Λογοτέχνες από Κύπρο και Ελλάδα μιλούν στο ΚΥΠΕ για την εποχή του μεγάλου λοιμού|Μέρος 4ο

  • Λογοτέχνες από Κύπρο και Ελλάδα μιλούν στο ΚΥΠΕ είτε με την ιδιότητα τους ως ενεργοί πολίτες, είτε με τον αλληγορικό τους λόγο, είτε ακόμα ποιητικά, για τους ακραίους καιρούς που βιώνει η ανθρωπότητα εξαιτίας του θανατηφόρου λοιμού που αποκαλείται κορωνοϊός και κάνει ακόμη και υπερδυνάμεις να λυγίζουν, αλλά και τον άνθρωπο ως συγκροτημένο, εξοπλισμένο και κυρίαρχο, υποτίθεται, ον, του πλανήτη, να σβήνει μέσα σε οιμωγές.

    Υπάρχει όμως αισιοδοξία; Πάντοτε, συχνά, με βαρύτατες απώλειες, καταφέρναμε να επιβιώνουμε μέσα από μείζονες συμφορές. Θα τα καταφέρουμε και τώρα; Και ποιος κόσμος θα αναδυθεί μετά το τέλος κι αυτής της λαίλαπας; Η λογοτεχνία και δη η μεγάλη λογοτεχνία ποτέ δεν απαντά σε ερωτήματα, αντίθετα, τα θέτει, με τρόπο διαχρονικό και ενίοτε, αναπάντεχο. Ωστόσο, με τον αντισυμβατικό και εμπνευσμένο τους λόγο και την πολυπρισματική τους οπτική των πραγμάτων, οι λογοτέχνες από τους οποίους ζήτησε το ΚΥΠΕ να “καταθέσουν” τις λέξεις τους, φωτίζουν ένα μεγάλο μέρος της αλήθειας που μας έφερε ως εδώ, δια μέσου των αιώνων, έγκλειστους, λαβωμένους ή τραυματισμένους μεν, ακλόνητους δε φορείς της ζωής, που υπερισχύει κάθε καταστροφικής επίδρασης οποιουδήποτε λοιμού ή άλλης εκτεταμένης καταστροφής.

    Το αφιέρωμα θα παρουσιάζεται από το ΚΥΠΕ σε συνέχειες, ανά τέσσερις ή πέντε λογοτέχνες κάθε φορά. Σήμερα φιλοξενούνται οι Κώστας Βασιλείου, Βαγγέλης Τασιόπουλος, Βικτωρία Καπλάνη, Πάμπος Κουζάλης, Αντωνίνη Σμυρίλλη.

    Κώστας Βασιλείου: “Το Πέλι”

    Ο εκ των κορυφαίων Κύπριων ποιητών Κώστας Βασιλείου ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση του ΚΥΠΕ με ένα ανέκδοτο ποίημα που έγραψε ειδικά για αυτή την τραγική περίσταση, στο κυπριακό ιδίωμα.

    ΤΟ ΠΕΛΙ

    Με τούτους τους  κορωνογιούς
    που έρκουνται σαν τους ατούς
    μέσα στην απομόνωση
    πού να’ βρισκα εκτόνωση
    έφταισε μου το πέλι
    τες στίπες μου, τ’ αμπέλι
    τα δέντρη να πελιάσω
    πριχού τέλεια κκελιάσω
    ήτουν τζιαι πα στον όρκο
    μ’ έναν τζιαιρό πανώρκο
    εγύμναζα τζιαι το κορμί
    έκαμνα όρεξη για το φαΐ
    τζιαι ύπνο πριν τον ύπνο
    ύστερις που το δείπνο
    έπαιζα τζιαι τσιουλαμαλί
    την κουτσιερή, τ’ άγλα ιλί
    ούλλα που ένα πέλι
    πολλά τα δεινά, τα θαυμαστά,
    μα ουδέν ανθρώπου δεινότερον πέλει.

    Γλωσσικές Επεξηγήσεις:

       στίπα, η: κλιματίδα
       όρκος (χωραφιού): κατάλληλη υγρασία για πέλιασμα
       τσιουλαμαλί, το: ονοματοποιημένη λέξη, μάτσιου μάτσιου
       πολλά τα δεινά… πέλει: πολλά τα θαυμαστά που μας προκαλούν δέος, τίποτε πιο θαυμαστό δεν υπάρχει (πέλει) από τον        άνθρωπο.

    Βαγγέλης Τασιόπουλος: Η κοκκινοσκουφίτσα αφήνει ανοιχτή την πόρτα επίτηδες, όμως κανείς δεν βγαίνει

    Ο Σαλονικιός ποιητής και συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας Βαγγέλης Τασιόπουλος, εκκινώντας από το πιο δημοφιλές ίσως παγκόσμιο παραμύθι, αναπλάθει και προτείνει τη δική του παραμυθία. Γράφει:

    “Στα παραμύθια είναι δεδομένη η ευδαιμονία του τέλους: έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα. Η μυητική διαδικασία για την κατάκτηση της ευδαιμονίας, προϋποθέτει δοκιμασίες εμπόδια και απρόβλεπτες καταστάσεις και απώλειες. Τα πρόσωπα δρουν ήτοι ζουν. Σήμερα, αυτό που ζούμε είναι παραμύθι; Ασφαλώς όχι. Η απάντηση είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων και βεβαιοτήτων που προκύπτουν από την εμπειρία μας, τις γνώσεις  και το κύρος της πληροφόρησης το οποίο έχουμε εκχωρήσει στους επαΐοντες. Καθημερινά, συστηνόμαστε και επικαιροποιούμε τον διάχυτο φόβο, το εποικοδόμημα της ευημερούσας κοινωνίας της οποίας μετέχουμε και δρούμε ως άρχοντες μικρόκοσμων. Κομπορρημονούμε αδρανοποιημένοι στο ιδιωτικό χυτήριο της νέας εποχής, διασκεδάζοντας την υπερήλικη ματαιότητα. Οι δοκιμασίες δεν στοχεύουν στην υπερπήδηση των εμποδίων και το ευτυχές τέλος, αλλά στην προετοιμασία για την επόμενη μέρα. Για τότε που θα πρέπει να ανταλλάξουμε τη στάση με την ιδιότητα: έγκλειστοι, ή ποιητές; Η κοκκινοσκουφίτσα ανατρέποντας τα ειωθότα έχει αφήσει ανοιχτή την πόρτα, ίσως γνωρίζοντας πως ό,τι μας γοητεύει και μας συγκινεί στα παραμύθια είναι η καταλλαγή και η παρηγοριά, ίσως όμως και να έχει προβλέψει, ή να προσδοκά πως ο νέος κόσμος θα σωθεί, όχι από τους έγκλειστους, αλλά από τους ποιητές”.

    Πάμπος Κουζάλης: “Η ουδετεροποίηση του ανθρώπου”

    Ο ποιητής και στιχουργός Πάμπος Κουζάλης πραγματεύεται το θέμα της ουδετεροποίησης του ανθρώπου, ο οποίος πλέον αναφέρεται ως “κρούσμα” ή “περιστατικό”.

    “Δεν είναι ο φόβος το πιο σοβαρό ζήτημα των ημερών, όχι, δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που οι φέροντες κάθε μορφής εξουσία διασπείρουν τρόμο και πανικό, για να αποδεχτούμε τον εγκλεισμό της ψυχής. Είναι η συνειδητή προσπάθεια απανθρωποποίησης, η ουδετεροποίηση. Η Ιωάννα, ο Μανώλης, η Μαρία, ο Κυριάκος, η μάνα, ο παππούς αποκαλούνται όλοι με χαρακτηρισμούς ουδετέρου γένους: το κρούσμα, το περιστατικό, το ποσοστό, το κοινό. Είναι η επικήρυξη της αφής που με τρομάζει. Είναι η καταδίκη του φιλιού. Είναι που με το ζόρι έχουν γίνει όλοι οι χοροί αντικριστοί, με απόσταση τουλάχιστον δύο μέτρων ανάμεσα στους χορευτές. Είναι που το επίρρημα “τήλε” έχει καρφωθεί αυθαίρετα σε πολλές καθημερινές δράσεις μας. Σκύβουμε τόσο συχνά το κεφάλι πάνω από το θερμόμετρο για να δούμε μην τυχόν κι ανεβάσαμε πυρετό, που το βλέμμα μας έχει ξεμάθει τον ουρανό. Καιρός να ξαναπιάσουνε δουλειά τα χέρια. Ν’ αρχίσουνε να δίνουν ό,τι έχουν ανάγκη οι αντικρινοί και να δείχνουν το φωτεινό αύριο, που μας περιμένει και θα το φτάσουμε.”

    Βικτωρία Καπλάνη: Το μάθημα του ενεστώτα χρόνου

    Η ποιήτρια από τη Θεσσαλονίκη, Βικτωρία Καπλάνη, με το κείμενο προβληματισμού που έγραψε για το ΚΥΠΕ, ξεθάβει αξίες που μέσα στους παροξυσμούς της καταναλωτικής καθημερινότητας και της ανίατης ματαιοδοξίας, το ανθρώπινο γένος έχει ξεχάσει ή συνειδητά παραμερίσει, αξίες που θα έπρεπε να είχαν αναζητηθεί στη διάρκεια του καθενός τον ενεστώτα χρόνο κι όχι μετά!

    “Από καιρό τα πράγματα δεν προχωρούσαν. Εμείς μόνο τρέχαμε για να δραπετεύσουμε από τον παρόντα χρόνο και τη δυσθυμία, που μέρα τη μέρα μεγάλωνε, ένα αδηφάγο ύπουλο τέρας που δρούσε ανενόχλητο μέσα μας. Τα συμπτώματα ποικίλα, με εξάρσεις και υφέσεις. Εμβόλιο δε νοιάστηκε κανείς να αναζητήσει, παυσίπονα όμως άφθονα για όλα τα γούστα και τα βαλάντια μας ξεγελούσαν  ότι είμαστε ζωντανοί, ελεύθεροι, αποφασίζουμε για τη ζωή μας κι έχουμε τον έλεγχο. Ζούσαμε για το επόμενο βήμα, για εκείνο που θα μας δώσει μια δυνατή συγκίνηση, μια διακριτή ταυτότητα σε διαχωρισμό με τους άλλους που αναμφιβόλως υπολείπονται ημών! Διαρκής κριτική, αμφισβήτηση και ειρωνεία των πάντων, λατρεία της άνεσης και άρνηση της ευθύνης, ιδιώτευση και ανίατος ναρκισσισμός. Αίφνης ένας παράξενος ιός, μια ορατή απειλή απλώνεται στον πλανήτη και μας ακινητοποιεί. Πλήττει την αφή και την επαφή μας με τον άλλο, τη μέχρι πρόσφατα δεδομένη και συνήθως ανενεργή. Τρίζουν τα βιολογικά μας θεμέλια. Ο ιός αψηφά τις κοινωνικές διακρίσεις, παραβιάζει όλα τα σύνορα, απειλεί να κλονίσει οικονομίες, έρχεται να ζητήσει ευθύνες. Εκείνα τα χαμένα κοινωνικά συμβόλαια, πού πήγαν άραγε;  Ποιος και πώς θα τα ξεθάψει;
    Τώρα μέρες εγκλεισμού, πρωτόγνωρες για τις γενιές που δεν γνώρισαν πόλεμο, κατοχή, τη βία και τον σπαραγμό των μαζικών θανάτων. Τώρα ο τρόμος αντανακλά στις γυάλινες πεντακάθαρες επιφάνειες των σπιτιών. Σε κοιτάζει, δεν μπορείς πια να του ξεφύγεις. Μείνε εκεί και κοίταξέ τον κατάματα. Έρχεται να σου μάθει τι πραγματικά σημαίνει ο ενεστώτας χρόνος.”

    Αντωνίνη Σμυρίλλη:‘It Gets Better”

    H ποιήτρια Αντωνίνη Σμυρίλλη στο συγκινητικό κείμενο που έγραψε για το ΚΥΠΕ, συνδέει την περιβάλλουσα καταχνιά, την καθολική συρρίκνωση της ανθρώπινης δραστηριότητας, με την ιστορία ενός μικρού παιδιού με αυτισμό, καταλήγοντας σε ένα αξιοσημείωτο συμπέρασμα.

    “Στο «Τετράδιο Επικοινωνίας» έγραφε:  τα ‘φ, χ, ψ’ να ξανα-γραφούν καλλιγραφικά έως αύριο.  Είμαι βέβαιη ότι μπορείς καλύτερα.
    Έβγαλα το «Τετράδιο Γραφής» από την τσάντα.  Το άνοιξα και το κούνησα πάνω-κάτω στο τραπέζι.  Σκέφτηκα ότι με όλα αυτά τα τρίμματα θα μπορούσαμε να φτιάξουμε με τον Άλεξ ολόκληρες χρωματιστές καλλιτεχνίες.
    Αλλά επέστρεψα αμέσως στο ενήλικο ύφος μου: Λοιπόν, θα γράψουμε;
    Ο Άλεξ άρπαξε το τετράδιο ουρλιάζοντας: «δεν θέλει άλλο αυτό, δεν θέλει».
    Τα τελευταία μεσημέρια ο Άλεξ γυρνούσε αναστατωμένος.  Τον συναντούσα καθημερινά στο μελετητήριο, αμέσως μετά το σχολείο. Διαγνωσμένος με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, οκτώ χρονών, με καταγωγή από τη Βουλγαρία και απέχθεια στη γομολάστιχα.
    Μαζί, ανακαλύψαμε τη μαθησιακή σχέση από την αρχή. Για να διαβάσει, τον είχα αγκαλιά στα γόνατα.
    Ο Άλεξ μη μπορώντας να κάνει καλλιγραφίες βίωνε μια συνεχή προσωπική αποτυχία. Μέχρι να γράψουμε τις εργασίες για το σπίτι, βράδιαζε. Και ο Άλεξ ήταν παιδί. Μικρότερο από οκτώ.
    Αυτή την εποχή σκέφτομαι τον Άλεξ.  Για πρώτη φορά όλα λειτουργούν στους ρυθμούς του.  Για πρώτη φορά όλοι λειτουργούμε με τους ρυθμούς του. Ευτυχισμένος μέσα στον αποτυχημένο του [μας] χωρο-χρόνο,  παίζει· γελά”.

    ΣΣ: Αύριο παρουσιάζουν κείμενα τους οι Στέφανος Σταυρίδης, Λεωνίδας Γαλάζης, Μαρίνα Αρμεύτη, Αθηνά Τέμβριου, Νικολέτα Κατσιδήμα, Χρίστος Τσιαήλης

    (ΚΥΠΕ/ΓΧΡ/ΓΒΑ)

    • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

      Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

    You May Also Like

    Εικόνες από το 1ο Φεστιβάλ Εικαστικών Εγκαταστάσεων 2016

      Το περιβάλλον διαμορφώνει εμάς ή εμείς αυτό; Ποια η σχέση με ότι μας ...

    Red Hot Chili Peppers live στις Πυραμίδες της Γκίζας

    Οι θρύλοι της funk/alternative rock Red Hot Chili Peppers (RHCP) ανακοίνωσαν ότι θα δώσουν ...

    Ομάδα Συγγραφέων «Διαβάσεις»

    Η Ομάδα Συγγραφέων «Διαβάσεις», ξεκινά  τη λογοτεχνική της δραστηριοποίηση στη Λευκωσία, με τον προγραμματισμό ...

    Νέα έκθεση του Peter Eramian στο Volks

    Ο Πίτερ Εραμιάν παρουσιάζει τη νέα του εικαστική πρόταση με τίτλο Here’ s to ...

    Η αφίσα του 14ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λεμεσού

    Το Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λεμεσού φέρνει και φέτος τον Αύγουστο μερικά από τα καλύτερα ...

    Ακυρώνονται παραστάσεις του ΘΟΚ

    Ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου πληροφορεί το κοινό ότι λόγω απροόπτου περιστατικού υγείας δύο συντελεστών ...

    X