Ηλίας Βενέζης και Μικρασιατική Καταστροφή

Πολλοί λογοτέχνες παρουσίασαν στα έργα τους τη Μικρασιατική Καταστροφή και τις συνέπειές της. Όμως, το έργο του Ηλία Βενέζη -ο οποίος πέθανε στις 3 Αυγούστου 1973- αναφέρεται συχνά στο θλιβερό για τον ελληνισμό αυτό γεγονός. Εξάλλου, ο Βενέζης γεννήθηκε στο Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και έζησε όλο το δράμα της Μικρασιατικής Καταστροφής.

Ένα σημείο άξιο αναφοράς στο μυθιστόρημά του με τίτλο “Το νούμερο 31328” (1931) είναι οι δραματικές περιπέτειες των αιχμαλώτων στα Τάγματα Εργασίας μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Εντύπωση δεν δημιουργούν τόσο αυτές οι δυσκολίες, γιατί λίγο-πολύ είναι αναμενόμενες, αλλά το γεγονός ότι μαζί με τη φρίκη και την καταδίκη της ανθρώπινης αγριότητας περιγράφονται και εικόνες ανθρωπιάς, συμπαράστασης και αλληλεγγύης. Πιο συγκεκριμένα, οι Έλληνες αιχμάλωτοι αισθάνονται μίσος για τους Τούρκους, εφόσον τους έχουν φέρει σε μια τόσο δεινή θέση. Ωστόσο, όταν στα Τάγματα Εργασίας έρχονται σε επαφή με τους μαφαζάδες, δηλαδή τους Τούρκους σκοπούς, αναπτύσσουν μαζί τους σχέσεις φιλίας. Και τούτο γιατί τόσο οι αιχμάλωτοι όσο και οι μαφαζάδες ζουν κάτω από άθλιες συνθήκες. Έτσι, οι Τούρκοι φύλακες παύουν να ταυτίζονται με τον απρόσωπο τουρκικό εχθρό και αποκτούν στα μάτια των Ελλήνων ανθρώπινη υπόσταση: “Σε τι λοιπόν ξεχωρίζανε αν ήταν Χριστιανοί για Τούρκοι; Σε τι ξεχωρίζανε; Εμείς ήμαστε γεσήρ, ήμαστε δεμένοι. Εμ αυτοί που ήταν λεύτεροι; Το αίμα αυλάκωσε και τα εννιά κορμιά – τι διαφορά είχε;”. Στη “Γαλήνη” (1939) αποτυπώνεται ο πόνος του ξεριζωμού των προσφύγων από τη Μικρά Ασία με την περιγραφή εικόνων που δείχνουν τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης και την προσπάθεια για επιβίωση, την έλλειψη βασικών αναγκών, όπως νερού, τροφής και στέγης κ.λπ., αλλά και τη νοσταλγία του αγαπημένου τόπου: “Η φωνή του τόπου, […] Στέκαν βουβοί, γυμνά δέντρα, γυμνές ρίζες που σαλεύουν στα τυφλά, μπλέκουν μες στον αγέρα τα πλοκάμια τους, τυραννισμένα και βίαια, γυρεύοντας, με το ένστιχτο των πραγμάτων, χώμα”. Επιπλέον, παρουσιάζονται ήρωες που αδυνατούν να συμβιβαστούν με τη νέα πραγματικότητα, αρνούνται συστηματικά να δεχτούν τη νέα ζωή και μένουν προσκολλημένοι στο παρελθόν και στα ευτυχισμένα χρόνια στη γενέθλια γη.

Στην ευτυχισμένη ζωή πριν από την καταστροφή αναφέρεται και η “Αιολική γη” (1943): “Όλα λέγαν για το παιχνίδι της γραμμής του νησιού, για το παιχνίδι της αρμονίας και της σιωπής”. Η γοητευτική εικόνα της ζωής, που χάθηκε μια για πάντα από τον πόλεμο, δίνεται με την εικόνα των εργατικών και αγαθών χωρικών και ολοκληρώνεται με τις μορφές των κυνηγών και των ληστών και τα ηρωικά τους κατορθώματα.
 

  • Ζωή Χρυσάνθου

    Γεννήθηκε το 1979 στη Λάρνακα και ζει μόνιμα στη Λευκωσία. Είναι απόφοιτη της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος. Εργάζεται στη Μέση Εκπαίδευση ως φιλόλογος και είναι Υποψήφια Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Κύπρου.

You May Also Like

Γιάννης Καλπούζος: «Κάθε βιβλίο είναι κι ένας άλλος κόσμος»

Μια μίνι περιοδεία στην Κύπρο ξεκίνησε τη Δευτέρα 7 Μαΐου ο Γιάννης Καλπούζος, για ...

Παρουσίαση Βιβλίου: «Μέρες Εγκλεισμού / Lockdown Days»

Οι εκδόσεις Το Ροδακιό, παρουσιάζουν το φωτογραφικό βιβλίο ντοκουμέντο: Μέρες Εγκλεισμού / Lockdown Days ...

«Ανθολογία Κυπριακής Ποίησης 1960-2018»

Με απαγγελίες από τους ίδιους τους ανθολογημένους ποιητές θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 21 Δεκεμβρίου, ...

Oliver Jeffers: Ένας σύγχρονος παραμυθάς ζωγραφίζει κόσμους που δεν θέλεις να χάσεις

Γνωρίζοντας τον ξεχωριστό εικονογράφο παιδικών βιβλίων και όχι μόνο, Oliver Jeffers. Μια από τις ...

Το βιβλίο του Λεωνίδα Γαλάζη: Κείμενα, τρόποι, σημασίες. Θέματα λογοτεχνίας, Αθήνα, Ίαμβος 2018, θα παρουσιαστεί ...

FlashArt@Rialto: Μ’ένα τραγούδι του δρόμου

Το πρόγραμμα FlashArt του Θεάτρου Ριάλτο συνεχίζεται, αυτή την φορά με μια μουσική εκδήλωση ...

X