Παρέμβαση: «Να παραιτηθεί ο καλλιτεχνικός διευθυντής του ΘΟΚ»

«Καλώ τον υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού να διορθώσει τα θεατρικά πράγματα της Πολιτείας» γράφει ο σκηνοθέτης Ανδρέας Πάντζης, σε ανοιχτή επιστολή - παρέμβαση 

Γράφει ο Ανδρέας Πάντζης

Στη μνήμη του Χρίστου Σιοπαχά

Ανακοινώθηκε πριν λίγες μέρες ότι αρχίζουν πρόβες του νέου έργου του ΘΟΚ με σκηνοθέτη τον κ. Τάκη Τζαμαργιά! Ανακοινώθηκε επίσης το κάστινγκ για την παράσταση της Λυδίας Κονιόρδου, πρώην υπουργού Πολιτισμού της Ελλάδος. Το καλοκαίρι, ο τέως καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου της Ελλάδος, Στάθης Λιβαθινός, παρουσίασε τις “Ικέτιδες”. Έλειπα, ήμουν στο Παρίσι για τη νέα μου ταινία και δεν είδα την παράσταση. Λίγο ήθος όμως στις συνεντεύξεις του κ. Λιβαθινού δεν θα έβλαπτε. Δηλώνει ο κ. Λιβαθινός ότι “οι ‘Ικέτιδες’ δεν ήταν δική μου ιδέα, εγώ ήθελα να κάνω κάτι άλλο (sic). Ήθελα όμως μια συνεργασία με τον ΘΟΚ, που αυτή τη στιγμή διευθύνεται από έναν πολύ άξιο άνθρωπο και φίλο, τον Σάββα Κυριακίδη. Η πρόταση για τις ‘Ικέτιδες’ ήταν μια πρόταση δική του, που με βρήκε απροετοίμαστο στην αρχή γιατί δεν είχα τέτοιο σκοπό.” [Παράθυρο, Πολίτης, 1/7/19].
Διαβάζοντας αυτή τη συνέντευξη ένιωσα σαν Αλγερινός που ακούει τους Γάλλους αποικιοκράτες να συνομιλούν γεμάτοι έπαρση, για το τι θα σκηνοθετήσουν στην Opera του Παρισιού, ή σαν Ινδός ράκσια που μόλις μετέφερε στο θέατρο με την καρότσα του τους Άγγλους αριστοκράτες, και τους ακούει να αφηγούνται τι πρόκειται να κάνουν στο θέατρο της πρωτεύουσας, στο Σίτι!

Λίγο λιγότερη έπαρση είναι δυνατή, κύριοι άρχοντες του θεάτρου; Γνωρίζουμε ότι μπορείτε να κάνετε ό,τι θέλετε, όμως μην το φωνάζετε.

Δηλαδή ο κ. Κυριακίδης εκλιπαρούσε τον κ. Λιβαθινό να έρθει να σκηνοθετήσει στον ΘΟΚ, γιατί στην Κύπρο δεν υπάρχουν σκηνοθέτες. Είναι όλοι ανίκανοι, αμαθείς, αγνοούντες και ατάλαντοι. Πρότεινε ο ΘΟΚ τον κ. Παναγιώτη Λάρκο. Φυσικά ο κ. Λάρκος δεν έχει σκηνοθετήσει απ’ ό,τι ξέρω αρχαία τραγωδία. Ο Μέγας Καλλιτεχνικός Αρχιεξεταστής του Φεστιβάλ Επιδαύρου, κ. Θεοδωρόπουλος, είπε: “ΟΧΙ!”. Όμως αυτός είναι που επέβαλε πριν δύο χρόνια τον ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟ κ. Μπινιάρη και τους “Πέρσες”! Ο κ. Μπινιάρης, όμως, είναι φιλαράκι με τον κ. Θεοδωρόπουλο. Δεν πειράζει που είναι πρωτοεμφανιζόμενος!

Το πράγμα έχει αρχίσει να βρομάει.

Η υπέροχη σκηνή Αποθήκες, του ΘΟΚ, έκλεισε, και δίνεται σε σκηνογράφους να… μεγαλουργήσουν! Όλοι είναι κρυφοί σκηνοθέτες! Όλοι είναι Μπομπ Γουίλσον. Όμως η πραγματικότητα είναι ότι ακόμα πέντε σκηνοθέτες μένουν άνεργοι, κάθε χρόνο, με το κλείσιμο εκείνης της σκηνής και 30-50 ηθοποιοί μένουν χωρίς δουλειά και χωρίς να μπορούν να αναπτύξουν την τέχνη τους. Ο σκηνοθέτης πρέπει να δουλεύει, να σκέφτεται πάνω στην τέχνη του θεωρητικά και να φτιάχνει πρακτικά παραστάσεις. Όμως ταυτόχρονα πρέπει να ζει από την Τέχνη του. Έχει ένα σπίτι, μια οικογένεια, θέλει ψωμί και γάλα για το παιδί του, έχει ηλεκτρισμό, νερό, φόρους. Πώς τα πληρώνει αυτά;

Είδα στις Αποθήκες τους “Δρόμους Κροκοδείλων”. Για 20 λεπτά είχε ωραίες εικόνες (α λα Γουίλσον…), και μια ανέλιξη δραματουργική. Μετά όλα βούλιαξαν. Εξήντα λεπτά επαναλήψεων και ύπνου. Δεν θα επεκταθώ. Απλώς θα ρωτήσω τον κύριο Κυριακίδη αν θεωρεί ότι κάποιος ωφελήθηκε από αυτά τα υπερφίαλα πειράματα. Οι ηθοποιοί ωφελήθηκαν από τη συνεργασία με ερασιτέχνες σκηνοθέτες; Το κοινό ωφελήθηκε; Ποιο κοινό; Όταν το γενικό επίπεδο του κοινού ευρίσκεται στο επίπεδο του Φιρφιρή, ποιοι θα πάνε να παρακολουθήσουν αυτά τα πειράματα; Το βράδυ που ήμασταν εμείς υπήρχαν δέκα θεατές. Ας μας δώσουν και τους αριθμούς των θεατών σε όλο αυτό το θεατρικό εγχείρημα. Πόσοι είδαν αυτά τα θεατρικά φληναφήματα, έτσι που να δικαιολογείται το κλείσιμο μιας θεατρικής αίθουσας, για λόγου τους;

Ο κ. Σάββας Κυριακίδης ήταν δραματουργός στο Εθνικό Θέατρο, υπάλληλος του κ. Λιβαθινού και εν μια νυκτί βαφτίστηκε καλλιτεχνικός διευθυντής στον ΘΟΚ. Σίγουρα ξέρει τα κείμενα. Όμως ούτε τον πόνο των σκηνοθετών ξέρει, ούτε την αγωνία τους για έκφραση και ψωμί, ούτε να διοικεί ένα θέατρο ξέρει. Στην Κύρια Σκηνή του ΘΟΚ, στη Β’ Σκηνή του ΘΟΚ και στις Αποθήκες, έπρεπε να ανεβαίνουν κάθε χρόνο 12-15 έργα. Πόσα παράγει ο ΘΟΚ τώρα; 8-9 μετά βίας. Δείτε πόσα έργα ανεβάζει το Θέατρο Ένα, το Σατιρικό, το Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας, της Βορείου Ελλάδας, ή οποιοδήποτε κρατικό θέατρο που έχει τα οικονομικά μέσα, όπου υπάρχουν οι σκηνοθέτες και οι ηθοποιοί και οι άλλοι απαραίτητοι συνεργάτες. Είναι εξόφθαλμο ότι δεν ήρθε για να δώσει βήμα δημιουργίας σε σκηνοθέτες και ηθοποιούς, αλλά ήρθε για να μειώσει, να περιφρονήσει και να καταστρέψει. Όπως έγινε φανερό, ο ρόλος του είναι η πλήρης και παντελής απαξίωση της κυπριακής σκηνοθεσίας, η αχρήστευση των Κύπριων σκηνοθετών. Καταλαβαίνω ότι ο κ. Κυριακίδης, φτάνοντας εδώ, σε έναν χώρο άγνωστο, θα γαντζωνόταν απεγνωσμένα σε αυτά που ήξερε. Τους Αθηναίους σκηνοθέτες. (Όπως τον κύριο Γάκη, που πέρσι το καλοκαίρι ανέβασε το “Μιστέριο Μπούφο” του Ντάριο Φο, και είχε βάλει στα αμφιθέατρα της Κύπρου τους ηθοποιούς του να κάνουν γυμναστικές ασκήσεις, επί μισή ώρα, και περίμενε να γελάσουν οι θεατές!) Τραγικό!

Μετά, θα διάλεγε κάποιους Κύπριους που θα του προωθούσαν οι “κοντινοί” του. Οι αγαπημένοι του δ.σ. και των παρακοιμώμενων…

Όμως τώρα το σχέδιο που ακολουθείται είναι ολοφάνερο. Εκμηδένιση, αφανισμός των Κύπριων σκηνοθετών. Αφού ο καλός του φίλος, ο κ. Λιβαθινός, που σίγουρα είπε τον λόγο του για να γίνει ο Σάββας καλλιτεχνικός διευθυντής, σκηνοθέτησε δύο φορές στην Κύπρο, δεν μπορούσε να του ζητήσει να σκηνοθετήσουν αντίστοιχα δύο Κύπριοι σκηνοθέτες στο Εθνικό Θέατρο; (Το 2017, όταν ο δήμαρχος Αθηναίων κ. Καμίνης ανακήρυττε τον υπέροχο ηθοποιό και άνθρωπο Γιώργο Χωραφά, επίτιμο δημότη της πόλης των Αθηνών, πήγα στην Αθήνα να συμπαρασταθώ στον φίλο και συνεργάτη μου. Εκεί, στην τελετή, συνάντησα ξανά τον κ. Λιβαθινό και τον ρώτησα αν υπάρχει περίπτωση συνεργασίας. Με προσκάλεσε στο γραφείο του και εκεί μου είπε κατά λέξη: “Ανδρέα, είσαι ο Ανδρέας ο Πάντζης, δεν μπορώ να σου αρνηθώ. Όμως αυτό μπορεί να γίνει σε δυο χρόνια”. “Δηλαδή το 2019”, ρωτώ εγώ, και η απάντηση ήταν καταφατική. Ο κ. Λιβαθινός με ρωτά “ποιο έργο θέλεις να σκηνοθετήσεις”; “Το Κάστινγκ, του Αλεξάντρ Γκάλιν, που το έκανα και στην Κύπρο με εξαιρετική επιτυχία”. Στέλλω τη δουλεμένη μετάφραση, και περιμένω. Τίποτα. Προσπάθησα να επικοινωνήσω. Τίποτα. Τα ραντεβού αναβάλλονταν. Και στο τέλος, πέρυσι, με μέιλ μου λέει, ψευδόμενος ασυστόλως: “ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΣΟΥ ΥΠΟΣΧΕΘΗΚΑ!” Υπάρχουν τα μέιλ, υπάρχει η αλληλογραφία. Τίποτα! ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΣΟΥ ΥΠΟΣΧΕΘΗΚΑ! Αυτή είναι η Σχολή του Εθνικού άραγε; Δεν συνεχίζω…)

Καλώ τους Κύπριους σκηνοθέτες σε διαμαρτυρία. Την Ένωση Κύπριων Σκηνοθετών σε διαμαρτυρία.

Ο κ. Σάββας δεν είναι ένας μάνατζερ θεάτρου. Είναι ένας καλός δραματουργός αλλά ως καλλιτεχνικός διευθυντής θεάτρου δεν τα κατάφερε. Έχει κλείσει τις Αποθήκες και αποκλείει τους Κύπριους δημιουργούς από το θέατρο. Τουλάχιστον πέντε Κύπριοι σκηνοθέτες είναι χωρίς δουλειά, κάθε χρόνο, και κατά μέσον όρο άλλοι 30-50 ηθοποιοί το ίδιο. Για τον λόγο τούτο του ζητώ να παραιτηθεί. Και μαζί μου συμφωνούν πολλοί. Καλώ τον υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού να ζητήσει την παραίτησή του, διότι δεν ήρθε για να προσφέρει, να δώσει. Αυτό το αποδεικνύουν οι αριθμοί! Τώρα πέστε μου σας παρακαλώ τι γυρεύει στην Κύπρο η κ. Κονιόρδου, η άξια αυτή ηθοποιός. Δεν μπορούσε να σκηνοθετήσει στην Ελλάδα, όπου υπάρχει το Εθνικό, το Βορείου Ελλάδος, το Πειραιώς και μια ντουζίνα ΔΗΠΕΘΕ! Εδώ υπάρχει ένα δύσμοιρο κρατικό θέατρο ΜΟΝΟ. Αυτό, ο κ. καλλιτεχνικός διευθυντής το λαμβάνει υπόψη του; Ή πουλά εκδουλεύσεις και κάνει τις δημόσιες σχέσεις του, γιατί ξέρει ότι δεν θα ‘ναι εδώ για πολύ καιρό;

Είναι δυνατόν κάθε χρόνο 3 Ελλαδίτες να σκηνοθετούν στον ΘΟΚ; Παίρνουν και αυτοί 4 χιλιάδες, όσα δηλαδή παίρνουν οι Κύπριοι σκηνοθέτες, για μια σκηνοθεσία στον ΘΟΚ, όπως με πληροφόρησε η κ. πρόεδρος του ΘΟΚ;

Δηλαδή πρέπει όλοι να σκύβουμε το κεφάλι και να μην μιλάμε ως πραγματικοί Έλληνες Κύπριοι Ορθόδοξοι Προτεστάντες;

Και τελειώνοντας, θέλω να δηλώσω ότι εγώ είμαι Έλλην Κύπριος και εκτιμώ και αγαπώ τους καλούς Ελλαδίτες συναδέλφους. 22 από τα 24 διεθνή βραβεία που έχω πάρει, τα πήρα ως Ελλάς. Δεν είμαι αχάριστος. Εδώ, όμως, έχουμε μπροστά μας μια αδικία, που πρέπει να διορθωθεί.

Υπάρχουν Κύπριοι σκηνοθέτες. Εγώ έκανα στο Κρατικό Θέατρο της Σόφιας Οιδίποδα Τύραννο. (Ένα από τα 10 έργα με τα οποία γιόρτασε τα εκατοντάχρονά του το Εθνικό Θέατρο της Βουλγαρίας). Έκανα τον Προμηθέα Δεσμώτη στα Κύπρια, το 2014. Και φέτος θα κάνω και πάλι στη Βουλγαρία, την Ηλέκτρα του Ευριπίδη. ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΟΚ, ΟΜΩΣ, ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΩ!

Υ.Γ. Αυτή την επιστολή διαμαρτυρίας μού την υπαγόρευσαν πολλοί πνευματικοί άνθρωποι της Κύπρου, ζώντες και νεκροί, ζητώντας για τούτο τον τόπο αξιοκρατία και αξιοπρέπεια. Δεν είναι ανάγκη να τους απαριθμήσω… Και τη συντάσσω επίσης εκ μέρους εκείνων των συναδέλφων που δεν θέλουν να εκτεθούν. Εκ μέρους των ηθοποιών, των σκηνογράφων και των ενδυματολόγων, των συνθετών, που δεν έχουν τη δυνατότητα να μιλήσουν. Καθαρίζω εγώ γι’ αυτούς.

* Ο Ανδρέας Πάντζης είναι σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Ο κύκλος που δεν κλείνει

Του Αλέξανδρου Αδαμόπουλου Από τον συλλογικό τόμο “Για μια επέτειο”, εκδόσεις Ίκαρος, 2013 “20 ...

Κανείς δεν ζει χωρίς τιμή | Ένα αφήγημα από την Τουρκία

Του Βαγγέλη Αρεταίου*   Ξημέρωμα.          Η Νουριέ έχει τα μάτια της ορθάνοιχτα μες το ...

Περί ελληνοχριστιανικών ιδεωδών

Του Ντίνου Θεοδότου Χωρίς να μας ρωτήσουν, οι εκκλησιαστικές τελετουργίες είναι μέρος της ζωής ...

Who’s Afraid of Cypriot Theater?

Του Γιάννη Παπαδάκη| papada@ucy.ac.cy Ομολογώ ότι με φοβίζει η ιδέα του να πάω να δω ...

ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ : Το Ταμείο: Νεκρό

Γράφει η Ηλιάνα Ανδρεαδάκη Μόλις την περασμένη βδομάδα πέθανε για μας το Ταμείο. Ο ...

Μια μέρα στη λαϊκή αγορά

Γράφει ο Ντίνος Θεοδότου, Οι λαϊκές αγορές αποτελούν ένα φυσικό και αυθόρμητο λαϊκό δρώμενο, ...

X