Μιχάλης Κούλουμος: Σε όλες τις φωτογραφίες είμαστε εμείς

Με αφορμή την πρόσφατη πρώτη του ατομική έκθεση με τίτλο: “Από την Πάφο στα Ιεροσόλυμα. Πέτρα, ρούχο, σάρκα και νερό”, ο Μιχάλης Κούλουμος μας μιλά για το ταξίδι του στην τέχνη της φωτογραφίας, τις αναζητήσεις του και τη φιλοσοφία του 

Η φωτογραφία εκφράζει την προσωπικότητα και τις εμπειρίες του φωτογράφου και συνάμα αφήνει ένα παράθυρο ανοικτό προς τον δέκτη για τη δική του ερμηνεία… Μια φωτογραφία μπορεί να λάβει πνοή, συναίσθημα, μπορεί να προβληματίσει, να μιλήσει, να διεγείρει την ψυχή του καθενός. Μαυρόασπρες και έγχρωμες φωτογραφίες συνδεδεμένες με την αισθητική και την ψυχολογία.

 

 

Πώς νιώθεις για την πρώτη σου έκθεση;

Είναι η πρώτη μου σοβαρή έκθεση. Δεν θα μπορούσα να μην είμαι ικανοποιημένος. Ξεκίνησα να βγάζω φωτογραφίες με κόσμο στην Πάφο και κατέληξα στα Ιεροσόλυμα. Εκεί περπατούσα όλη μέρα για να φωτογραφίσω όλα εκείνα τα πρόσωπα και τις αντιθέσεις που μαζεύονται από όλο τον πλανήτη. Θεώρησα ότι θα ήταν καλό να παρουσιάσω ένα μεγαλύτερο κομμάτι της δουλειάς μου όσον αφορά το ντοκουμέντο, το αυθόρμητο που αποτυπώνεται στο έργο μου. Στο παραλιακό μέτωπο της Πάφου βλέπεις κόσμο να χαλαρώνει στον ήλιο, να ξεκουράζεται, και πολλά άλλα που συμβαίνουν παραλιακά. Είναι πολύ διαφορετικό από αυτά που θα δεις στον δρόμο στα Ιεροσόλυμα. Υπάρχουν οι χώροι λατρείας διάφορων θρησκειών όπου μπορείς να εισέλθεις με συγκεκριμένη ενδυμασία. Για παράδειγμα, δεν μπορείς να μπεις σε μια συναγωγή αν δεν καλύψεις το κεφάλι σου. Μπαίνοντας όμως σε μια ορθόδοξη χριστιανική εκκλησία αποκαλύπτεις το κεφάλι σου. Κρύβουμε τη σάρκα στην εβραϊκή γειτονιά των ορθόδοξων Εβραίων. Χειμώνα καλοκαίρι πρέπει να φοράς μακρύ μανίκι, να μην φαίνεται τίποτα. Είναι ένας χώρος γεμάτος με ταμπού και έχει πολύ ενδιαφέρον για μένα. Είναι πολύ όμορφη πόλη. Πέτρα παντού. Το όμορφο έχει να κάνει και με το χάος, ένα πολύπλοκο κατασκεύασμα, είναι όλες οι θρησκείες εκεί. Είναι το κέντρο του χριστιανισμού και του ιουδαϊσμού, βλέπεις κόσμο από όλο τον πλανήτη να περπατά στους δρόμους.

Ποια ήταν η αφετηρία για να ασχοληθείς με την τέχνη της φωτογραφίας;

Πώς αποφάσισα να ασχοληθώ με τη φωτογραφία και πότε άρπαξα αυτή την “αρρώστια”, το αποτυπώνει ο γνωστός καλλιτέχνης Σάββας Χριστοδουλίδης στο κείμενο που έγραψε παρουσιάζοντας την έκθεσή μου. “Ο Μιχάλης Κούλουμος ακολουθώντας τη συμβουλή του Αλεξάντερ Γκρανσάροφ αγόρασε το 2005 στη Σόφια μια φωτογραφική μηχανή. Το έπραξε από καταναλωτισμό και χωρίς πραγματική διάθεση να μάθει να τη χρησιμοποιεί. Η μηχανή τούτη μάζευε σκόνη στο ράφι του για δυο τρία χρόνια, δεν ήξερε ούτε το διάφραγμα του φακού πώς να ρυθμίσει. Όταν επέστρεψε στην Κύπρο τον Σεπτέμβρη του 2008 η μηχανή τούτη άρχισε να τον ακολουθεί κατά τις εξόδους του κρεμάμενη στον ώμο του, είχε βάρος περίπου 2,5 κιλά. Η άσκηση αυτή διήρκεσε άλλα δυο τρία χρόνια. Αφού το πεπρωμένο φυγείν αδύνατον, η μηχανή τούτη γένους θηλυκού αποπλάνησε τον Μιχάλη και αφού ο έρωτας γεννιέται από την ανάγκη της αναζήτησης αυτού που μας λείπει, έτσι και τούτος ο έρωτας του Μιχάλη έχει να κάνει με αυτή την αναζήτηση. Δεν ξέρει, είπε, τι είναι αυτό που ψάχνει και ίσως δεν θα το προσδιορίσει ποτέ. Θα μπορούσε, είπε, μόνο να χαρεί αν εμείς εδώ βρούμε κάτι δικό μας σε αυτό που αποτύπωσε για χάρη της αγάπης”.

Τι σημαίνει για σένα η ενασχόληση με τη φωτογραφία;

Η αγορά της πρώτης σοβαρής μηχανής έγινε λόγω καταναλωτισμού. Επέστρεψα στην Κύπρο όταν αποφάσισα να μάθω πώς να χρησιμοποιώ τη μηχανή, πώς να ρυθμίζω το διάφραγμα κ.λπ. Άρχισαν τότε να εμφανίζονται όλες οι δυνατότητες που δεν μπορείς να έχεις με ένα κινητό τηλέφωνο. Είναι εκπληκτικό το γεγονός και μόνο ότι ανακάλυψα κάτι μέσα από το οποίο μπορώ να διοχετεύω, να ανακυκλώνω όλα αυτά που μαζεύουμε από τη ζωή, που νιώθουμε. Ασχολούμενος με τη φωτογραφία μπορώ να κάνω εύκολη τη συμβίωση με τα πράγματα τα οποία δεν μπορώ να δεχτώ, και τα οποία ίσως καταφέρω να δεχθώ στο μέλλον. Δεν μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου χωρίς τη φωτογραφία, την ανάγκη να αποτυπώσω. Δεν περίμενα ποτέ στη ζωή μου να ανακαλύψω κάτι τέτοιο. Είναι σαν τον έρωτα που είναι η πιο βίαιη εισβολή στον ψυχικό κόσμο ενός ανθρώπου. Μου αρέσει αυτό που κάνω για κάποιους λόγους που ίσως να παραμένουν και άγνωστοι.

Υπάρχει η δική σου παρουσία μέσα στο κάδρο των φωτογραφιών σου;

Φυσικά. Σε αυτό που φωτογραφίζουμε βλέπουμε ένα κομμάτι του εαυτού μας, κάτι το οποίο μας συγκινεί. Σε όλες τις φωτογραφίες είμαστε εμείς. Το ζητούμενο είναι κατά πόσο καταφέραμε να αποτυπώσουμε σε ένα κάδρο εκείνο που νιώσαμε – και αν αυτό προκαλέσει συναισθήματα σε κάποιους άλλους, η ευχαρίστηση είναι ακόμα μεγαλύτερη. Μια λήψη μπορεί να συνδέεται με την ψυχολογία. Ό,τι φωτογραφίσει ο καθένας μας έχει να κάνει με εμάς. Πρέπει να ψάχνεις εσένα. Ουσιαστικά αυτό προσπαθώ να κάνω. Ψάχνω να μάθω παραπάνω για μένα. Βλέποντας τις φωτογραφίες μου μπορώ να προσδιορίσω κάποια πράγματα τα οποία επανειλημμένα φωτογραφίζω, που σίγουρα σημαίνουν κάτι. Είναι μια διαδικασία αυτογνωσίας, είναι καλλιέργεια – ο τρόπος που κοιτάς και αντιλαμβάνεσαι κάτι. Δεν τελειώνει ποτέ το “μαθαίνω” σε αυτή την περίπτωση. Το “έφτασα”, το “ξέρω” ή το “είμαι” είναι συμβολικός θάνατος και αφαιρούν από την ουσία αυτής της κατάστασης η οποία είναι η ευχαρίστηση του να μεταφέρεις κάποιο συναίσθημα, να προβληματίσεις κ.λπ.

Ξεκίνησες τις σπουδές σου στη μουσική.

Μικρός τραγουδούσα, ήμουν σολίστ στην Παιδική Χορωδία Πάφου της Κλεοπάτρας Κοτσώνη, έλαβα και ένα πρώτο πανελλήνιο βραβείο για κλασικές φωνές στην Αθήνα, εμφανίσεις στο ΡΙΚ κ.λπ. Όλοι θεωρούσαν ότι προοριζόμουν για αυτό το κομμάτι. Έτσι, ξεκίνησα σπουδές στη Μουσική Ακαδημία της Σόφιας, τις οποίες παράτησα κάποια στιγμή και μπήκα στη Σχολή Καλών Τεχνών σε θεματική που έχει να κάνει γενικά με τα εικαστικά, που δεν μου έδωσε καμία κατεύθυνση. Δούλευα πίσω από έναν υπολογιστή για κάποια χρόνια στη Σόφια, κάτι το οποίο δεν έχει να κάνει με αυτό που ανακάλυψα στη συνέχεια. Ασχολούμαι με τη φωτογραφία εδώ και έξι χρόνια και είναι αδιανόητο για μένα να κάνω κάτι άλλο.

Τα ανθρώπινα πορτρέτα έχουν βασική θέση στη θεματική σου.

Με ενδιαφέρει ο άνθρωπος. Μου αρέσει να φωτογραφίζω πορτρέτα περπατώντας στον δρόμο ή και σε στημένο σκηνικό.

“Η φωτογραφία είναι το ψέμα ενός ψέματος”

Κοιτάζοντας κανείς μια φωτογραφία, είναι εύκολη η επικοινωνία ανάμεσα στον πομπό και τον δέκτη;

Εννοώντας ότι μπορεί να νιώσουμε άμεσα κάποιο συναίσθημα. Ο λόγος που μπορεί να είναι πιο εύκολο για κάποιον να κοιτάξει μια φωτογραφία και να νιώσει, είναι γιατί -κατά την άποψή μου- έχουμε τη λανθασμένη αντίληψη ότι η φωτογραφία είναι η αναπαραγωγή της πραγματικότητας σε ένα δυσδιάστατο πεδίο. Αυτό δεν είναι αλήθεια. Για μένα η φωτογραφία είναι το ψέμα ενός ψέματος (δεν είναι δική μου ρήση). Όταν ερωτευόμαστε σφόδρα με κάποιον δεν ερωτευόμαστε αυτόν καθ’ εαυτόν, ερωτευόμαστε αυτόν που εμείς πιστεύουμε ότι βρίσκεται απέναντί μας. Δεν ανταποκρίνεται ποτέ στην ουσιαστική πραγματικότητα του άλλου. Έτσι και η φωτογραφία: κάθε φακός που χρησιμοποιείς, κάθε οπτική γωνία, ο τρόπος που θα βγάλεις μια φωτογραφία, ψεύδονται ως προς το ποια είναι η πραγματικότητα. Η οπτική γωνιά, η προοπτική κ.λπ. μπορεί να μας οδηγήσουν να αντιληφθούμε ότι συμβαίνει κάτι άλλο, εντελώς διαφορετικό από εκείνο που συνέβαινε πραγματικά. Μπορεί να δούμε τρόμο ή φρίκη στο πρόσωπο κάποιου ενώ στην πραγματικότητα ήταν υπερβολικά χαρούμενος.

Μαυρόασπρη ή έγχρωμη; Και σε ποιο βαθμό πρέπει να γίνεται επεξεργασία των φωτογραφιών;

Και τα δυο, σε διαφορετικές περιπτώσεις. Όταν θέλεις να παρουσιάσεις κάτι με πιο δραματικό τρόπο ή να δώσεις περισσότερη βαρύτητα σε κάποιες καταστάσεις, το μαυρόασπρο ταιριάζει καλύτερα. Το έγχρωμο είναι διαφορετικό, υπάρχουν φωτογραφίες οι οποίες “δουλεύουν” μόνο στο έγχρωμο. Επεξεργάζομαι τις φωτογραφίες στον βαθμό που κάποτε γινόταν στον σκοτεινό θάλαμο. Αυτό το κάνεις με έναν υπολογιστή σήμερα. Ωστόσο βλέπει κανείς πολλές φωτογραφίες που τείνουν να μοιάζουν περισσότερο με digital art παρά με φωτογραφία. Κάποιοι επηρεάζονται από το video game culture, το Hollywood movies κ.λπ. Αυτό δεν μου αρέσει. Θεωρώ ότι δεν πρέπει να αλλοιώνεται ένα κάδρο στο κροπ. Δεν πρέπει να αφαιρείται τίποτα από το κάδρο. Αν κάτι σε ενοχλεί τότε βγάλε άλλες φωτογραφίες.

Με ποιο κριτήριο θα χαρακτήριζες μια φωτογραφία καλή;

Αν μου προκαλεί κάποια συναισθήματα, με ευχαριστεί, με ενοχλεί ή με αναστατώνει κ.ά. Μια φωτογραφία πρέπει να έχει περιεχόμενο. Το περιεχόμενο δεν μπορώ να το καθορίσω εγώ. Αλλά πρέπει να έχει να κάνει με ουσιώδη στοιχεία ως προς το τι είμαστε, τον τρόπο που λειτουργούμε ως είδος. Θεωρώ ότι ένας φωτογράφος πρέπει να εμπλουτίζει τις γνώσεις του και να παρακολουθεί όλους τους τομείς της τέχνης. Ένας φωτογράφος πρέπει μέσα σε κάποια δευτερόλεπτα να αποτυπώσει κάτι, ενώ ο ζωγράφος έχει τη δυνατότητα να κάνει ένα προσχέδιο και να διορθώσει το έργο του αφού το τελειώσει.

Τέλος, πώς θα ήθελες να συνεχίσεις το ταξίδι σου στον κόσμο της φωτογραφίας;

Η φωτογραφία είναι μια διαδικασία που οδηγεί στη δημιουργία. Σε οδηγεί να δημιουργήσεις κάτι το οποίο δεν υπήρχε, έστω και αν το πρόσωπο στη φωτογραφία είναι γνωστό. Να αποτυπώσεις κάτι το οποίο να έχει λίγο περισσότερη αλήθεια μέσα από το ψέμα του. Τι σημαίνει αυτό; Να δω κάτι εγώ από τη δική μου αλήθεια. Να κοιτάξω τον εαυτό μου και να τον δω σε κάτι το οποίο αποτυπώνω, αν τα καταφέρω να το μεταφράσω…

Συνέντευξη στον Χρίστο Λαζανιά

 

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Χρίστος Χατζήπαπας: Οι άνθρωποι των γραμμάτων πρέπει να έχουν το βλέμμα στραμμένο προς τα έξω

Συνέντευξη στη Μερόπη Μωυσέως | Απρίλιος 2013 Τριάντα τέσσερα χρόνια μετά την τελευταία του ...

Πίνακες της Χάρις Παπαδήμα στο Δημαρχείο Μόρφου

Η ζωγράφος Χάρις Παπαδήμα, παρέδωσε πρόσφατα στο Δήμαρχο Μόρφου τρεις πίνακες από τη δική ...

Έκθεση έργων τέχνης και βιβλίων βασισμένα στην Αρμενική κληρονομιά

Το Βιβλιοπωλείο Moufflon προσκαλεί το κοινό σε πώληση έργων τέχνης και νέων/σπάνιων βιβλίων σε ...

Η Λευκωσία ως χώρος ρευστός, ποιητικός και κατακερματισμένος

O Χάρης Πελλαπαϊσιώτης παρουσιάζει το καλλιτεχνικό πρότζεκτ Walking Narratives and Affective Mapping στο Point Centre ...

Νέα ατομική έκθεση του Νικόλα Αντωνίου

Η Alpha C.K. Art Gallery παρουσιάζει την ατομική έκθεση του Κύπριου ζωγράφου Νικόλα Αντωνίου ...

Έκθεση τελειόφοιτων φοιτητών στο Point

Η έκθεση των τελειόφοιτων φοιτητών του προγράμματος Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Λευκωσίας φιλοξενείται αυτήν τη χρονιά από ...

X