“Η Δίκη” κάθε πολίτη

“Η Δίκη” του Φραντς Κάφκα -που έφυγε από τη ζωή στις 3 Ιουνίου 1924- ανακλά τις ανησυχίες ακόμα και της σύγχρονης κοινωνίας. 

Στη “Δίκη” πρωταγωνιστεί ένας συνηθισμένος τραπεζικός υπάλληλος, ο Γιόζεφ Κ., στη ζωή του οποίου δεν συμβαίνει τίποτα αξιόλογο και εξαιρετικό. Μέχρι που μια μέρα δύο άγνωστοι τον οδηγούν στον ανακριτή. Πρόκειται για παρεξήγηση, εφόσον ο Γιόζεφ είναι ανίκανος να κάνει κάποια εγκληματική ή παράνομη πράξη. Μετά την ανάκριση, ο ήρωας αφήνεται ελεύθερος, αλλά αισθάνεται ένοχος. Λίγες μέρες μετά καλείται και πάλι για ανάκριση, όπου έρχεται αντιμέτωπος με τις τυραννικές ερωτήσεις των δικαστών. Βέβαιος για την αθωότητά του προσπαθεί με κάθε τρόπο να υπερασπιστεί τον εαυτό του, αν και αγνοεί την κατηγορία που του επιρρίφθηκε. Φεύγει από το δικαστήριο νομίζοντας ότι έχει πείσει, αλλά αδυνατεί να ησυχάσει. Πιστεύει πως μόνο ένας δικηγόρος ή ο ζωγράφος φίλος του ή ο ιερέας θα μπορούσαν να αποδείξουν την αθωότητά του λόγω της ιδιότητάς τους. Όμως, ούτε η επιστήμη, ούτε η τέχνη, ούτε η θρησκεία μπόρεσαν να βοηθήσουν, με αποτέλεσμα όλοι και όλα γύρω του να μετατρέπονται σε δικαστήριο. Έτσι, περιμένει υπομονετικά τη μέρα της ποινής, ώσπου ένα βράδυ δύο άντρες τον οδηγούν σε ένα έρημο λατομείο και τον εκτελούν ψυχρά με μια μαχαιριά στο στήθος.

Ο Κάφκα στη “Δίκη” πιθανόν να καταγγέλλει την ανικανότητα κάθε πολίτη να αντισταθεί στη δύναμη της εξουσίας. Όλοι οι άνθρωποι αφήνονται έρμαια στις αποφάσεις της, με αποτέλεσμα να συνθλίβεται κάθε ανθρώπινο δικαίωμα και κάθε διάθεση για αντίσταση.

Το νόημα της “Δίκης” κατοπτρίζεται στην εποχή μας και τούτο γιατί οι πολίτες προσπαθούν να συλλάβουν ορισμένα “γιατί”. Η ηθική καταστροφή του ήρωα του Κάφκα έγκειται στην αδυναμία του να εξηγήσει όλα όσα συμβαίνουν και στην αδιαφορία των άλλων. Από την άλλη, το σύστημα ή η εξουσία έχουν τη δυνατότητα να δικάζουν, να ενοχοποιούν και να εκτελούν. Στο πλαίσιο αυτό, κανένας εκπρόσωπος της πολιτικής ηγεσίας δεν μπαίνει στη διαδικασία να εξηγήσει τα ερωτήματα που γεννιούνται στον απλό πολίτη. Οι νόμοι και οι κανονισμοί της κοινωνίας αναγκάζουν τον πολίτη να αποδέχεται την τάξη των πραγμάτων επειδή ασκούνται από μια ανώτερη αρχή. Ο πολίτης οφείλει να συμφωνεί με όσα του προβάλλονται ως ηθικά, σωστά και έννομα. Τι γίνεται, όμως, όταν η εξουσία ασκείται σε αυτούς που δεν φταίνε ή που φταίνε στο ελάχιστο, αντί στους πραγματικούς υπαίτιους ορισμένων καταστάσεων; Τι γίνεται όταν η εξουσία καταστρέφει την ψυχή των πολιτών; Οι επιπτώσεις δεν ανακλώνται στην ίδια; Τι γίνεται όταν η εξουσία κάνει λάθη; Μήπως οι έχοντες τη δύναμη της εξουσίας μιλούν “για πράγματα που δεν τα καταλαβαίνουν καθόλου;” και η “βεβαιότητά τους οφείλεται μόνο στη βλακεία τους”;

*Φιλόλογος

You May Also Like

Διονύσιος Σολωμός: 161 Χρόνια από το θάνατο του

Το όνομα του είναι συνδεδεμένο με τον εθνικό μας ύμνο, κι εύλογα του ανήκει ...

Εκεί που ζούμε

Του Χρίστου Κυθρεώτη Εκδόσεις Πατάκη Προφανής η επιρροή της παράδοσης των μεγάλων «μυθιστορημάτων της ...

Για τον «Αργό Σίδηρο» του Σωφρόνη Σωφρονίου

Γράφει ο Φοίβος Παναγιωτίδης, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου* Δεν νομίζω ότι έχει γραφτεί στα ...

«Η Κυνηγός Εικόνων» παρουσιάζεται στη Λεμεσό

Η Λεμεσός παίρνει σειρά για την παρουσίαση του αυτοβιογραφικού βιβλίου της Τασούλας Χατζητοφή «Η ...

Ο Ιωσήφ Ιωσηφίδης νέος πρόεδρος της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου

Ο δρ Ιωσήφ Σ. Ιωσηφίδης αναδείχθηκε στην προεδρία της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου, μετά την ...

Τα 10 καλύτερα αστυνομικά μυθιστορήματα

Ρωτήσαμε τον συγγραφέα και μεταφραστή Αντρέα Αποστολίδη, και μας έδωσε τις δικές του προτάσεις, ...

X