Η πρώτη ελληνική κριτική θεώρηση του Ζολά

  • Με αφορμή τον θάνατο του Γάλλου συγγραφέα Εμίλ Ζολά (29 Σεπτεμβρίου 1902), του σημαντικότερου εκπρόσωπου της νατουραλιστικής σχολής, εστιάζουμε σήμερα στα πρώτα ελληνικά κριτικά κείμενα.
    Το 1890 ο Γρηγόριος Ξενόπουλος δημοσιεύει στα “Παναθήναια” ένα κείμενο με τίτλο “Αι περί Ζολά προλήψεις”, το οποίο αποτελεί υπεράσπιση του νατουραλισμού και, κυρίως, μια απάντηση στο άρθρο του Άγγελου Βλάχου με τίτλο “Η φυσιολογική σχολή και ο Ζολά. Επιστολή προς επαρχιώτην, τω κυρίω Χ**”, που δημοσιεύτηκε στην “Εστία” το 1879 και κατηγορεί τη ζολαδική σχολή. Από τη μια, ο Βλάχος χαρακτηρίζει τη γαλλική σχολή παρακμιακή, τα θέματά της “φαντασίας διαιτήματα” και τους ήρωες (βλ. Νανά) “φιλολογικά τέρατα”. Οι νατουραλιστές αναφέρονται στην ασχήμια, την ατιμία και το έγκλημα, προτρέποντας το κοινό να διαβάσει έργα που περιγράφουν κτηνώδεις καταστάσεις. Από την άλλη, ο Ξενόπουλος υπερασπίζεται τη σχολή των νατουραλιστών και τον τρόπο γραφής τους.

    Ο Ξενόπουλος ”γνώρισε” τον Ζολά με το έργο “Une page d’amour” και αργότερα με τη “Νανά”, που ο ίδιος επιμελήθηκε τη μετάφραση και την εισαγωγή της στο ελληνικό κοινό. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι ο νατουραλισμός του Ζολά δεν χρησιμοποιεί “αχαλίνωτη φαντασία, αλλά πεφωτισμένη παρατήρηση και ακριβή περιγραφή της ζωής”, καθώς όλα όσα περιγράφει πηγάζουν από την παρατήρηση του πραγματικού και όχι του φανταστικού κόσμου. Έτσι, τα ζολαδικά έργα περιγράφουν πραγματικές εκδηλώσεις της ανθρώπινης ύπαρξης, όπως τα πάθη, οι επιθυμίες και τα νεύρα του ανθρώπου.

    Σύμφωνα με τον Γιώργο Βαλέτα, ο Ξενόπουλος με το άρθρο αυτό θέλησε να επηρεάσει τους συγχρόνους του, ώστε να στραφούν αποφασιστικά προς τη δημιουργία γνήσιων ηθογραφικών έργων.
    Παρόμοιες είναι οι παρατηρήσεις του Νικόλαου Επισκοπόπουλου, όπως αυτές διαφαίνονται στο άρθρο του με τίτλο “Το έργον του Ζολά” (“Παναθήναια”, 1903). Ο Επισκοπόπουλος θαυμάζει την ιδιοσυγκρασία του Ζολά, τον τρόπο διαγραφής των χαρακτήρων του, τις υποθέσεις και τις διηγήσεις του, το βάθος και την αλήθεια των ιδεών του, το ύφος, τη χρήση των ποιητικών παρομοιώσεων, τις μοναδικές περιγραφές και την απλή και δυνατή γλώσσα του, που προσεγγίζει κάθε αναγνώστη. Όσον αφορά το θέμα της πιστής περιγραφής, ο Επισκοπόπουλος υποστηρίζει ότι η διαφορά μεταξύ των νατουραλιστών και των φωτογράφων είναι ότι οι δεύτεροι χρησιμοποιούν τον φακό, ενώ οι πρώτοι την αντίληψη της ιδιοσυγκρασίας τους.

    Σε γενικές γραμμές, το έργο του Ζολά είχε τόσο τους υποστηρικτές όσο και τους πολέμιούς του. Κανείς, όμως, δεν μπορεί να αρνηθεί τη δημιουργία εξαιρετικών νατουραλιστικών έργων, που αποδίδουν την πραγματικότητα χωρίς καμία ωραιοποίηση και με ακρίβεια.

    • Ζωή Χρυσάνθου

      Γεννήθηκε το 1979 στη Λάρνακα και ζει μόνιμα στη Λευκωσία. Είναι απόφοιτη της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος. Εργάζεται στη Μέση Εκπαίδευση ως φιλόλογος και είναι Υποψήφια Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Κύπρου.

    You May Also Like

    Γιώργος Σκαμπαρδώνης: «Το γράψιμο είναι τρόπος ζωής»

    Η γραφή, ως “τρόπος θέασης του κόσμου και ως τρόπος ζωής”, είναι ένα από ...

    «Η λογοτεχνία στην πόλη» της Λεμεσού

    Στον προαύλιο χώρο της Βιβλιοθήκης «Βασίλης Μιχαηλίδης», του ΤΕΠΑΚ, θα πραγματοποιηθεί η εκδήλωση «Η ...

    Απεβίωσε ο ποιητής Τζον Άσμπερι

    Ο βραβευμένος με Πούλιτζερ Αμερικανός ποιητής Τζον Άσμπερι [John Ashbery] πέθανε το πρωί της ...

    Νέες Κριτικές Επιτροπές για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας

    Τη σύνθεση των νέων Κριτικών Επιτροπών για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας ανακοίνωσαν οι Πολιτιστικές ...

    Ένωση Λογοτεχνών και Δήμος Αγλαντζιάς τίμησαν την Ημέρα της Γυναίκας

    Εκδήλωση για την Ημέρα της Γυναίκας, με θέμα Μορφές γυναικών στην πεζογραφία μας, συνδιοργάνωσαν ...

    Η Κωνσταντία Σωτηρίου νικήτρια του Βραβείου Διηγήματος της Κοινοπολιτείας

    Η Κύπρια συγγραφέας Κωνσταντία Σωτηρίου είναι η νικήτρια του λογοτεχνικού Βραβείου της Κοινοπολιτείας 2019 ...

    X