Συνέντευξη στον Χρίστο Λαζανιά

Ένα ανεκτίμητης αξίας φωτογραφικό αρχείο το οποίο είχε αφεθεί στη φθορά του χρόνου για πάνω από μισό αιώνα, αποκτά μια νέα διάσταση χάρη στην καλλιτεχνική επέμβαση του Σέργη Χατζηαδάμου.

Ο χρόνος και οι καιρικές συνθήκες έχουν αλλοιώσει το πολύτιμο υλικό που φυλάσσεται σε ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι στην Πάφο. Η υγρασία είχε εισχωρήσει στις φωτογραφίες δημιουργώντας εκπληκτικές καλλιτεχνικές πατέντες και μοτίβα. Η παρέμβαση στο πρωτότυπο συνθέτει μια νέα δημιουργία και οδηγεί σε ένα νέο διάλογο με το αποτέλεσμα.

Η ιστορία του αρχείου

Ο Σπύρος Χαρίτου στις αρχές του 20ού αιώνα κατέγραψε με τον φωτογραφικό του φακό τις μικρές και μεγάλες στιγμές των κατοίκων της επαρχίας, προσωπικότητες, τοπία, μνημεία, παρελάσεις, εθνικές επετείους, πανηγύρια, και άλλες εκδηλώσεις στην Πάφο αλλά και σε όλη την Κύπρο. Ο Σπύρος Χαρίτου γεννήθηκε στην Κισσόνεργα το 1901 και πέθανε το 1991. Τα παιδικά του χρόνια τα έζησε στη Σμύρνη με τον πατέρα του. Στη συνέχεια, κατέφυγαν ως πρόσφυγες στην Αθήνα, όπου αφιερώθηκε στη φωτογραφική τέχνη. Έπειτα, επέστρεψε στην Πάφο και το 1925 άνοιξε το πρώτο φωτογραφείο στο Κτήμα. Το 1929 ταξίδεψε στην Αμερική όπου και εμπλούτισε τις γνώσεις του στην τέχνη του. Γύρισε ξανά στην Πάφο το 1931 και μέχρι το 1987 συνέχισε την ενασχόλησή του με τη φωτογραφία.

Ο Σέργης Χατζηαδάμου ο οποίος έχει κληρονομήσει το φωτογραφικό αρχείο, μιλώντας στον «Π» χαρακτήρισε το υλικό ως ένα τεράστιο θησαυρό και μια μεγάλη πρόκληση για τον ίδιο όσον αφορά στην αξιοποίησή του. «Το αρχείο βρίσκεται στην κατοχή μου για πάνω από δέκα χρόνια. Ο καιρός περνούσε και καταπιανόμουν με άλλα πράγματα. Στο μεταξύ επισκεπτόμουν συχνά το αρχείο γιατί με ενέπνεε ο χώρος και η ιδέα του υλικού. Έχω προσπαθήσει μέσω έρευνας και μιλώντας με διάφορους ειδικούς να καταλήξω στο ποια μπορεί να είναι η καλύτερη αξιοποίησή του. Έχω ακούσει διάφορες εισηγήσεις. Ο χώρος έχει αφεθεί στη φθορά του χρόνου. Το κτήριο έχει ήδη πωληθεί για να ανεγερθεί νέα οικοδομή και το αρχείο θα μεταφερθεί σε άλλο χώρο. Η υγρασία πιθανόν να αρχίσει να επεκτείνεται και να έχουμε μεγάλη απώλεια», αναφέρει ο καλλιτέχνης.

Η ανάγκη της επέμβασης
Οι φωτογραφικές πλάκες, σημειώνει ο κ. Χατζηαδάμου, είναι κολλημένες μεταξύ τους, κατεστραμμένες στο σύνολό τους σχεδόν, αφού η υγρασία έχει εισχωρήσει παντού, έχει όμως δημιουργήσει μοναδικές καλλιτεχνικές πατέντες. «Ένιωσα την ανάγκη να επέμβω στο έργο. Είναι η στιγμή που αρχίζεις να ψάχνεσαι, να κάνεις διάφορους χρωματισμούς, σχηματισμούς, πινελιές, πειραματισμούς, βλέποντας πού μπορείς να φτάσεις. Πειραματίζομαι, είναι ένα πρότζεκτ το οποίο με εκφράζει και με γεμίζει. Ο πίνακας δεν περιορίζεται πουθενά, ο καλλιτέχνης είναι που περιορίζεται στον πίνακα».

Ο στόχος δεν είναι η ταυτοποίηση
Ο κ. Χατζηαδάμου ξεκαθαρίζει ότι δεν έχει στόχο να ταυτοποιήσει το αρχείο. «Σίγουρα οι φωτογραφίες αυτές είχαν τυπωθεί κάποτε. Είναι φωτογραφίες ταυτότητας και φωτογραφίες από την κοινωνική ζωή του τόπου. Ο στόχος μου δεν είναι να ταυτοποιήσω το αρχείο αλλά να ανακαλύψω τις πιο θαυμάσιες εικόνες μέσω του σκαναρίσματος, να παρέμβω σε αυτές και να τις παρουσιάσω στον κόσμο».

Αριστείο στην Μπιενάλε Λάρνακας για τις «Πάφου Ψυχές»
Το 2018 για πρώτη φορά στην Κύπρο διοργανώθηκε η Μπιενάλε Λάρνακας. Ήταν η πρώτη φορά που ο Σέργης Χατζηαδάμου θα επικοινωνούσε ένα πολύ μικρό δείγμα από το αρχείο με τις δικές του παρεμβάσεις σε αυτό. Συμμετείχε λοιπόν με τρία έργα. Πρόκειται για τρεις φωτογραφίες οι οποίες ήταν διπλές και δεν ξεκολλούσαν – τις μεγέθυνε σε διάσταση 1,5 μέτρου. Το έργο πλέον με τίτλο «Πάφου Ψυχές» έκανε μεγάλη αίσθηση στην Μπιενάλε και διακρίθηκε με αριστείο.

«Μεταμόρφωση»

Η έκθεση στο ξενοδοχείο Annabelle θα χωρίζεται σε δυο μέρη. Στην πρώτη αίθουσα, αναφέρει ο κ. Χατζηαδάμου, θα υπάρχουν γύρω στις 14 μαυρόασπρες φωτογραφίες εκ των οποίων κάποιες είναι ακέφαλες αφού η υγρασία έχει καταστρέψει μέρος της φωτογραφίας. «Στις φωτογραφίες που φαίνονται τα πρόσωπα τα έχω καλύψει. Σε αυτό τον χώρο θα παρουσιάζεται και το έργο “Πάφου Ψυχές”. Θα πραγματοποιηθεί και προβολή μιας ταινίας που έχουμε γυρίσει με τον σκηνοθέτη δρα Χαράλαμπο Χαραλάμπους. Επιπρόσθετα, σε φωτιζόμενα κουτιά θα υπάρχουν φωτογραφικές πλάκες για να μπορεί ο κόσμος να δει το υλικό στην αρχική του κατάσταση. Θα υπάρχουν επίσης πίνακες, οι ‘σχεδόν σβησμένοι’ όπως τους ονομάζω, στους οποίους έχουν χαθεί σχεδόν τα πρόσωπα και τα σώματα».

Στη μεγάλη αίθουσα θα υπάρχουν 21 πίνακες και ένα γλυπτό. Πίνακες με απίστευτα μοτίβα και συνθέσεις λόγω των εμπλεκόμενων πλακών στο σκανάρισμα. «Στα έργα αυτά έχω αποκρύψει τα πρόσωπα με άγριες πινελιές. Οι λεπτομέρειες της φωτογραφίας θυσιάζονται με στόχο την αλλαγή διαλόγου και νοήματος. Μπαίνοντας στην αίθουσα κάποιος δεν θέλω να δώσει όλη του την προσοχή για να αναγνωρίσει ποιος εικονίζεται στη φωτογραφία. Νομίζω ότι αυτό αδικεί τη φωτογραφία», επισημαίνει ο κ. Χατζηαδάμου.

«Θέλω να με αμφισβητήσουν…»
Η καλλιτεχνική προσέγγιση του Σέργη Χατζηαδάμου στο φωτογραφικό αρχείο του Σπύρου Χαρίτου είναι μια καινοτόμα πρόταση στα εικαστικά δρώμενα. «Πιστεύω ότι ο κόσμος που θα έρθει στην έκθεση θα δει κάτι εντελώς καινούργιο. Είναι μια καινοτόμα ιδέα. Η αρχική φωτογραφία βγήκε για μια ταυτότητα, η σημερινή όμως εμφάνιση της φωτογραφίας μπορεί να έχει θέση στο πλαίσιο της μοντέρνας τέχνης. Η χάρη του υλικού, η μοναδικότητά του, η επεξεργασία και η εμφάνισή του δημιουργεί μια πρωτότυπη εικόνα. Ο επισκέπτης της έκθεσης μπορεί στην αρχή να ταραχθεί λίγο, να αμφισβητήσει – θέλω να με αμφισβητήσει. Να σκεφτεί, να προσπαθήσει να καταλάβει την κατεύθυνση που δίνω. Ο καθένας μπορεί να κάνει τη δική του επικοινωνία με τα έργα. Προσφέρω μια καινούργια εικόνα. Τώρα, πώς θα υιοθετήσει το κοινό αυτή την εικόνα, είμαι και εγώ περίεργος».

Το μέλλον του αρχείου
Όσον αφορά στην παραπέρα αξιοποίηση του αρχείου ο καλλιτέχνης αναφέρει ότι υπάρχουν πολλές σκέψεις. «Ήδη έχω δημιουργήσει μια ομάδα καλλιτεχνών με τρία άτομα προς το παρόν. Είναι σημαντικό να βρούμε και τις απαραίτητες χορηγίες γιατί μια τέτοια προσπάθεια απαιτεί και μεγάλο οικονομικό κόστος. Θεωρώ ότι το αρχείο θα πρέπει να μείνει στην Πάφο παρόλο που είχαμε και προτάσεις για μεταφορά του στη Λευκωσία.»

Τέλος, ο Σέργης Χατζηαδάμου κάνει αναφορά στη βοήθεια και τη στήριξη της Thanos Hotels, χαρακτηρίζοντάς τον όμιλο ως φορέα πολιτισμού στην Πάφο. «Με δικά τους κεφάλαια χορηγούν την τέχνη της Πάφου, κάτι το οποίο θα έπρεπε να κάνει ένας δημοτικός οργανισμός. Πραγματικά, δεν θα μπορούσα να υλοποιήσω την έκθεση αυτή χωρίς τη βοήθειά τους».

+ Τα εγκαίνια της έκθεσης «Metamorphosis» θα πραγματοποιηθούν στο ξενοδοχείο Annabelle το Σάββατο 8 Ιουνίου 2019, στις 7:30 μ.μ. Τα εγκαίνια θα τελέσει ο κ. Χαράλαμπος Μπακιρτζής, Διευθυντής του Ιδρύματος Αναστάσιος Γ. Λεβέντης. Επιμελητής: δρ Κώστας Πράπογλου. Η έκθεση θα παραμείνει ανοικτή για το κοινό μέχρι την Κυριακή 30 Ιουνίου 2019. Στη συνέχεια θα μεταφερθεί στο ξενοδοχείο Anassa για το καλοκαίρι και ακολούθως στη Λευκωσία.

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Πρόσφυγες αποτυπώνουν με το φακό τους μνημεία της Αθήνας

Πρόσφυγες που ζουν σε διαφορετικά σημεία της Αθήνας πήραν τη φωτογραφική μηχανή ή το ...

Ξεναγήσεις στο Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας

Μια σειρά από ειδικές ξεναγήσεις στις περιοδικές του εκθέσεις ανακοίνωσε το Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο ...

Τα Λευκαρίτικα σε διάσημη γκαλερί της Νέας Υόρκης

Η Gallery Nippon του Μανχάταν φιλοξενεί από την Πέμπτη 19 Απριλίου και για μία ...

Ομαδική έκθεση: «Ερμηνεύοντας το μπλε»

Η γκαλερί Κυπριακή Γωνιά παρουσιάζει την καλοκαιρινή έκθεση της με τίτλο «Ερμηνεύοντας το μπλέ» ...

Ο «Ψευδής Ρομαντισμός» του Δημήτρη Νεοκλέους

Γράφει ο Καταϊδρωμένος Καθηγητής  Αφορμή για την πιο κάτω σύντομη κουβέντα στάθηκε η καινούργια ...

Έκθεση έργων τέχνης και βιβλίων βασισμένα στην Αρμενική κληρονομιά

Το Βιβλιοπωλείο Moufflon προσκαλεί το κοινό σε πώληση έργων τέχνης και νέων/σπάνιων βιβλίων σε ...

X