κυριάκου μιλούν για το φεστιβάλ που κάθε χρόνο προσελκύει περί ...

“Ψηφιακή Ελλάδα” για τις τέχνες και τον πολιτισμό

Με αφορμή το διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ και Πολιτισμού, ΑΕΙ – Cinefest 2018, που πραγματοποιήθηκε ...

Information Graphics & 6ο ICTVC Early Birds

Γράφει η Αγγελική Μιχαλοπούλου-Καρρά | @aggeliki.mk Έναν σπουδαίο και πολυβραβευμένο διεθνώς σχεδιαστή οπτικής επικοινωνίας ...

Graphic Design & Ψυχολογία του Gestalt Μέρος B’

Αγγελική Μιχαλοπούλου-Καρρά / Graphic Designer / aggeliki.mk@gmail.com Η ψυχολογία του Gestalt και η σχέση ...

X