Αριστείδης Κουδουνάρης : «Πρέπει να έχεις πίστη σε αυτό που κάνεις»

Μετά από δέκα χρόνια, ο ερευνητής και ιστοριοδίφης επανέρχεται με την έβδομη εμπλουτισμένη έκδοση του Βιογραφικού Λεξικού Κυπρίων

Μια έκδοση αποτέλεσμα «ανασκαφής» στην ιστορία των ανθρώπων της Κύπρου. Το Βιογραφικό Λεξικό Κυπρίων, η έβδομη έκδοση του οποίου μόλις κυκλοφόρησε, είναι ένα τεράστιο έργο για τον τόπο, έργο ζωής για τον ερευνητή, ιστοριοδίφη, πρόεδρο της Ιστορικής Εταιρείας Κύπρου Αριστείδη Κουδουνάρη, ο οποίος με αφοσίωση συνεχίζει εδώ και σαράντα χρόνια να σκιαγραφεί το πορτρέτο των Κυπρίων που γεννήθηκαν την περίοδο 1800-1920. Κάθε έκδοση, επαυξημένη, δίνει ολοένα και πιο ξεκάθαρη την εικόνα των ανθρώπων της Κύπρου που συνέβαλαν με τον δικό τους τρόπο στην ανάπτυξη του τόπου τους, είτε ζώντας εδώ, είτε στο εξωτερικό. Λόγιοι, λογοτέχνες, πολιτικοί, εκπαιδευτικοί, καλλιτέχνες, εκκλησιαστικοί παράγοντες κυπριακής καταγωγής που γεννήθηκαν από το 1800 έως το 1920, Ελληνοκύπριοι αλλά και Τουρκοκύπριοι, Αρμένιοι, Λατίνοι, Ελλαδίτες και Αιγυπτιώτες που έζησαν στο νησί, συνθέτουν ένα μοναδικό μωσαϊκό, μια προσωπογραφία της κυπριακής κοινωνίας. 

Ποιο ήταν το κίνητρο για να αρχίσετε να γράφετε το Βιογραφικό Λεξικό Κυπρίων;Η προσπάθεια της συγγραφής του λεξικού άρχισε πριν από σχεδόν σαράντα χρόνια με αφορμή την έρευνα του Γιώργου Γιωργαλλίδη για την έκδοση του βιβλίου «A political and Administrative History of Cyprus 1918-1926» στο οποίο κάλυψα το βιβλιογραφικό μέρος. Συμβάλλοντας στην έρευνα αυτή εξασφάλισα αρκετό υλικό, το οποίο θεώρησα ότι έπρεπε να αξιοποιηθεί. Η πρώτη έκδοση του Βιογραφικού Λεξικού Κυπρίων βγήκε δέκα χρόνια αργότερα, το 1989, με 600 περίπου λήμματα. Άρχισα την έρευνά μου εντός και εκτός Κύπρου για να μαζέψω υλικό από πρωτογενείς πηγές και η πορεία με οδήγησε στην Ελλάδα, την Τουρκία, την Αίγυπτο και τη Νότιο Αφρική.

 Τι επιδιώκατε με την έκδοση του λεξικού;Ήθελα να ανατρέψω την επικρατούσα εικόνα των Κυπρίων. Η συμμετοχή μου στο βιβλίο του Γιωργαλλίδη με έμαθε να είμαι αντικειμενικός. Ήθελα να δώσω την αίσθηση της παλαιότητας και της συμβολής σημαντικών Κυπρίων που γεννήθηκαν μεταξύ 1800 και 1920, χρονολογία όχι τυχαία καθώς στόχευα να συμπεριλάβω τους Κύπριους που αγωνίστηκαν το 1821 στην Ελλάδα. Σταματά η έρευνα στο 1920 γιατί εκεί αρχίζει να διαφοροποιείται η κοινωνία και η συμβολή των ανθρώπων δεν είναι πια μια προσωπική υπόθεση αλλά γίνεται ομαδική, όπως η συμμετοχή των Κυπρίων στα Οκτωβριανά και στην ΕΟΚΑ. Πιστεύω ότι αυτά τα δύο γεγονότα θα πρέπει να μελετηθούν εις βάθος. Βέβαια στο λεξικό έχω συμπεριλάβει μερικούς αγωνιστές του 1931, αλλά δεν είναι συμπληρωμένο.

Προσπαθείτε να επεκτείνετε τα όρια της έρευνας; Θα ήθελα να τα επεκτείνω κατά μια δεκαετία διότι υπάρχουν αξιόλογοι Κύπριοι, αρκετοί από τους οποίους μπορεί να μην ήταν μορφωμένοι αλλά αγρότες, κοτζαμπάσηδες τόσο προοδευτικοί που δεν δίσταζαν να στείλουν τα παιδιά τους και κυρίως τις κόρες τους να μορφωθούν είτε στην Αρσάκειο, είτε στην Αγία Φωτεινή της Σμύρνης, είτε στο Παλλάδιο στην Κωνσταντινούπολη. Ένα μεγάλο κεφάλαιο που πρέπει να μελετηθεί.

Οι Τουρκοκύπριοι περιλαμβάνονται στο λεξικό στην πέμπτη έκδοση που κυκλοφόρησε το 2010, αντιλαμβάνομαι λόγω της δυσκολίας να εντοπιστεί υλικό. Δικαιωματικά οι Τουρκοκύπριοι έπρεπε να ενταχθούν στο λεξικό, όπως και οι Μαρωνίτες, οι Αρμένιοι, οι Λατίνοι και οι Βρετανοί υπήκοοι οι οποίοι έζησαν στην Κύπρο. Δεν μπορώ να αλλάξω αυτό το μωσαϊκό, άλλωστε αυτή είναι η ιδιαιτερότητα του τόπου μας. Το πρόβλημα ήταν ότι δεν είχα πρόσβαση για να εντοπίσω τους Τουρκοκύπριους και στην αρχή με τη βοήθεια του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών άρχισα να παίρνω τις πρώτες πληροφορίες. Από το 2004 και μετά εκμεταλλεύτηκα το γεγονός του ανοίγματος των οδοφραγμάτων και κατάφερα να περιλάβω μια ολοκληρωμένη εικόνα των Τουρκοκυπρίων της περιόδου που καλύπτει το λεξικό.

 Τι μας λέει αυτή η έρευνα;Οι μορφωμένοι Τουρκοκύπριοι ήθελαν πάντα να είναι ενωμένοι με τους Ελληνοκύπριους και έτρεφαν εκτίμηση και σεβασμό απέναντί τους. Γι’ αυτό πρέπει να τους ενθαρρύνουμε να έρχονται από δω και να τους δείξουμε ότι τους θέλουμε φίλους. Δυστυχώς, διάφοροι αφήνουν τα συνθήματα και τα οικονομικά συμφέροντα να μπαίνουν εμπόδιο σε μια τέτοια προσπάθεια.

 Νιώθετε ότι εξαντλείται το υλικό του λεξικού, ειδικά τώρα με την έβδομη δίτομη έκδοση και τα δύο χιλιάδες περίπου λήμματα;Αντίθετα, μαζεύεται συνεχώς νέο υλικό. Ήδη έχω καμιά πενηνταριά νέα λήμματα που ήρθαν μετά την τελευταία έκδοση. Μαζεύεται πολύ υλικό ιδίως από την Ελλάδα και την Αυστραλία. Γι’ αυτό πιστεύω ότι πρέπει να μελετηθεί σε βάθος ο ελληνισμός της διασποράς γιατί υπάρχει αρκετό υλικό που θα εντοπιστεί. Από την άλλη, βλέπω ότι το λεξικό έχει τρομερή απήχηση γιατί ζητείται από σημαντικά ιδρύματα του εξωτερικού, όπως η Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου στην Αμερική. Αυτό με πείθει ότι το λεξικό πρέπει να κυκλοφορήσει και στα αγγλικά γιατί έχει ζήτηση από αποδήμους και ξένους ερευνητές. Πρέπει να αναφέρω ότι ιδιαίτερη τιμή για εμένα φέτος είναι η έκδοση του δίτομου λεξικού από το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας.

 Υπάρχει ερευνητικό ενδιαφέρον;Πιστεύω πως ναι και είναι πολύ ενθαρρυντικό όταν μου τηλεφωνούν φοιτητές και θέλουν να αποκτήσουν το λεξικό για να το μελετήσουν. Είναι να χαίρεσαι αυτούς τους νέους που απομονώνουν ένα θέμα και το μελετούν σε βάθος. Υπάρχουν πολλοί Κύπριοι του εξωτερικού που αξίζει να μελετηθούν και να γίνουν μονογραφίες καθώς η πρόοδος των Κυπρίων στο εξωτερικό είναι αξιοθαύμαστη.

Αυτό που μου κάνει εντύπωση σε εσάς είναι ο ενθουσιασμός που έχετε για κάθε νέα έκδοση του λεξικού αλλά και για κάθε τι που κάνετε και είναι αποτέλεσμα έρευνας. Τι είναι αυτό που σας κρατά το ενδιαφέρον; Αληθέστατα. Πρέπει να έχεις πίστη σε αυτό που κάνεις.

+ Η παρουσίαση του Βιογραφικού Λεξικού Κυπρίων 1800-1920 (Ζ’ Επαυξημένη Έκδοσις) θα γίνει στις 29 Νοεμβρίου, 7 μ.μ. Ομιλητές: Δρ Νίκος Χριστοδουλίδης, υπουργός Εξωτερικών Κυπριακής Δημοκρατίας, Γεώργιος Γεωργής, καθ. Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας Πανεπιστημίου Νεάπολις Πάφου, πρώην πρέσβης της Κύπρου στην Ελλάδα, καθ. Αχιλλέας Αιμιλιανίδης, κοσμήτορας Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

Συνέντευξη στη Μαρίνα Σχίζα / Φωτογραφία Ελένη Παπαδοπούλου

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Συνέντευξη: Joan as Police Woman

Συνέντευξη στην Ελένη Ξένου Εγώ κάπου στην παλιά Λευκωσία μπροστά από την οθόνη ενός ...

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ:Φρίξος Μιχαηλίδης

Η ιστορία της ζωής σου σε 20 λέξεις. Παιδί με φαντασία σε ένα προστατευμένο ...

ΑΛΕΞΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ : «Συνδέθηκα με τη χαρά»

Τον Δεκέμβριο του 2010, η Αλέξια Βασιλείου κυκλοφόρησε το Re-bE, ένα τριπλό άλμπουμ με ...

Rebecca Sampson: Ιστορίες πίσω από τις εικόνες

Συνέντευξη στη Μερόπη Μωυσέως/φωτογραφία: Ελένη Παπαδοπούλου Ιρλανδοί νομάδες, Γερμανοί που ζουν στο περιθώριο της ...

Toubanaki and the Buzz Bastardz

Υπάρχει μια φανερή διεθνής τάση να αναμειγνύεται η παραδοσιακή μουσική μιας χώρας με στοιχεία ...

ΑΝΔΡΕΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ: «Η τέχνη είναι το εκλεπτυσμένο τρεμούλιασμα της ψυχής»

Συνέντευξη στη Χριστίνα Λάμπρου / Φωτογραφία ©Ελένη Παπαδοπούλου|Παράθυρο| Πολίτης Δραστήριος και παραγωγικός όσο λίγοι, ...

X