Η πρώτη ελληνική κριτική θεώρηση του Ζολά

Με αφορμή τον θάνατο του Γάλλου συγγραφέα Εμίλ Ζολά (29 Σεπτεμβρίου 1902), του σημαντικότερου εκπρόσωπου της νατουραλιστικής σχολής, εστιάζουμε σήμερα στα πρώτα ελληνικά κριτικά κείμενα.
Το 1890 ο Γρηγόριος Ξενόπουλος δημοσιεύει στα “Παναθήναια” ένα κείμενο με τίτλο “Αι περί Ζολά προλήψεις”, το οποίο αποτελεί υπεράσπιση του νατουραλισμού και, κυρίως, μια απάντηση στο άρθρο του Άγγελου Βλάχου με τίτλο “Η φυσιολογική σχολή και ο Ζολά. Επιστολή προς επαρχιώτην, τω κυρίω Χ**”, που δημοσιεύτηκε στην “Εστία” το 1879 και κατηγορεί τη ζολαδική σχολή. Από τη μια, ο Βλάχος χαρακτηρίζει τη γαλλική σχολή παρακμιακή, τα θέματά της “φαντασίας διαιτήματα” και τους ήρωες (βλ. Νανά) “φιλολογικά τέρατα”. Οι νατουραλιστές αναφέρονται στην ασχήμια, την ατιμία και το έγκλημα, προτρέποντας το κοινό να διαβάσει έργα που περιγράφουν κτηνώδεις καταστάσεις. Από την άλλη, ο Ξενόπουλος υπερασπίζεται τη σχολή των νατουραλιστών και τον τρόπο γραφής τους.

Ο Ξενόπουλος ”γνώρισε” τον Ζολά με το έργο “Une page d’amour” και αργότερα με τη “Νανά”, που ο ίδιος επιμελήθηκε τη μετάφραση και την εισαγωγή της στο ελληνικό κοινό. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι ο νατουραλισμός του Ζολά δεν χρησιμοποιεί “αχαλίνωτη φαντασία, αλλά πεφωτισμένη παρατήρηση και ακριβή περιγραφή της ζωής”, καθώς όλα όσα περιγράφει πηγάζουν από την παρατήρηση του πραγματικού και όχι του φανταστικού κόσμου. Έτσι, τα ζολαδικά έργα περιγράφουν πραγματικές εκδηλώσεις της ανθρώπινης ύπαρξης, όπως τα πάθη, οι επιθυμίες και τα νεύρα του ανθρώπου.

Σύμφωνα με τον Γιώργο Βαλέτα, ο Ξενόπουλος με το άρθρο αυτό θέλησε να επηρεάσει τους συγχρόνους του, ώστε να στραφούν αποφασιστικά προς τη δημιουργία γνήσιων ηθογραφικών έργων.
Παρόμοιες είναι οι παρατηρήσεις του Νικόλαου Επισκοπόπουλου, όπως αυτές διαφαίνονται στο άρθρο του με τίτλο “Το έργον του Ζολά” (“Παναθήναια”, 1903). Ο Επισκοπόπουλος θαυμάζει την ιδιοσυγκρασία του Ζολά, τον τρόπο διαγραφής των χαρακτήρων του, τις υποθέσεις και τις διηγήσεις του, το βάθος και την αλήθεια των ιδεών του, το ύφος, τη χρήση των ποιητικών παρομοιώσεων, τις μοναδικές περιγραφές και την απλή και δυνατή γλώσσα του, που προσεγγίζει κάθε αναγνώστη. Όσον αφορά το θέμα της πιστής περιγραφής, ο Επισκοπόπουλος υποστηρίζει ότι η διαφορά μεταξύ των νατουραλιστών και των φωτογράφων είναι ότι οι δεύτεροι χρησιμοποιούν τον φακό, ενώ οι πρώτοι την αντίληψη της ιδιοσυγκρασίας τους.

Σε γενικές γραμμές, το έργο του Ζολά είχε τόσο τους υποστηρικτές όσο και τους πολέμιούς του. Κανείς, όμως, δεν μπορεί να αρνηθεί τη δημιουργία εξαιρετικών νατουραλιστικών έργων, που αποδίδουν την πραγματικότητα χωρίς καμία ωραιοποίηση και με ακρίβεια.

You May Also Like

Νύχτα με πέντε φεγγάρια

Του Μίμη Ανδρουλάκη Εκδόσεις Πατάκη Η ιστορία και η πολιτική έχουν τον πρώτο λόγο ...

Οι γυναίκες που τιμήθηκαν με το Νόμπελ Λογοτεχνίας

Η Αμερικανίδα ποιήτρια Λουίζ Γκλουκ (Louise Gluck) βραβεύτηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας για το ...

Θανάσης Λάλας – «Στέλιος Καζαντζίδης, Θηρίο ανήμερο»

Ένα «αλλιώτικο» βιβλίο για τον Στέλιο Καζαντζίδη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός. Πρόκειται για ...

Ελληνική δανειστική βιβλιοθήκη στο Λονδίνο

Η πρώτη ελληνική δανειστική βιβλιοθήκη του Λονδίνου, και μάλιστα κινητή, δημιουργήθηκε για να καλύψει ...

ΒΙΒΛΙΟΚριτική|”Τρεις σκάλες ιστορία” του Σταύρου Χριστοδούλου

Γράφει ο Τάκης Χατζηγεωργίου Το βιβλίο αυτό με εμπότισε με το αναγκαίο υπόστρωμα λύπης ...

“READ, TELL, SHARE” από την Ομάδα Συγγραφέων ‘Διαβάσεις’ & τον Λογοτεχνικό Όμιλο Δήμου Στροβόλου

Η Ομάδα Συγγραφέων Διαβάσεις και ο Όμιλος Λογοτεχνίας του Δήμου Στροβόλου, διοργανώνουν στις 13 ...

X