Not Not Not Not Not Enough Oxygen

  • Το σκηνικό της Λύδιας Μανδρίδου, οι φωτισμοί της Καρολίνας Σπύρου και το ηχητικό τοπίο του Αντρέα Τραχωνίτη δημιουργούν το ασφυκτικό περιβάλλον χώρου της νέας σκηνοθετικής δουλειάς της Αθηνάς Κάσιου που δίνει στον θεατή την ψευδαίσθηση ότι, όντως, δεν υπάρχει αρκετό οξυγόνο 

    Κείμενο: Caryl Churchill

    Μετάφραση: Αθηνά Κάσιου, Αντωνία Χαραλάμπους

    Σκηνοθεσία: Αθηνά Κάσιου
    Σκηνικά & Κοστούμια: Λύδια Μανδρίδου
    Σχεδιασμός Φωτισμού: Καρολίνα Σπύρου
    Σχεδιασμός Ήχου: Αντρέας Τραχωνίτης

    Ερμηνεύουν: Σπύρος Σταυρινίδης, Αντωνία Χαραλάμπους, Νίκος Μάνεσης

     

    2010: στο «Londons» οι άνθρωποι δεν ζουν σε σπίτια αλλά σε δωμάτια, σε μεγάλα συμπλέγματα πολυκατοικιών. Τα πάρκα έχουν καταστραφεί, το χορτάρι είναι περιφραγμένο έκθεμα, κάποια ελάχιστα είδη ζώων υπάρχουν μόνο σε ζωολογικούς κήπους, πουθενά δεν υπάρχει πράσινο. Ο ουρανός και ο ήλιος δεν είναι ορατοί γιατί τους καλύπτει ένα πυκνό νέφος ομίχλης και καπνού από τα εκρηκτικά που πυροδοτούν οι «φανατικοί» για να αυτοκτονήσουν. Κανείς δεν τολμά να περπατήσει έξω, είναι πολύ επικίνδυνα. Eξάλλου, δεν υπάρχει αρκετό οξυγόνο. Η καταστροφή και η έλλειψη κάθε φυσικού στοιχείου έχει κάνει την ανθρώπινη ζωή ανυπόφορη. Το ανθρώπινο είδος φαίνεται να έχει μόνο δύο επιλογές: είτε να απομονωθεί στο δωμάτιό του μαθαίνοντας τα νέα από τις ειδήσεις παρέα με παζλ και σπρέι οξυγόνου, είτε να εγκαταλείψει τα πάντα και να συνταχθεί με τους «φανατικούς». Ο μεσήλικας Μικ και η νεαρή (παντρεμένη) φίλη του, Βίβιαν, εκπροσωπούν την πρώτη επιλογή. Περιμένουν με αγωνία την έλευση του γιου του Μικ, του πλούσιου και διάσημου τραγουδιστή Κλωντ, από τον οποίο και οι δύο προσβλέπουν οικονομική ενίσχυση. Ο Κλωντ, όμως, εμφανίζεται ημιλιπόθυμος και αποπροσανατολισμένος. Η απουσία κάθε νοήματος στη ζωή του, αλλά και η απουσία της μητέρας του, ενός εξωσκηνικού χαρακτήρα που επανέρχεται διαρκώς στις συζητήσεις των τριών ηρώων, φαίνεται να δείχνουν στον Κλωντ ποιο δρόμο πρέπει να ακολουθήσει. Αυτόν που πιθανότατα έχει ακολουθήσει και η «φανατική» μητέρα του. Και μάλλον, αυτόν φαίνεται να προκρίνει και η συγγραφέας: δηλαδή την πράξη, έστω και την αυτοχειρία, παρά την απάθεια.

    Ως δυστοπία ορίζεται η λογοτεχνική ή εν γένει καλλιτεχνική παρουσίαση μιας μελλοντικής κοινωνίας ή ενός μελλοντικού κόσμου, όπου κυριαρχεί η δυστυχία και η απαισιοδοξία. Αυτές οι κοινωνίες και τα περιβάλλοντα εμφανίζονται στη δραματουργία της Βρετανίδας Caryl Churchill ήδη από τα πρώτα της έργα, με αφετηρία το ραδιοφωνικό «Not Not Not Not Not Enough Oxygen», έργο γραμμένο το 1971, το οποίο, ωστόσο, αναφέρεται σε μια μελλοντική κοινωνία του 2010. Η δυστοπία της Churchill συνδέεται, όπως και σε άλλα της έργα, με την έλλειψη δύο στοιχείων: της φύσης και της γυναίκας/μητέρας. Με έντονες περιβαλλοντικές και φεμινιστικές ανησυχίες, η συγγραφέας φαίνεται να δημιουργεί «οικο-φεμινιστικά» έργα, όπου πραγματεύεται τη θέση της φύσης και της γυναίκας στη σύγχρονη κοινωνία. Στο συγκεκριμένο έργο, η έλλειψη φυσικού στοιχείου έχει διαταράξει την ισορροπία στη ζωή των ανθρώπων, όπως και η έλλειψη της μητέρας έχει διαταράξει την ισορροπία στη ζωή του Κλωντ. Ο Κλωντ και η μητέρα του, πράττουν. Ο Μικ και η Βίβιαν, μέσα σε έναν επιφανειακό πανικό που δεν μετασχηματίζεται ποτέ σε πράξη, παρακολουθούν απαθείς τον Κλωντ μέχρι να χαθεί στην ομίχλη, ενώ περιμένουν να ακούσουν το τέλος του στο δελτίο ειδήσεων.

    Η Αθηνά Κάσιου είναι μια από τις λίγες περιπτώσεις σκηνοθέτη στην Κύπρο που δείχνει να είναι «ταγμένη» σε ένα συγκεκριμένο είδος θεάτρου. Επιλέγει συνειδητά, έργα με πολιτικό και κοινωνικό ενδιαφέρον, τα οποία, ωστόσο, είτε μέσα από την αφαιρετική δομή και τον υπαινικτικό λόγο, είτε μέσα από το «ξένο» περιβάλλον στο οποίο εκτυλίσσονται, κρατούν τον θεατή σε τόση απόσταση, όση χρειάζεται για να κρίνει καθαρά αυτό που βλέπει. Δύσκολα μπορούμε να εμπλακούμε συναισθηματικά με τους ήρωες αυτών των έργων (ιδιαίτερα της Churchill), όπως επίσης δύσκολα μας αφήνουν απαθείς. Σε αυτή τη νοητική και κριτική εμπλοκή μας τοποθετεί και η Κάσιου με τη διεισδυτική σκηνοθετική της ανάγνωση, η οποία μας «κλείνει» στο μικρό δωμάτιο του Μικ και μας αναγκάζει, σε απόσταση αναπνοής από τους ηθοποιούς, να δούμε και να ακούσουμε προσεκτικά. Το σκηνικό της Λύδιας Μανδρίδου, σε συνδυασμό με τους φωτισμούς της Καρολίνας Σπύρου και το ηχητικό τοπίο του Αντρέα Τραχωνίτη δημιουργούν το ασφυκτικό περιβάλλον του εσωτερικού χώρου με τους (συμβολικά) πράσινους τοίχους, ενώ αφήνουν σταδιακά το εξωτερικό εφιαλτικό τοπίο να εισβάλει στο δωμάτιο, δημιουργώντας στον θεατή την ψευδαίσθηση ότι, όντως, δεν υπάρχει αρκετό οξυγόνο. Η Κάσιου, διαβάζοντας με ακρίβεια τους δυστοπικούς χαρακτήρες, οδηγεί τους ηθοποιούς σε εύστοχες ερμηνείες, κοφτές, αγχώδεις, αντιρεαλιστικές. Ο Σπύρος Σταυρινίδης μεταφέρει όλη την απάθεια και τον εγωκεντρισμό του Μικ, του ανθρώπου που ενδιαφέρεται μονάχα για ό,τι συμβαίνει στον μικρόκοσμο του δωματίου του. Η ερμηνεία του Νίκου Μάνεση κατορθώνει να φέρει μέσα τη χαοτική και αποπνικτική ατμόσφαιρα που επικρατεί έξω. Η Αντωνία Χαραλάμπους δίνει μια εξαιρετική ερμηνεία: με κοφτές ανάσες, ανολοκλήρωτες φράσεις από τη δύσπνοια, νευρικές αλλά ουσιαστικές κινήσεις, δημιουργεί τη γυναίκα που ενώ αντιλαμβάνεται ότι βρίσκεται σε τέλμα, δεν κάνει απολύτως τίποτα για να βγει από αυτό.

    Από σύμπτωση, παρακολούθησα την παράσταση στις 15 Μαρτίου, την ίδια μέρα που με αφορμή την επιμονή της Σουηδής έφηβης Γκρέτα Τούνμπεργκ, χιλιάδες μαθητές σε 51 χώρες εγκατέλειψαν επιδεικτικά τις αίθουσες διδασκαλίας και βγήκαν στους δρόμους για να διαδηλώσουν. Με την έκθεση του ΟΗΕ (2018) να προειδοποιεί ότι απομένουν 12 μόλις χρόνια για να αποφευχθούν οι χειρότερες επιπτώσεις από την κλιματική αλλαγή η οποία, αν δεν περιοριστεί, θα καταστεί η βασικότερη αιτία συγκρούσεων και εισροής μεταναστών, και με σύνθημα «θα αλλάξουμε την τύχη της ανθρωπότητας είτε σας αρέσει είτε όχι», οι μαθητές στρέφονται ενάντια στη γενιά που τους κληροδότησε έναν πλανήτη υπό κατάρρευση. Μπορεί το δυστοπικό 2010 της Churchill να μην ήρθε, τουλάχιστον όχι εξ ολοκλήρου, αλλά φαίνεται να μην είναι μακριά. Οι ίδιοι οι νέοι επανακαθορίζουν χρονικά το σκηνικό που δημιούργησε η συγγραφέας: «Το 2050 εσείς θα έχετε πεθάνει, εμείς όχι». Και δείχνουν να θέλουν να το αλλάξουν. Ας τους αφήσουμε.

     

    • Μαρία Χαμάλη

      Η Μαρία Χαμάλη είναι φιλόλογος και κάτοχος μεταπτυχιακού και διδακτορικού διπλώματος Θεατρικών Σπουδών του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

    You May Also Like

    Η Κυρά της Θάλασσας

    Συγγραφέας: Ερρίκος Ίψεν Μετάφραση: Μαργαρίτα Μέλμπεργκ Σκηνοθεσία/δραματουργική επεξεργασία: Χάιντς-Ούβε Χάους Σκηνικά: Λάκης Γενεθλής Κοστούμια: ...

    Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν

    Η σκηνική ανάγνωση του Άδωνη Φλωρίδη πάνω στο έργο του Μπρεχτ παραμένει πιστή και ...

    Μαρία Πολυδούρη – Frida Kahlo: Γυναικεία επαναστατικότητα επί σκηνής

    Δεν περίμενα ποτέ ότι θα μπορούσα να ανακαλύψω γέφυρες επικοινωνίας ανάμεσα στη Μαρία Πολυδούρη ...

    Η πολύχρωμη ιστορία της Frida K.

    Η Ομάδα Persona στήνει, στον ιδιαίτερο χώρο του WHEREHAUS 612, μια πολύχρωμη γιορτή, όπου ...

    Ο Πελεκάνος

    Παραγωγή: Τεχνοχώρος ΕΘΑΛ Συγγραφέας: August Strindberg Σκηνοθεσία: Λέα Μαλένη Παίζουν: Μικαέλλα Θεοδουλίδου, Ερμίνα Κυριαζή, ...

    Ο γιος της Αμαζόνας

    Μετάφραση/διασκευή/σκηνοθεσία: Ανδρέας Αραούζος Κίνηση/χορογραφία: Φώτης Νικολάου Μουσική σύνθεση/μουσικός επί σκηνής: Σταύρος Μακρής Σχεδιασμός φωτισμού: ...

    X