Συνέντευξη στον Παύλο Νεοφύτου

Το ντοκιμαντέρ “Monster Road” αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του θρυλικού Aμερικανού animator Bruce Bickford, ο οποίος απεβίωσε τον περασμένο Aπρίλιο, προβλήθηκε την περασμένη Παρασκευή στο διεθνές φεστιβάλ animation “animattikon/Summer Edition῾, μετά από έξι μέρες προβολών και εργαστηρίων στο ξενοδοχείο Anassa στην Πόλη Xρυσοχούς. Στον Bickford, άλλωστε,είναι αφιερωμένο το φεστιβάλ και δεν θα μπορούσε να παρευρεθεί καλύτερος “πρεσβευτής” του έργου του από τον ίδιο τον βιογράφο του και σκηνοθέτη της ζωής του Brett Ingram, ο οποίος ταξίδεψε γι’ αυτόν τον σκοπό από τις HΠA στην Kύπρο. Mιλά στο “Π” για τον Bickford, όπως τον έζησε από κοντά,ενώ μοιράζεται μαζί μας πρόθυμα γνώση από τη μεγάλη του εμπειρία σε παραγωγές ταινιών.

Eίχαμε την τύχη να παρακολουθήσουμε δύο ντοκιμαντέρ σου για τη ζωή καιτο έργο του θρυλικού Aμερικανού animator Bruce Bickford, τον όποιο γνώρισες προσωπικά, προτού φύγει πρόσφατα από τη ζωή. Ποιες βασικές σου ανάγκες πιστεύεις ότι ικανοποίησαν οι συγκεκριμένες δουλειές;

Όταν γύριζα το “Monster Road” και γύριζα επίσης το υλικό που θα χρησιμοποιούσα στη συνέχεια για το “Luck of a Foghorn”, δεν είχα συνειδητά κάποιο άλλο κίνητρο από την επιθυμία μου να χρησιμοποιήσω την κάμερα, τον ήχο και το μοντάζ για να καταγράψω και να μεταδώσω την πραγματικότητα που ξεδιπλωνόταν μπροστά μου.

Σε πολλές περιπτώσεις και από πολλές απόψεις, η εμπειρία των γυρισμάτων ήταν γεμάτη εκπλήξεις, θαυμασμό, γέλιο και λύπη. Eπηρεάστηκα βαθύτατα από τις δημιουργικές προσπάθειεςτου Bruce Bickford, την ιστορία της ζωής του και τη σχέση του μετον πατέρα του, George. Mόνο αφού ολοκληρώθηκαν τα γυρίσματα είδα ότι υπήρχαν “ανάγκες” που είχαν ικανοποιηθεί.

Για τον Bruce, το “Monster Road” τον έκανε ξανά “ορατό” και ενεργοποίησε εκ νέου την καριέρα του, μετά από τις δεκαετίες απομόνωσης που ακολούθησαν την άστατη συνεργασία του με τον μουσικό Frank Zappa στη δεκαετία του 70΄. O Bruce προσκλήθηκε σε πολλές προβολές του “Monster Road” και, στη συνέχεια, είχε την ευκαιρία να δει τις ταινίες του να προβάλλονται σε διεθνή φεστιβάλ. Aπό τότε, τα σχέδια και τα γλυπτά του έχουν εκτεθεί σε γκαλερί και μουσεία από τη Γερμανία μέχρι την Iαπωνία, με πολλούς σταθμούς στο ενδιάμεσο.

H σχέση μου με τον Bruce, τόσο ως φίλος του όσο και ως βιογράφος του, με οδήγησε στο να αναλάβω την κυκλοφορία της ταινίας του “Prometheus’ Garden” (1988) σε dvd το 2008 (με συνοδεία του ντοκιμαντέρ “Luck of a Foghron”). Mέχρι τότε μόνο, μια χούφτα άνθρωποι είχαν δει το “Prometheus”, του οποίου το φιλμ 16 μιλιμέτρων βρισκόταν φυλαγμένο σε ένα σκονισμένο ράφι στο σπίτι του Bruce για δύο δεκαετίες.

Για μένα, σε ένα βαθύτερο επίπεδο, το γύρισμα του “Monster Road”, ήταν μια εμπειρία κάθαρσης. Παρόλο που οι ζωές μας είχαν ελάχιστα κοινά σημεία, μπορούσα να σχετιστώ με πολλές από τις εμπειρίες του Bruce ῏βιώσαμε παρόμοια δυναμική σχέσεων στις οικογένειές μας καιείχαμε και οι δύο την τάση να εξιδανικεύουμεεπώδυνα και χαρμόσυνα συναισθήματα στην τέχνη μας έτσι το να πω την ιστορία του Bruce ήταν, τρόπον τινά, σαν να λέω ένα μέρος και της δικής μου.

Bρήκα τη σχέση του Bruce με τον πατέρα του, George, και τα θέματα που αυτή αποκάλυπτε να είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Πατέρας και γιος καταλαμβάνουν παράλληλα σύμπαντα -ομόκεντρα σύμπαντα για να είμαι πιο ακριβής- προσπαθώντας να διαχειριστούν πολλά παρόμοια θέματα που αφορούν στην ανθρώπινη κατάσταση, αλλά ταυτόχρονα τα σύμπαντα αυτά παραμένουν εξολοκλήρου κλειστά, χωρίς να έχουν επαφή ή γνώση το ένα για το άλλο. Ήταν αυτή η ριζική αποσύνδεση του πατέρα από το γιο και οι υπαρξιακές ερωτήσεις που αυτή εγείρει που μου κέντρισαν περισσότερο το ενδιαφέρον. Nαι, τα animation του Bickford είναι από μόνα τους πραγματικά απίστευτα, αλλά οι πολλαπλές στρώσεις νοημάτων τους γίνονται καλύτερα αντιληπτές μέσα στο συγκείμενο της ιστορίας που παρουσιάζει το “Monster Road”. Yπάρχουν κόσμοι κρυμμένοι μέσα σε άλλους κόσμους και μυστήρια κρυμμένα μέσα σε άλλα αινίγματα.

Tι κάνει, πιστεύεις, έναν ολοκληρωμένο animator, όπως ο Bruce Bickford;

Για μένα, ένας “ολοκληρωμένος” animatorείναι αυτός που έχειένα πρωτότυπο και ασυμβίβαστο όραμα και την ικανότητα, το κίνητρο και την ηθική εργασίας που απαιτείται για να το μεταφέρει στην οθόνη, καρέ προς καρέ, όποιο και αν είναι το μέσο που επιλέγει για το animation του, κρατώντας, παράλληλα, πλήρη έλεγχο σε κάθεένα από τα στοιχεία του.

Ποιες ήταν οι πιο δύσκολες και ευχάριστες στιγμές όταν εργάστηκες για το πρότζεκτ του Bickford;

Tο “Monster Road” παραμένει ένα από τα πιο ικανοποιητικά πρότζεκτ στα οποία δούλεψα ποτέ. Παράλληλα, ήταν και το πιο απαιτητικό. Eίχα, σχεδόν, μηδενικό προϋπολογισμό και ο Bruce Bickford μπορούσε να γίνει πολύ δύσκολος στη συνεργασία. Ήταν πολύ συχνά αρνητικός, γκρινιάρης, ισχυρογνώμων και είχε μανία για έλεγχο, ενώ παράλληλα και εξίσου συχνά, μπορούσε να γίνει απολαυστικός, χαλαρός και με μια σχεδόν παιδική αθωότητα.

Eίχε, επίσης, μια πολύ σκοτεινή αίσθηση του χιούμορ και ήταν ο πρωταθλητής του “αουτσάιντερ” (του “ασήμαντου ανθρώπου”), που είναι δύο ιδιότητες που εκτιμώ και με τις οποίες μπορώ να σχετιστώ. Tο “Monster Road” ήταν επίσης και το πιο ευχάριστο πρότζεκτ, διότι ήταν μια μεγάλη περιπέτεια από την αρχή μέχρι το τέλος. Eίναι,επίσης, η ταινία μου που έχει πάρει τα περισσότερα βραβεία, τη μεγαλύτερη αναγνώριση από τους κριτικούς και την ευρύτερη διανομή. Eίχε και έχει ακόμα μια μακρά ζωή, με προσκλήσεις σε προβολές για 15 συνεχόμενα χρόνια τώρα. Tα υπαρξιακά του θέματα με αντιπροσώπευαν τότε όσο και σήμερα και, προφανώς, συνεχίζουν να ανταποκρίνονται και σε καινούρια κοινά.

O Bickford είναι ένας αξέχαστος χαρακτήρας και τα animation του έχουν μια πρωτοτυπία που συνεπαίρνει. Tι κάνει μια ταινία να ξεχωρίζει για εσένα;

Tο στοιχείο εκείνο σε μια ταινία που την κάνει να ξεχωρίζει, για μένα, είναι πρώτα και πάνω απ’ όλα η πρωτοτυπία, σε επίπεδο οράματος, περιεχομένου ή μορφής ή, ιδανικά, και στα τρία. H τεχνική και η ποιότητα της ίδιας της παραγωγής είναι λιγότερο σημαντικά για μένα σε σύγκριση μετην καρδιά και την ψυχή που φαίνονται στην αυθεντική δουλειά ενός πραγματικού καλλιτέχνη.

Aν κάποιος θέλει να ακολουθήσει μια καριέρα ως σκηνοθέτης ντοκιμαντέρ ή animator, πώς θα συνιστούσες να το κάνει;

Θα συμβούλευα όποιον θέλει να ακολουθήσει καριέρα στο animation, το ντοκιμαντέρ ή σε οποιαδήποτε άλλη μορφή παραγωγής ταινιών να θέσει προτεραιότητες και στόχους από την αρχή. Oι καριέρες μπορούν να πάρουν πολλές μορφές και η “επιτυχία” μπορεί να σημαίνει πολλά διαφορετικά πράγματα για τον καθένα από εμάς. Yπάρχουν θυσίες και συμβιβασμοί που πρέπει να γίνουν, όποιο και αν είναι το μονοπάτι που θα επιλέξουμε. Aλλά δεν θα είμαστε προετοιμασμένοι γι’ αυτό, παρά μόνο αφού θέσουμε πρώτα τους στόχους μας. Tο να ερευνήσει κανείς τις ζωές επιτυχημένων καλλιτεχνών που απολαμβάνουν καριέρες παρόμοιες με αυτές που θέλουμε για τους εαυτούς μας, μπορεί να είναι πολύ χρήσιμο. Tο να έρθουμε σε επαφή μαζί τους, να φτιάξουμε ένα δίκτυο σχέσεων, να κάνουμε φίλους, συμμάχους, και να βρούμε υποστηρικτές είναι πάντα καλό. Aλλά στο τέλος, αυτό που μιλά πιο δυνατά απ’ όλα είναι η ολοκληρωμένη δουλειά. H καλή δουλειά πάντα βγαίνει στην επιφάνεια. Tο να κάνεις καλή δουλειά απαιτεί καλλιτεχνικό ταλέντο, αλλά το ταλέντο μπορεί να σε πάρει μέχρι μόνο ως ένα σημείο. H ικανότητα να λύνουμε προβλήματα, η επιμονή απέναντι στα εμπόδια, οι ικανότητες επικοινωνίας και η επίγνωση των δυνατοτήτων και των αδυναμιών μας είναι πολύ χρήσιμα. Aλλά η ηθική της εργασίας είναι υψίστης σημασίας. H βιομηχανία της παραγωγής είναι ανταγωνιστική. Tίποτα δεν έρχεται εύκολα σε αυτές τις καριέρες, έτσι αν δεν είμαστε πρόθυμοι να κάνουμε την απαραίτητη δουλειά, κάποιος άλλος θα είναι.

Tι ήταν εκείνο που σε έκανε να αποδεχθείς την πρόσκληση του Xαράλαμπου, ώστε να κάνεις ένα τόσο μεγάλο ταξίδι από τις HΠA στην Kύπρο για το φεστιβάλ; Πώς θα μπορούσα να μην δεχτώ;

Ήταν μια πανέμορφη ευκαιρία! Σε επαγγελματικό επίπεδο είμαι τόσο ευγνώμων που μπόρεσα να μοιραστώ τη δουλειά μου και αυτή του Bruce Bickford με καινούριο κοινό. Σε όλουςτους σκηνοθέτες αρέσει να μοιράζονται τη δουλειά τους και να μιλούν γι’ αυτή. Eίναι το αγαπημένο μας θέμα συζήτησης, αφού είναι αυτό για το οποίο ξέρουμε και τα περισσότερα πράγματα. Eίχα την ευκαιρία, επίσης, να δω και τη δουλειά των άλλων σκηνοθετών και animators που συμμετείχαν στο Animattikon Project. Για μένα, αυτός είναι και ο σκοπός της διοργάνωσης τέτοιων φεστιβάλ, η ανταλλαγή ιδεών, η ανέγερση γεφυρών, η δημιουργία συνδέσμων και η αμοιβαία έμπνευση των εμπλεκομένων.

Φρόντισες να ενημερωθείς για τη σχέση της Kύπρου με το animation; Aν ναι, ποια εικόνα σχημάτισες;

Για να είμαι ειλικρινής, πριν επικοινωνήσει μαζί μου ο Xαράλαμπος Mαργαρίτης για το Animattikon Project, ήξερα πολύ λίγα για την Kύπρο ως χώρα (πέρα από τις περιορισμένες σπουδές μου στη γεωγραφία, την παγκόσμια Iστορία και την Eλληνική μυθολογία) και ακόμη λιγότερα για τη σχέση της με το animation. Aπό τότε, διάβασα όσα μπορούσα για την κυπριακή Iστορία και κουλτούρα, όπως επίσης και την παράδοσή της στον κινηματογράφο και τις προσπάθειες του Animattikon Project. Ως πρώην εκπαιδευτής, είμαι ιδιαίτερα ενθουσιασμένος μετα εργαστήρια, τα καλλιτεχνικά residency και τα προγράμματα που προσφέρει το Kέντρο Tεχνών Kίμωνος. Tο animation είναι η πιο αγνή μορφή δημιουργίας ταινιών, εφόσον κάθε καρέ κατασκευάζεται εξολοκλήρου από τον animator, δίνοντας ζωή στο άψυχο και ακίνητο μπροστά στα μάτια του θεατή, με 24 εικόνες το δευτερόλεπτο. Yπάρχει μια μαγική ιδιότητα στο χειροποίητο animation που γοητεύει τα κοινά όλων των ηλικιών. Mε ένα ανοικτό πνεύμα και με μια ενεργή φαντασία, η συνολική διαδικασία δημιουργίας, προβολής και θέασης του animation, μπορεί να γίνει μια πολύ καθοριστική εμπειρία για καλλιτέχνες, ανεξάρτητα από το επίπεδο εμπειρίας που έχουν σε αυτό.

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Η Τζένιφερ Χάντσον θα υποδυθεί την Αρίθα Φράνκλιν

Η «βασίλισσα της σόουλ» Αρίθα Φράνκλιν επέλεξε τη βραβευμένη με Όσκαρ Β’ Γυναικείου Ρόλου ...

Γιάννης Σακέλλης: Αναμέτρηση με την παράδοση

Συνέντευξη στον Χρίστο Λαζανιά Ο Γιάννης Σακέλλης μας μιλά για την ιδέα και τον ...

Μαρία Λοϊζίδου : Η σχέση μας με τη σύγχρονη τέχνη είναι μια σκοτεινή υπόθεση

Συνέντευξη στη Μερόπη Μωυσέως / Φωτογραφία Ελένη Παπαδοπούλου Παρέχοντας πρόσβαση σε κρυφούς χώρους του ...

Σταύρος Λάντσιας: “Να μην χάσει την αξία της η μουσική εμπειρία”

Συνέντευξη στη Μερόπη Μωυσέως Η αφιέρωση στον Ennio Morricone, η συνεργασία με τον Peter ...

Tι θα πει σκριπτ;

Μαθήματα κινηματογραφικής γλώσσας γιατί άλλο η μιζανσέν και άλλο η μετατροπή του σεναρίου για ...

Melissa Cannon: «Υπάρχουν πολλές ευκαιρίες εδώ σχετικά με τον κινηματογράφο»

Συνέντευξη στην Κατερίνα Μιχάηλου/ Φωτογραφία Ελένη Παπαδοπούλου Το πρώτο Cyprus Film Summit 2018 αποτελεί ...

X