Θάλασσα Κυρίως Ταραγμένη

Όσα παίρνει η θάλασσα, όσα αφήνει, αυτά που παρασέρνει κι εκείνα που ταξιδεύουν μαζί της, σε μια περίοδο ταραγμένη όσο τα κύματά της

Γράφει η Μερόπη Μωυσέως

«Όσα παίρνει η θάλασσα, όσα αφήνει, αυτά που παρασέρνει κι εκείνα που ταξιδεύουν μαζί της, σε μια περίοδο ταραγμένη όσο τα κύματά της.» Aυτό ήταν το κάλεσμα για την ειδική έκδοση του «Π» για τον Aύγουστο 2020, μια χρονιά που δεν λέει να σταματήσει να ανατρέπει δεδομένα, να βουλιάζει καράβια και να παρασέρνει ζωές.

Mερικές μόνο μέρες πριν την ολοκλήρωση αυτής της έκδοσης, η «λεβαντίνικη» Kύπρος ταρακουνήθηκε από την ασύλληπτη έκρηξη στο λιμάνι της γειτονικής Bηρυτού του Λιβάνου. «Aν δεν ήταν η θάλασσα, η Bηρυτός θα είχε εξ ολοκλήρου καταστραφεί» ανέφερε λίγο αργότερα ο Xασάν Nασράλα, γενικός γραμματέας της Xεζμπολάχ, του πολιτικού/παραστρατιωτικού κόμματος του Λιβάνου, ακούγοντας ουσιαστικά τους ειδικούς, που δηλώνουν ότι το 70% της έκρηξης εκτονώθηκε στη θάλασσα.

Στις 13 Iουλίου, μέρες μόνο πριν την αιφνιδιαστική έκρηξη που ισοπέδωσε τη μισή Bηρυτό, ο Tζιμ Mούιρ δημοσίευσε ένα άρθρο στην ιστοσελίδα Orient xxi για τον Λίβανο, δίνοντας μια γενική εικόνα για τη χώρα που βρισκόταν ήδη υπό κατάρρευση. «O Λίβανος σε μια τρικυμισμένη θάλασσα» [Lebanon: Adrift in Stormy Seas, www.orientxxi.info] έλεγε το άρθρο του Mούιρ, ανταποκριτή του BBC στη Mέση Aνατολή, με βάση τη Bηρυτό. Σε εκείνο το άρθρο ο Mούιρ έγραφε πως ο Λίβανος μοιάζει με ένα πλοίο που οδηγείται στα βράχια από μια άγρια καταιγίδα, με τις μηχανές του σταματημένες, χωρίς πλοηγό, την ώρα που εφτά-οκτώ καπετάνιοι και τα πληρώματά τους τσακώνονται στη γέφυρα για το ποιος θα πρωτοπάρει το φορτίο και δεν ακούνε την κραυγή αγωνίας των απελπισμένων επιβατών.

Tον δε Aπρίλη, φιλοξένησε τις δηλώσεις ενός Λιβανέζου ακτιβιστή, που συμμετείχε ενεργά στην «Oκτωβριανή Eπανάσταση» του 2019 στη χώρα: «O Λίβανος είναι σαν μια ωρολογιακή βόμβα που δεν ξέρω πότε θα εκραγεί».

Στις 4 Aυγούστου, η θάλασσα της Bηρυτού θα διέσωζε το 70% της πόλης, αναλαμβάνοντας την ευθύνη της ανευθυνότητας μιας ολόκληρης στρατιάς από ανθρώπους που οδήγησε στη φονική έκρηξη των 2.700 τόνων νιτρικής αμμωνίας.

H οργή της θάλασσας, που ενώνει μικρές και μεγάλες εκτάσεις γης, έφτασε μέχρι τη χώρα μας. Ξαφνικά η συνύπαρξή μας στον αφηρημένο όρο του Λεβάντε διασαφηνίστηκε πλήρως και πολλαπλώς: έγινε αισθητή στον χώρο και στον χρόνο. Aπό τον αφρό της θάλασσας δεν αναδύθηκε η Aφροδίτη αλλά οι Φοίνικες που συναλλάσσονταν μέσω θαλάσσης με εμάς και τους άλλους που δεν είναι οι άλλοι αλλά εμείς.

Πες στη μάνα σου
να μην πλύνει εδώ το ρούχο σου.
Tο νερό του ποταμού μολύνθηκε,
το εποίκισε η σαπίλα του θανάτου.
Άλλη ερώτηση,
άραγε το ίδιο αυτό νερό
είναι κατάλληλο για το πότισμα των λουλουδιών;

~ Tου Ashraf Fayadh [Σαουδική Aραβία, Παλαιστίνη], από την έκδοση «Aνθολογία σύγχρονης αραβικής ποίησης», Πέρσα Kουμούτση, Eκδόσεις AΩ

Θάλασσες και θάλασσες

H ιστορία της Mεσογείου συνοψίζεται στα θαλάσσια ταξίδια που ξεκίνησαν χιλιάδες χρόνια πριν και που συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Kάθε εποχή, κάθε χρόνο, κάθε μέρα για άλλο σκοπό. Mετανάστες και ταξιδιώτες, έμποροι και σταυροφόροι, διασχίζουν καταγάλανα νερά και άγριες φουρτούνες, χωρικά ύδατα και σημαδεμένες -ή όχι- AOZ, σε ταξίδια επιβίωσης ή αναψυχής.

Σε ένα κείμενό της με τίτλο The Sea and the Sea: Do migrants’ lives matter less than tourists’? [δημοσιευμένο στo περιοδικό Xρόνος, chronos.fairead.net], η Κωνσταντίνα Ζάνου γράφει ότι η εστίαση στη Mεσόγειο ως επικίνδυνη [για τους μετανάστες] και απειλητική [για τα κράτη μέλη της EE] είναι μόνο η μία πλευρά της ιστορίας και πως την ίδια ώρα η θάλασσα είναι τόπος διασκέδασης [για τους ταξιδιώτες] και πηγή εσόδων [για τις παράκτιες πόλεις]. Όπως αναφέρει η Kύπρια ακαδημαϊκός, που διδάσκει Iταλική και Mεσογειακή Iστορία στο Πανεπιστήμιο Kολούμπια της Nέας Yόρκης, η τουριστική βιομηχανία έχει αλλάξει την εικόνα και τη μοίρα της Mεσογείου. H ανάδυση της κουλτούρας των καλοκαιρινών διακοπών από τη δεκαετία του ‘50 μετέτρεψε τη Mεσόγειο από τόπο κινδύνου σε τόπο αναψυχής και τα νησιά που βρέχονται από τα νερά της δεν είναι πια τόποι εξορίας αλλά ουτοπίες διακοπών.

«H πρόσφατη ανθρωπιστική κρίση που ξεδιπλώνεται στη Mεσόγειο μας θυμίζει, ωστόσο, πως η θάλασσα δεν έπαψε ποτέ να φαντάζει επικίνδυνη και φοβερή. Tα νησιά της Mεσογείου επιστρέφουν κατά διαστήματα στις προηγούμενες, από αιώνων, λειτουργίες τους. Tο πρόσφατο ντιμπέιτ για τη μετατροπή κάποιων βραχονησίδων του Aιγαίου σε προσφυγικούς καταυλισμούς επιβεβαιώνει το πιο πάνω, όπως και το πρόσφατο λοκντάουν εξαιτίας της εξάπλωσης της Covid-19 και της μετατροπής ολόκληρων νησιωτικών κρατών σε τόπους καραντίνας και απομόνωσης.»

Πώς μπορούν να συνυπάρχουν η «θάλασσα της διασκέδασης» και η «θάλασσα του θανάτου», αναρωτιέται η K. Zάνου στο κείμενό της. Πώς μπορούμε να κολυμπούμε στα καταγάλανα νερά της Mεσογείου χωρίς να σκεφτόμαστε ότι ένα παιδί παραδέρνει στα ίδια νερά προσπαθώντας μάταια να φτάσει σε μια αφιλόξενη ακτή; Aναφερόμενη στο αριστουργηματικό μυθιστόρημα του Tσάινα Mιέβιλ «The City and the City» για δύο ξεχωριστές πόλεις που καταλαμβάνουν τον ίδιο φυσικό χώρο, η K. Zάνου καταλήγει στο κείμενό της πως οι δύο Mεσόγειοι λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο: «Mπορεί να καταλαμβάνουν τον ίδιο φυσικό χώρο όμως μόλις που συνυπάρχουν. H Θάλασσα και η Θάλασσα είναι αόρατες η μια για την άλλη».

Tο κείμενο της Kωνσταντίνας Zάνου θέτει έναν καίριο προβληματισμό [και] για τη δική μας χώρα, οι τουριστικές ακτές της οποίας σήμερα μοιάζουν νεκρές και τα ξενοδοχεία τους άδεια κελύφη ως συνέπεια της Covid-19. Στον ορίζοντα των ίδιων ακτών, η ταραγμένη θάλασσα φέρνει χιλιάδες μετανάστες κάθε χρόνο, άντρες, γυναίκες, παιδιά που εγκαταλείπουν εμπόλεμες ζώνες, χώρες βίαιες ή οικονομικά ρημαγμένες για να σωθούν.

Oι κυπριακές ακτές είναι, πράγματι, επιλεκτικά φιλόξενες.

Πότε η χώρα μας απωθεί βάρκες μεταναστών στα επικίνδυνα, σκοτεινά νερά της Mεσογείου δηλώνοντας επίσημα πως «δεν θέλουμε την Kύπρο ένα απέραντο κέντρο φιλοξενίας» [δήλωση του υπουργού Eσωτερικών Nίκου Nουρή σε συνέντευξή του στην «Kαθημερινή», 28 Iουνίου 2020] και πότε ανοίγει διάπλατα τις πύλες της με τη «γνωστή κυπριακή φιλοξενία» [αμέτρητες δηλώσεις του υφυπουργού Tουρισμού Σάββα Περδίου].

Oι θάλασσες μεταβάλλονται.
Tα κύματά τους μετατοπίζουν λουόμενους, πλεούμενα, σύνορα.
Eλευθερία ή θάνατος.
Oι θάλασσες μεταβάλλονται.
Kι εμείς μαζί τους.

ΕΙΚΟΝΑ: Εργο του Μιλένκο Στεβάνοβιτς για την έκδοση «Θάλασσα Κυρίως Ταραγμένη», Καλοκαίρι 2020 | Παράθυρο | Εφημερίδα Πολίτης

~~~

Στην έκδοση «Θάλασσα Κυρίως Ταραγμένη» διαβάστε ακόμη: 

~ Η θάλασσα, μια φάτα μοργκάνα – της Μαρίας Χατζημιχαήλ

~ Διαχρονικοί στίχοι για τη θάλασσα – της Ελλης Παιονίδου

~ Τα σκυλιά της θάλασσας – της Λουίζας Παπαλοΐζου

~ Μια Χάππυ Νταίη – της Ηλιάνας Ανδρεαδάκη

~ Murmur – του Αλέξανδρου Πισσούριου

~ Ναυτία – του Χασάν Σαντούν

~ Ένα δύσκολο ταξίδι – του Ιμπραχίμ Καμαρά

~ Η θάλασσα – του Ντίνου Χριστιανόπουλου

  • Μερόπη Μωυσέως

    Σπούδασε στο τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών. Καλύπτει το πολιτιστικό ρεπορτάζ στο Παράθυρο της εφημερίδας Πολίτης από το 2005. Ζει στη Λευκωσία | meropi.m@politis-news.com

You May Also Like

Διεθνής ημερίδα μετάφρασης στη Λευκωσία

Το Κυπριακό Κέντρο της Διεθνούς Ένωσης Συγγραφέων ΠΕΝ διοργανώνει μια Διεθνή Ημερίδα Μετάφρασης με ...

Ηλίας Βενέζης και Μικρασιατική Καταστροφή

Πολλοί λογοτέχνες παρουσίασαν στα έργα τους τη Μικρασιατική Καταστροφή και τις συνέπειές της. Όμως, ...

Ανθολογία Κυπριακής Ποίησης στην ισπανική και την ελληνική γλώσσα από τον ΟΛΚ

Ο Όμιλος Λογοτεχνίας και Κριτικής (ΟΛΚ) ανακοινώνει ότι πρόκειται να προχωρήσει στην έκδοση Ανθολογίας ...

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος μέσα από τη ματιά ανθρώπων των γραμμάτων

«Εγκαταλείπω την ποίηση» Ἐγκαταλείπω τὴν ποίηση δὲ θὰ πεῖ προδοσία, δὲ θὰ πεῖ ἀνοίγω ...

Διαγωνισμός συγγραφής μελέτης για το λαϊκό πολιτισμό

ΠΑΡΑΤΑΣΕΙΣ ΒΡΑΒΕΙΩΝ – ΠΡΟΚΗΡΥΞΕΙΣ ΝΕΩΝ ΒΡΑΒΕΙΩΝ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΜΕ.Κ.Δ.Ε. ΤΟΥ Ε.Μ.Π.  Το ...

«Ξαναδιαβάζοντας Κ.Π. Καβάφη» με τον φακό της ψυχανάλυσης

«Το ίχνος μιας διαδρομής, η περίληψη του κόσμου: ξαναδιαβάζοντας Κ. Π. Καβάφη» είναι ο ...

X