Ταξίδι στα περασμένα

Ο Τέλλος Άγρας (ψευδώνυμο του Ευάγγελου Ιωάννου) είναι περισσότερο γνωστός ως κριτικός της λογοτεχνίας και ως δοκιμιογράφος. Με αφορμή τον θάνατό του (12 Νοεμβρίου 1944), θα εστιάσουμε κυρίως στην ποίησή του. Ο ποιητής Άγρας ανήκει στη γενιά του 1920 και, επηρεασμένος από τον συμβολισμό, γράφει κυρίως για τα θλιμμένα δειλινά, τα βάσανα, τον μόχθο των ανθρώπων της φτωχογειτονιάς. Τα θέματά του είναι απλά, καθημερινά και μελαγχολικά, ενώ περιγράφονται μέσα στο πλαίσιο μιας μουντής και βροχερής ατμόσφαιρας. Από την ποίηση του Άγρα απουσιάζουν τα μεγάλα προβλήματα και γεγονότα της εποχής.

Το ποίημα με τίτλο “Αμάξι στη βροχή” αναφέρεται σε μια άμαξα που περιμένει καρτερικά μέσα στη βροχή κάποιον επιβάτη. Η άμαξα, ως το απομεινάρι της παλιάς εποχής, αποποιείται τον καθημερινό ρόλο της και προεκτείνεται σε σύμβολο νοσταλγίας του παρελθόντος, που προκαλεί μια μελαγχολική διάθεση. Εκείνο που ενοχλεί περισσότερο την άμαξα δεν είναι η βροχή και η αναμονή, αλλά το σύγχρονο περιβάλλον της γειτονιάς, το οποίο καθίσταται ξένο και αταίριαστο:

“κι είναι σα να την τυραννά
πιότερη η ξένη γειτονιά
που δεν τη θέλει”

Σε μια ανασύνθεση της εικόνας της παλιάς γειτονιάς, επισημαίνονται όσα δεν υπάρχουν στη σύγχρονη γειτονιά: γρίλιες, αυλές, περικοκλάδες, φανάρια στη σειρά, ανώφλια, σεμνές κυρίες κ.λπ. Το ποιητικό υποκείμενο ζητά από την άμαξα ένα ταξίδι στο παρελθόν. Η άμαξα αποτελεί το μέσο φυγής από το παρόν στο παρελθόν και συμβολίζει την παλιά εποχή κατά την οποία, αντί των σύγχρονων μέσων μεταφοράς, χρησιμοποιούνται οι άμαξες για τις μετακινήσεις. Επομένως, η άμαξα συμβολίζει τόσο τη νοσταλγία για τον χαμένο κόσμο του παρελθόντος όσο και την ψυχή του ποιητή, ο οποίος ασφυκτιά στο σύγχρονο περιβάλλον και επιθυμεί την επιστροφή στα περασμένα.

Σημαντικό είναι να αναφέρουμε ότι τα επίθετα που χρησιμοποιούνται για την άμαξα (μονάχη, άδεια, φτωχή) παραπέμπουν στην ψυχική διάθεση του ποιητικού υποκειμένου, καθώς αισθάνεται ξένο και δυστυχισμένο στον νέο κόσμο. Συμπληρωματικά, η βροχή, η μουντή ατμόσφαιρα, η υγρασία και η απουσία του ήλιου παραπέμπουν σε αυτήν τη μελαγχολική διάθεση.
Τα αντικείμενα-σύμβολα του ποιήματος αποδίδουν την ατμόσφαιρα της εποχής σε μια γραφική εικόνα, η οποία συνάμα μεταδίδει την αίσθηση νοσηρότητας, απαισιοδοξίας και νοσταλγίας, που διακατέχει την ψυχή του ποιητή.

Η λεπτομερής σκιαγράφηση του χώρου, δηλαδή της γειτονιάς, των δρόμων και των σπιτιών, αποκτά χρώμα, συνθέτοντας το κλίμα μιας εποχής που ανήκει πια στο παρελθόν. Επομένως, ο ποιητής αναζητά καταφύγιο στα περασμένα:

“πάρε με εμένα
για ταξιδιώτη σου, κι ευθύς
πάμε, όθε κίνησες να ‘ρθεις:
στα Περασμένα”

*Φιλολόγου

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Λογοτεχνικά Βραβεία του Κυπριακού Συνδέσμου Παιδικού Νεανικού Βιβλίου

Ανακοινώθηκαν τα φετινά λογοτεχνικά βραβεία του Κυπριακού Συνδέσμου Παιδικού Νεανικού Βιβλίου για ανέκδοτο παιδικό/εφηβικό ...

Η Κωνσταντία Σωτηρίου νικήτρια του Βραβείου Διηγήματος της Κοινοπολιτείας

Η Κύπρια συγγραφέας Κωνσταντία Σωτηρίου είναι η νικήτρια του λογοτεχνικού Βραβείου της Κοινοπολιτείας 2019 ...

Δίγλωσση έκδοση διηγημάτων από νέους συγγραφείς

Μια νέα δίγλωσση έκδοση στην οποία περιλαμβάνονται τα έργα νέων λογοτεχνών παρουσιάζει σήμερα στη ...

“Τάδε έφη Ζαρατούστρας”…

Γνωστός ο τίτλος του βιβλίου, γνωστό το όνομα του συγγραφέα του. Ο λόγος για ...

Παρουσίαση βιβλίου «Κουτλού Ανταλί: ο αληθινός Κύπριος»

Είκοσι δύο χρόνια από τη δολοφονία του Κουτλού Ανταλί (Κ.Α), και την έκδοση του ...

Γυναίκες της μικρής πατρίδας

Του Θοδωρή Παπαθεοδώρου Εκδόσεις Ψυχογιός Μετά την τετραλογία “Οι κόρες της Λησμονιάς”, ένα λογοτεχνικό ...

X