Τα bots του πολέμου της πληροφόρησης

Τον περασμένο Αύγουστο, ένας χρήστης του twitter, ας τον ονομάσουμε “CN”, ξεκίνησε μια μελέτη για κάποιους από τους λογαριασμούς που έκαναν αναρτήσεις τύπου alt-right (εναλλακτική Δεξιά που ισοδυναμεί με την Ακροδεξιά). Ανάμεσα σε αυτούς, που στον αριθμό είναι περίπου 60.000, βρήκε κι έναν λογαριασμό, ας τον ονομάσουμε “DavidX”, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έκανε συνεχώς αναρτήσεις για το Brexit, την Ουκρανία, τη Χίλαρι Κλίντον, για οτιδήποτε συνέβαινε στον κόσμο και πολιτικά προκαλούσε διαφωνίες στη Δύση. Και μάλιστα ήταν πολύ καλός σε αυτό.

Ο “CN” τον χρησιμοποίησε ως πρότυπο, θεωρώντας ότι ο “DavidX” είναι άνθρωπος και όχι bot, κυρίως από το “σφιχτό” πρόγραμμα αναρτήσεων, που όμως κρατά τον ρυθμό μέρας-νύχτας (συνήθως καταλαβαίνουμε τα bots από τις 24ωρες αναρτήσεις). Ο “DavidX” αναρτά ασταμάτητα, έχει πολλούς ακολούθους και κάθε του ανάρτηση προκαλεί συζητήσεις. Κάποια στιγμή που σταμάτησε, μάλιστα, να αναρτά για τρεις μέρες, προκλήθηκε ανησυχία στους ακολούθους, οι οποίοι αναρωτιόνταν εάν είναι καλά στην υγεία του. Ο “DavidX” είναι υποδειγματικός χρήστης. Είναι επίσης υπόδειγμα γι’ αυτό που ονομάζουμε “ρωσικά τρολ”, όπως περιγράφονται στην ανάλυση της ερευνήτριας Γιολάντα Νταρσέφσκα (https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/point-view/2014-05-22/anatomy-russian-information-warfare-crimean-operation-a-case-study) με τίτλο “Η ανατομία του ρωσικού πολέμου πληροφοριών, η περίπτωση της επιχείρησης Κριμαία”. Η συγκεκριμένη ακαδημαϊκή μελέτη ερευνά τη ρωσική προπαγάνδα πριν από την προσάρτηση της Κριμαίας, την προσπάθεια δημιουργίας θετικών εντυπώσεων στην κοινή γνώμη, αλλά και γενικότερα τη ρωσική στρατηγική “αποσταθεροποίησης” του “αντιπάλου” διά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Η ερευνήτρια αναλύει τις βασικές αρχές, όπως για παράδειγμα την “αρχή της σαφήνειας” που κάνει το μήνυμα απλό, χρησιμοποιεί μανιχαϊστικούς όρους (άσπρο – μαύρο, καλό – κακό) και είναι γεμάτο λέξεις-κλειδιά που επαναλαμβάνονται. Ή ακόμα την “αρχή της επιθυμητής πληροφορίας”, σύμφωνα με την οποία αυτός που σχεδιάζει την “ενημερωτική καμπάνια” προσπαθεί να χρησιμοποιήσει μηνύματα τα οποία γνωρίζει εκ των προτέρων ότι ο αναγνώστης θα υποδεχθεί θετικά. Ή, τέλος, την αρχή της “συναισθηματικής κινητοποίησης”, σύμφωνα με την οποία η καμπάνια ωθεί τους ανθρώπους να “δράσουν χωρίς πολλή σκέψη, ακόμα και παράλογα”.

Όλα αυτά είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Κατ’ αρχάς γιατί προέρχονται από τον “μεγάλο εχθρό της Δύσης”, τη Ρωσία. Τα τελευταία δύο χρόνια, η ΕΕ έχει αναφέρει τη Ρωσία σε πολλά δημόσια έγγραφα ως κέντρο πληροφοριακής αποσταθεροποίησης, ενώ βλέπουμε τι γίνεται στις ΗΠΑ με τις ακροάσεις του facebook και την παραδοχή του για ρωσικό δάκτυλο στις εκλογές, όπως και στην καμπάνια του Brexit στη Βρετανία.

Ωστόσο, όσο και να θέλουμε να δείχνουμε με το δάκτυλο τους Ρώσους, οι τεχνικές που περιγράφει η μελέτη και που εφαρμόζει η Ρωσία δεν έχουν καμία διαφορά από τις μεθόδους που εφαρμόζει η Δύση, όχι τόσο ως εργοστάσιο παραπληροφόρησης, αλλά στο πλαίσιο “νόμιμων” πολιτικών εκστρατειών και ακόμα χειρότερα στο πλαίσιο εμπορικών ή διαφημιστικών εκστρατειών, εξίσου “νόμιμων”.

Αν με ρωτήσετε, θα σας πω ότι μάλλον έχουμε μπλέξει άσχημα. Κάποτε, ως πολίτες, δεν μπορούσαμε να σχηματίσουμε “ορθή γνώμη” γιατί δεν είχαμε στη διάθεσή μας όλα τα “γεγονότα”. Δεν μπορούσαμε να έχουμε πρόσβαση στο σύνολο της πληροφορίας. Αυτός ήταν ο τρόπος που μπορούσες να χειραγωγήσεις την κοινή γνώμη. Σήμερα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Έχουμε όλες τις πληροφορίες που χρειαζόμαστε κι ακόμα περισσότερες, πολύ περισσότερες. Χαμένοι στον ωκεανό της πληροφορίας, αφηνόμαστε στα χέρια “opinion leaders”, “influencers” των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Επιλέγουμε αυτούς που μας αρέσουν περισσότερο αυτά που λένε. Και τους ακολουθούμε.

You May Also Like

Μια αγάπη για το καλοκαίρι

Της Βάλιας Καϊμάκη Διαβάζω σ’ ένα ρεπορτάζ της αγγλικής “Guardian” ότι πρέπει να προσέχουμε ...

Τα σπορ του καναπέ

Στο Netflix έχει μια σειρά από μικρά έξυπνα ντοκιμαντέρ που λέγεται «explained». Είναι γύρω ...

2017: Η χρονιά της τεχνητής νοημοσύνης

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη | valia@inrec.gr Φεβρουάριος ήδη και είναι λίγο αργά να μιλάμε ...

Το “μαύρο”, η Apple και τα social

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη Είμαι θυμωμένη. Όχι θυμωμένη, έξαλλη. Και φαντάζομαι το ίδιο και ...

Ταλαιπωρίες μιας άλλης εποχής

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη Έχω καθυστερήσει πολύ να στείλω το κείμενο στον «Πολίτη». Όλη ...

Λύτρα σε bitcoin

Γράφει η Βάλια Καϊμάκη Η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου δολαρίων: τι είναι το bitcoin. ...

X