Δεν είναι η Μπιενάλε, είναι το σύστημα

Όταν τον περασμένο Σεπτέμβρη ανακοινώθηκε ότι η Κύπρος θα συμμετάσχει στην επόμενη Μπιενάλε Τέχνης της Βενετίας [Μάιος-Νοέμβριος 2019] με μια μεγάλη έκθεση εστιασμένη στο έργο του Χριστόφορου Σάββα [1924-1968], οι αντιδράσεις δεν άργησαν ούτε μία μέρα. Όχι επειδή το έργο του πρωτεργάτη της σύγχρονης κυπριακής τέχνης είναι κατώτερο των περιστάσεων, αλλά εξαιτίας -κυρίως- της διαδικασίας επιλογής της πρότασης για την εν λόγω εκπροσώπηση. Μιας πρότασης προερχόμενης από έναν ιδιωτικό οργανισμό, το Point Centre for Contemporary Art, που έγινε δεκτή και δικαιολογείται ως “απόφαση πολιτικής” από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού.

Φέτος συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον θάνατο του Χριστόφορου Σάββα αλλά και από την πρώτη συμμετοχή της Κύπρου στην Μπιενάλε Βενετίας, τη μεγάλου κύρους διεθνή εικαστική διοργάνωση. Ο Χριστόφορος Σάββα συμμετείχε στο πρώτο κυπριακό Περίπτερο της Μπιενάλε το ’68 με άλλους πέντε -άνδρες- καλλιτέχνες [για την ιστορία, τους Ανδρέα Χρυσοχό, Κώστα Ιωακείμ, Γιώργο Κυριάκου, Γιώργο Σκοτεινό και Στέλιο Βότση]. Εξ ου και η “απόφαση πολιτικής που εξυπηρετεί συγκεκριμένους στρατηγικούς στόχους σε σχέση με τις φετινές επετείους”. Με αυτό τον εξαιρετικά αόριστο τρόπο δικαιολόγησαν την απόφασή τους οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες [εφεξής ΠΥ], όταν χρειάστηκε να δώσουν εξηγήσεις ύστερα από ανοιχτή επιστολή διαμαρτυρίας του ιστορικού τέχνης δρος Αντώνη Δανού, από τους πιο αφοσιωμένους μελετητές του έργου του Χριστόφορου Σάββα, ο οποίος, εν προκειμένω, έμεινε στην απέξω. Η ανοιχτή επιστολή του δρος Δανού ήταν ιδιαίτερα προσωπική για να την πάρει κανείς στα σοβαρά, ωστόσο άνοιξε τον δρόμο για μια σειρά από τοποθετήσεις σε έντυπα, στο διαδίκτυο και σε συζητήσεις στην κοινότητα των εικαστικών για το πώς, επιτέλους, γίνεται να αποφασίζονται όλα στις ΠΥ με μια αδιαφάνεια τόσο ορατή που αγγίζει τα όρια της ανηθικότητας.

Αρκεί να ρίξουμε μια ματιά στη λίστα των επιχορηγούμενων φορέων και ατόμων. Για παράδειγμα, ο πρόεδρος συγκεκριμένου οργανισμού λαμβάνει κάθε χρόνο μία από τις τρεις μεγαλύτερες μερίδες της πίτας των επιχορηγήσεων, την ίδια ώρα που ως μέλος σε δύο [!] διοικητικά συμβούλια αποφασίζει για τα κονδύλια του θεάτρου και της Συμφωνικής Ορχήστρας. Να το πω διαφορετικά και σε γλώσσα κυβερνώσα: επιχειρεί να “εξορθολογίσει” τους προϋπολογισμούς του ΘΟΚ και της Ορχήστρας, την ίδια ώρα που επιχορηγείται ο ίδιος. Οι τρεις ιδιότητές του σαφώς συγκρούονται, ο ίδιος δεν έχει την ευθιξία να παραιτηθεί και οι λειτουργοί των ΠΥ μάλλον δειλιάζουν να επισημάνουν τα δέοντα.

Το πρόβλημα δεν είναι η Μπιενάλε, ούτε η Συμφωνική Ορχήστρα που έχει τα δικά της -πολλά και μεγάλα- ζητήματα. Το πρόβλημα είναι πως οι ΠΥ εξακολουθούν να λειτουργούν -εν έτει 2018- στη βάση πελατειακών σχέσεων και δικτυώσεων που μονοπωλούν έκαστο πολιτιστικό τομέα. Ακόμα κι αν έχουν τις καλύτερες των προθέσεων.

Σαφώς, οι ΠΥ είναι μόνο μια μικρογραφία του πελατειακού συστήματος που διέπει ολόκληρη την κυπριακή κοινωνία. Αυτό δεν απαλλάσσει το μοναδικό κρατικό πολιτιστικό εργαλείο από το καθήκον να λειτουργεί με διαφάνεια και σε συνεργασία με την κοινότητα που υπηρετεί. Όσο οι ΠΥ παραμένουν μέρος του συστήματος [και όσο οι άμεσα ενδιαφερόμενοι μένουν σιωπηλοί επειδή εξαρτώνται από τα κονδύλια], αυτά θα συμβαίνουν χρόνο με τον χρόνο, ανακοίνωση με ανακοίνωση, διοργάνωση με διοργάνωση.

  • Μερόπη Μωυσέως

    Σπούδασε στο τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών. Καλύπτει το πολιτιστικό ρεπορτάζ στο Παράθυρο της εφημερίδας Πολίτης από το 2005. Ζει στη Λευκωσία | meropi.m@politis-news.com

You May Also Like

Ο Kόσμος της Κύπρου σε selfies

Γράφει η Μερόπη Μωυσέως * Ανήμερα της επετείου της 25ης Μαρτίου κλείνει ένα χρόνο ...

Για την ίδρυση Ταμείου Κινηματογράφου ρε γμτ

Γράφει η Μερόπη Μωυσέως * Στα 5 εκατομμύρια ευρώ ανέρχεται το κονδύλι που ζητούν ...

Ο υπέροχος Φιτζέραλντ

Γράφει η Μερόπη Μωυσέως * Τόσα ωραία πράγματα συμβαίνουν αυτόν τον καιρό, κι ακόμα ...

Φάρσα, δεν μπορεί .

Γράφει η Μερόπη Μωυσέως * Στις λεπτομέρειες γεννιούνται οι πιο μεγάλες αντιφάσεις -και τραγικές ...

Κουβέντα να γίνεται

Τον περασμένο Μάη, από αυτή εδώ τη στήλη θέταμε το ερώτημα: “Είμαστε λίγοι;” που ...

Επίσκεψη στην Πάφο ’17

Γράφει η Μερόπη Μωυσέως Απαράδεκτη, αλλά μόλις την περασμένη βδομάδα επισκέφτηκα την Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα ...

X