Απεβίωσε ο φωτογράφος Κώστας Μπαλάφας

Πλήρης ημερών στα 91 του χρόνια, πέθανε ο φωτογράφος Κώστας Μπαλάφας ο οποίος με το φακό του απαθανάτισε μερικά από τα πιο σκληρά γεγονότα στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και της Εθνικής Αντίστασης στην Ελλάδα.

Ο Κώστας Μπαλάφας γεννήθηκε το 1920 στο ορεινό χωριό Κυψέλη της ‘Αρτας από φτωχούς γονείς αγρότες, τον Γιώργο και την Αρχοντούλα. Εκεί που -όπως λέει ο ίδιος- οι άνθρωποι παιδεύονται να επιβιώσουν, οργώνοντας την άγονη γη, λες και στύβουν με τα χέρια τους γυμνά το ξερό χώμα και το ποτίζουν με ιδρώτα, ώσπου να δώσει καρπούς….

Σε ηλικία μόλις έντεκα ετών βρέθηκε στην Αθήνα και ρίχτηκε στη βιοπάλη. Τα παιδικά του βιώματα είναι βαθιά χαραγμένα στη μνήμη του με την παραμικρή λεπτομέρεια: «Απ’ το χωριό μου κατέβηκα πρώτα στην Άρτα. Εκεί ο πατέρας μου, για να μη με στείλει μόνο στην Αθήνα, με παρέδωσε σ’ ένα γνωστό μας δάσκαλο να με συνοδεύσει. Παράκληση του πατέρα μου ήταν να με βοηθήσει ώσπου να βρω στην πλατεία Κουμουνδούρου την ταβέρνα ενός συγχωριανού μας, που ήταν θαυμάσιος άνθρωπος και καλός πατριώτης. Σ’ αυτόν έβρισκαν απάγκιο πολλά χωριατόπαιδα απ’ την Ήπειρο, που δεν είχαν στον ήλιο μοίρα. Εκτός από ένα πιάτο φαγητό που τους έδινε, φρόντιζε να τους βρίσκει και δουλειά».

Η πρώτη επαφή του με τη φωτογραφία και τη φωτογραφική μηχανή, όπως διηγείται ο ίδιος, ήταν στα δεκατρία του χρόνια. Είχαν έρθει κάτι συγγενείς του αφεντικού απ’ την Αμερική και αυτός, για να τους ευχαριστήσει, θέλησε να τους δείξει τα αξιοθέατα της Αττικής και τους πήγε κάποια μέρα στην Πάρνηθα. Μαζί τους οι ξένοι είχαν μια μικρή φωτογραφική μηχανή Μπράουν της Κόντακ. απλή και εύκολη στο χειρισμό, για να φωτογραφηθούν. Κάποιος έπρεπε να κρατάει τη μηχανή για να τραβήξει τις οικογενειακές τους φωτογραφίες κι αναγκάστηκε ο μαγαζάτορας να πάρει και τον νεαρό υπάλληλο του μαζί γι’ αυτή τη δουλειά. «Όταν κατάλαβα ότι αυτό το μηχάνημα που κρατούσα στα χέρια μου μπορεί να αποτυπώσει σε εικόνα, πάνω σε χαρτί, ό,τι έχω ζωντανό μπροστά μου, μαγεύτηκα…»

Η πρωτόγνωρη εμπειρία εκείνης της ημέρας τον σημάδεψε: η απόκτηση μιας δικής του φωτογραφικής μηχανής έγινε, για τον έφηβο Κώστα Μπαλάφα, όνειρο μιας ολόκληρης ζωής. Όταν σπούδαζε στα Ιωάννινα, κατάφερε ν’ αγοράσει μια Τζούνιορ Κόντακ πουλώντας και το ρολόι του για να συμπληρώσει το ποσό.

Την εποχή που βρισκόταν στην Ιταλία, αντικατέστησε τη μηχανή του με μία Ρομπότ. Έγινε φίλος με κάποιον υπάλληλο ενός γειτονικού φωτογραφείου, καθόταν δίπλα του κι έτσι έμαθε και την τέχνη του σκοτεινού θαλάμου. Με αυτή τη μηχανή, ο νεαρός τότε φωτογράφος θα απαθανάτιζε την πορεία του ελληνικού στρατού προς το αλβανικό μέτωπο, την Κατοχή και τον ένοπλο αγώνα του ΕΛΑΣ στην Ήπειρο.

Το παράτολμο του χαρακτήρα και των πράξεων του αποδείχτηκε περίτρανα, όταν «αιχμαλώτιζε» στο φακό φοβερά εγκλήματα και σκηνές μπροστά στους Ιταλογερμανούς κατακτητές, με κίνδυνο την άμεση εκτέλεσή του με συνοπτικές διαδικασίες, ή φωτογραφίζοντας τους διπλανούς συμπολεμιστές του την ώρα της μάχης.

Αδιάψευστος μάρτυρας της παράτολμης ιδιοσυγκρασίας και εφευρετικότητάς του είναι η φωτογράφιση των σωμάτων των πατριωτών Τόδουλου και Φαρίδη, [πρώτη φωτο κάτω] που αιωρούνταν άψυχα ανάμεσα σε δύο πλατάνια στις όχθες της λίμνης των Ιωαννίνων τον Μάρτη του 1944, όπως αναφέρει στο βιβλίο του ο Κώστας Μπουμπούρης, «Ο Κώστας Μπαλάφας και η Ελλάδα του».

balafas3

balafas6

bal_4

balafas4

balafas1

Η κηδεία του Κώστα Μπαλάφα γίνεται σήμερα Δευτέρα, στις 17:30 το απόγευμα, από το νεκροταφείο Χαλανδρίου στην Αθήνα.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ/ΜΠΕ

You May Also Like

«Η Τέχνη στις Κοινότητες»|Πρόγραμμα Πολιτιστικής Αποκέντρωσης 2020

Το Πρόγραμμα Πολιτιστικής Αποκέντρωσης, το οποίο πραγματοποιείται με επιτυχία για 5η συνεχόμενη χρονιά, θέτει ...

Έργα του Χριστόφορου Σάββα στην Tate του Λονδίνου

Στην περίφημη Tate Modern στο Λονδίνο θα παρουσιαστούν έργα του Χριστόφορου Σάββα, η αναδρομική ...

H ταινία The Favourite οδηγεί την κούρσα των BAFTA

Η ταινία «Η Ευνοούμενη»/The Favourite του Γιώργου Λάνθιμου συγκεντρώνει τις περισσότερες υποψηφιότητες για τα ...

Tales of snails από τον Αντώνη Τζιαρρίδη

Το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Διάτοπος παρουσιάζει τη νέα εικαστική πρόταση του Αντώνη Τζιαρρίδη με ...

Cannes: a glance | Ημέρες με βροχή

Συνεχίζεται μέχρι τις 27 Μαΐου το φετινό κινηματογραφικό Φεστιβάλ των Καννών. Οι προηγούμενες μέρες ...

IntuNition | φωτογραφίες από την παράσταση της Λίας Χαράκη

Δόθηκε την Τρίτη 30 Οκτωβρίου η πρεμιέρα της νέας χορογραφικής δουλειάς της Λίας Χαράκη ...

X