Η Αφροδίτη κατεβαίνει από το βάθρο

H Θεοπίστη Στυλιανού-Λάμπερτ ρίχνει λοξές ματιές στην αρχαιολογία με τη νέα της έκθεση

Στην έκθεση Arte-facts στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Point, η Θεοπίστη Στυλιανού Λάμπερτ εξετάζει τη σχέση των Κυπρίων με την αρχαιότητα και τα αντικείμενα γενικότερα μέσα από ένα συνδυασμό φωτογραφίας, αρχειακού υλικού και εκτυπώσεων. Εστιάζοντας στο άγαλμα της Αφροδίτης των Σόλων είτε στο πρωτότυπο ή αντίγραφο, εξερευνά την αθέατη πλευρά της αρχαιολογίας όταν “η Αφροδίτη έρχεται αντιμέτωπη με τα αντίγραφά της, στέκεται με την πλάτη στην κάμερα, βλέπει στο δρόμο και εμφανίζεται ανάμεσα σε ένα σωρό ερείπια δίπλα στους ανθρώπους που την έφεραν στο φως.” *

Ξεκίνησε την έρευνά της σκαλίζοντας τα φωτογραφικά αρχεία του μουσείου Medelhavs στη Στοκχόλμη, του Τμήματος Αρχαιοτήτων, του Πολιτιστικού Ιδρύματος Τράπεζας Κύπρου και του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών ψάχνοντας φωτογραφίες Κυπρίων δίπλα από αρχαιότητες, όπως επίσης και φωτογραφίες της φωτογραφικής πράξης της καταγραφής ανασκαφών. «Οι περισσότερες φωτογραφίες που βρήκα ήταν από τοποθεσίες, ανασκαφές και αντικείμενα. Οι ντόπιοι από τα κοντινά χωριά που εργάζονταν στις ανασκαφές σπάνια εμφανίζονται στις επίσημες αρχαιολογικές αφηγήσεις». Μία επιλογή από το μικρό αρχειακό υλικό με χωρικούς δίπλα από κίονες και αρχαίες μορφές βρίσκεται στο πρώτο μέρος της έκθεσης στο ισόγειο του Point μαζί με μια σειρά από εκτυπώσεις σε χαρτί Riso που απεικονίζουν φωτογράφους ανασκαφών σε δράση, πάνω σε σκάλες με την φωτογραφική μηχανή στο χέρι να αιωρούνται σε λευκό φόντο εκτός όποιου εννοιολογικού πλαισίου. «Ίσως συμβολίζοντας την εμφάνιση των ευρημάτων στο φως, μέσα από το σκοτάδι» όπως σχολιάζει ο επιμελητής Ηρακλής Παπαϊωάννου στην έκδοση που συνοδεύει την έκθεση.

Στον ίδιο χώρο βρίσκονται δύο φωτογραφίες της Αφροδίτης των Σόλων, μια από το πρωτότυπο άγαλμα στο Κυπριακό Μουσείο και μια από αντίγραφο σε ένα γκαράζ στη Λεμεσό. «Εστίασα πάνω στο ένα συγκεκριμένο άγαλμα, γιατί είναι ένα άγαλμα που αντιπροσωπεύει την Κύπρο. Υπήρξε σύμβολο του ΚΟΤ, ήταν πάνω στο χαρτονόμισμα της λίρας, στο Κυπριακό διαβατήριο και του οποίου αντίγραφα βλέπουμε συχνά να διακοσμούν κήπους, σπίτια, λόμπι ξενοδοχείων, εστιατορίων και άλλους χώρους. Είναι ένα αρκετά δυνατό κυπριακό σύμβολο, κάτι που βρίσκω πολύ ενδιαφέρον. Θυμίζει κάτι ελληνικό αλλά η ακριβής προέλευσή του όπως και ο κατασκευαστής είναι άγνωστα. Χρονολογείται γύρω στον 1ο αιώνα π.Χ. και είχε βρεθεί από ένα γεωργό το 1902 καθώς όργωνε το χωράφι του και το έδωσε στο Τμήμα Αρχαιοτήτων. Θα μπορούσε και αυτό να ήταν αντίγραφο άλλου αγάλματος το οποίο διακοσμούσε πάλι σπίτια.»

Το πρώτο καλούπι

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 η -τότε απόφοιτη Λυκείου- Θεοπίστη ανταποκρίθηκε σε μια αγγελία που ζητούσε άτομα να ζωγραφίζουν αγάλματα. Σε ένα γύρισμα της τύχης, σχεδόν τριάντα χρόνια μετά μίλησε ξανά στον αποδέκτη εκείνου του τηλεφωνήματα, τον κ. Ανδρέα, όταν η ίδια έψαχνε ανθρώπους που κατασκευάζουν αντίγραφα της Αφροδίτης στην Κύπρο. Στο δρόμο Λευκωσίας-Αστρομερίτη, ο κ. Ανδρέας διατηρεί επιχείρηση κατασκευής αντίγραφων αγαλμάτων τα τελευταία σαράντα χρόνια. «Είμασταν καθ’ οδόν για Λάρνακα με την χαρτωμένη μου για να φάμε ψάρι. Είχα πάνω μου 10 λίρες, το ψάρι ήταν 8 λίρες, στον δρόμο πήρε το μάτι μου ένα άγαλμα της Αφροδίτης και ενθουσιάστηκα όταν το είδα! Το ερωτεύτηκα! Μου άρεσε τόσο πολύ που σταμάτησα να ρωτήσω την τιμή. Μου είπαν 8 λίρες. Γυρίζω προς την χαρτωμένη και μου λέει «Αν σου άρεσε τόσο πολύ αγόρασέ το και είμαστε μαθημένοι των σάντουιτς». Την έβαλα στο κατάστημα χαλιών που δούλευα τότε. Οι πελάτες το έβλεπαν και με ρωτούσαν, “κύριε Αντρέα δεν μας πουλάς την Αφροδίτη;” Ήταν τόση η ζήτηση που σκέφτηκα γιατί να μην κάνω ένα καλούπι; Έτσι ξεκίνησε η επιχείρηση με τα αγάλματα, τα περισσότερα τα κατασκευάζω με γύψο, αλλά και με αλάβαστρο ή είδη τσιμέντου ανάλογα με το τι ζητά ο πελάτης.»

 

 

Η Αφροδίτη της διπλανής πόρτας

Η Στυλιανού-Λάμπερτ στρέφει την προσοχή της από την Αφροδίτη ως αντικείμενο της αρχαιότητας, στις αναπαραστάσεις, τις αναπαραγωγές και την παρούσα ζωή του στο δεύτερο μέρος της έκθεσης με μια σειρά από πορτρέτα ανθρώπων δίπλα από τις δικές τους Αφροδίτες. «Η ιδέα για το πρότζεκτ ξεκίνησε όταν πρόσεξα ένα αντίγραφο άγαλμα της Αφροδίτης στον κήπο της γειτόνισσας μου, της κ. Κατερίνας. Όταν το είδα σκέφτηκα αν το έβλεπε ένας εξωγήινος θα έλεγε, γιατί να έχει κανείς ένα άγαλμα γυναικείου γυμνού με κομμένα χέρια και πόδια στον κήπο του;». Η κ. Κατερίνα στέκεται περήφανα δίπλα από δύο Αφροδίτες από γύψο. Για αυτήν είναι συνδεδεμένες με τον πατέρα της ο οποίος πέθανε έξι μήνες μετά που της έκανε δώρο αυτές τις Αφροδίτες. Ήταν φρουρός στις κεντρικές φυλακές και όταν οι φύλακες έμαθαν ότι η κόρη του πρόκειται να παντρευτεί του έδωσαν αυτά τα δύο αγαλματάκι. Η συναισθηματική αξία τους είναι τέτοια που ανησυχεί, «όταν πεθάνω τι θα γίνουν οι Αφροδίτες μου;»

«Κανένας δεν ήξερε την ιστορία του αγάλματος. Ποια είναι η Αφροδίτη. Όταν τους ρωτούσα να μου πουν από πού προέρχεται, οι περισσότεροι έλεγαν από την Πάφο αφού είναι συνδεδεμένη με την Αφροδίτη. Δεν αναφέρθηκαν καθόλου στην αρχαιολογία, ούτε στην αίσθηση εθνικής ταυτότητας. Ο κάθε ένας είχε την δική του ιστορία και λόγο που απέκτησε ένα αντίγραφο.»
Η Αφροδίτη της Στέφανης άνηκε στη μητέρα της και την είχε ανακαλύψει τυχαία σε μια αποθήκη εν μέσω μετακόμισης. Αποφάσισε να κρατήσει το άγαλμα αφού ως μαία ενδιαφέρεται για τη γονιμότητα, τη θηλυκότητα, την ενδυνάμωση των γυναικών και βρήκε ότι η Αφροδίτη είναι ένα σύμβολο για αυτά.

 

Τη δεκαετία του ‘80 τα αντίγραφα της Αφροδίτης και άλλων αρχαίων αγαλμάτων ήταν ένα κοινό δώρο για γάμο. Τη δεκαετία του ‘90 άρχισαν να τα διακοσμούν με χρώμα ενώ μετά από ένα χρονικό διάστημα επέστρεψαν στο λευκό. Κοιτάζοντας πιο προσεκτικά τις Αφροδίτες αντίγραφα βλέπουμε ότι το κάθε αντίγραφο είναι διαφορετικό. Κάποιος μπορεί από ένα αντίγραφο να φτιάξει καλούπι για να κάνει άλλο αντίγραφο. Έτσι αντίγραφο με αντίγραφο διαφέρει, όπως και η σύνδεση που μπορεί να έχει ο κάθε ιδιοκτήτης με το αγαπημένο του αντικείμενο. «Κάθε μέρα όταν έρχομαι στο εργαστήρι θα τους μιλήσω, θα τα χαϊδέψω λίγο… Τα αγαπώ πολύ! Αν κάποιο σπάσει θα είναι σαν να βλέπω το εγγονάκι μου να πέφτει, είναι δημιούργημα μου» αναφέρει ο κ. Ανδρέας.

+ Η έκθεση «artefacts» θα διαρκέσει μέχρι τις 17 Ιουλίου 2020. Ξενάγηση από την καλλιτέχνη την Τετάρτη 15 Ιουλίου στις 7μμ. Ωράριο Τρίτη-Παρασκευή 10πμ-5μμ.Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Point, οδός Ευαγόρου 2, 1097, Λευκωσία, 22.662053.

* Ελεάνα Γιαλουρή, Επ. Καθηγήτρια Ανθρωπολογίας, Τμήμα Κοινωνικών και Πολιτικών επιστημών, Πάντειο Πανεπιστήμιο, έκδοση “artefacts”, Θεοπίστη Στυλιανού Λάμπερτ, Pistou Books 2019

You May Also Like

«Στα πέρατα της γης» από τη Σοφία Γεωργίου

Εικόνες που κράτησε στη φωτογραφική της μηχανή από τα ταξίδια της σε όλο τον ...

Εκκλησία 1500 χρόνων ανακάλυψαν Τούρκοι αρχαιολόγοι

Μια από τις παλαιότερες εκκλησίες της χριστιανοσύνης εκτιμούν Τούρκοι αρχαιολόγοι ότι ανακάλυψαν στο Εσκίπαζαρ ...

Έκθεση φωτογραφίας της Πρεσβείας της Λετονίας στην Κύπρο

Με μια σημαντική έκθεση φωτογραφίας η Πρεσβεία της Λετονίας στην Κύπρο τιμά τη συμπλήρωση ...

Η προγονή του Πικάσο θα ανοίξει μουσείο με τα έργα του

Η Κατρίν Υτέν-Μπλε, μοναχοκόρη της δεύτερης συζύγου του Πάμπλο Πικάσο, Ζακλίν Ροκ, πρόκειται να ...

Τα αρχαία αγάλματα δεν ήταν λευκά

Tα αρχαία αγάλματα δεν ήταν στην αρχή απλώς λευκό μάρμαρο, αλλά “μία έκρηξη χρώματος ...

Επανεξέταση των οστών των βασιλικών τάφων της Βεργίνας

Καινούρια στοιχεία, που αναμένεται να συμβάλλουν στο ζήτημα της ταύτισης των νεκρών των βασιλικών ...

X