Η πρώτη ελληνική κριτική θεώρηση του Ζολά

Με αφορμή τον θάνατο του Γάλλου συγγραφέα Εμίλ Ζολά (29 Σεπτεμβρίου 1902), του σημαντικότερου εκπρόσωπου της νατουραλιστικής σχολής, εστιάζουμε σήμερα στα πρώτα ελληνικά κριτικά κείμενα.
Το 1890 ο Γρηγόριος Ξενόπουλος δημοσιεύει στα “Παναθήναια” ένα κείμενο με τίτλο “Αι περί Ζολά προλήψεις”, το οποίο αποτελεί υπεράσπιση του νατουραλισμού και, κυρίως, μια απάντηση στο άρθρο του Άγγελου Βλάχου με τίτλο “Η φυσιολογική σχολή και ο Ζολά. Επιστολή προς επαρχιώτην, τω κυρίω Χ**”, που δημοσιεύτηκε στην “Εστία” το 1879 και κατηγορεί τη ζολαδική σχολή. Από τη μια, ο Βλάχος χαρακτηρίζει τη γαλλική σχολή παρακμιακή, τα θέματά της “φαντασίας διαιτήματα” και τους ήρωες (βλ. Νανά) “φιλολογικά τέρατα”. Οι νατουραλιστές αναφέρονται στην ασχήμια, την ατιμία και το έγκλημα, προτρέποντας το κοινό να διαβάσει έργα που περιγράφουν κτηνώδεις καταστάσεις. Από την άλλη, ο Ξενόπουλος υπερασπίζεται τη σχολή των νατουραλιστών και τον τρόπο γραφής τους.

Ο Ξενόπουλος ”γνώρισε” τον Ζολά με το έργο “Une page d’amour” και αργότερα με τη “Νανά”, που ο ίδιος επιμελήθηκε τη μετάφραση και την εισαγωγή της στο ελληνικό κοινό. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι ο νατουραλισμός του Ζολά δεν χρησιμοποιεί “αχαλίνωτη φαντασία, αλλά πεφωτισμένη παρατήρηση και ακριβή περιγραφή της ζωής”, καθώς όλα όσα περιγράφει πηγάζουν από την παρατήρηση του πραγματικού και όχι του φανταστικού κόσμου. Έτσι, τα ζολαδικά έργα περιγράφουν πραγματικές εκδηλώσεις της ανθρώπινης ύπαρξης, όπως τα πάθη, οι επιθυμίες και τα νεύρα του ανθρώπου.

Σύμφωνα με τον Γιώργο Βαλέτα, ο Ξενόπουλος με το άρθρο αυτό θέλησε να επηρεάσει τους συγχρόνους του, ώστε να στραφούν αποφασιστικά προς τη δημιουργία γνήσιων ηθογραφικών έργων.
Παρόμοιες είναι οι παρατηρήσεις του Νικόλαου Επισκοπόπουλου, όπως αυτές διαφαίνονται στο άρθρο του με τίτλο “Το έργον του Ζολά” (“Παναθήναια”, 1903). Ο Επισκοπόπουλος θαυμάζει την ιδιοσυγκρασία του Ζολά, τον τρόπο διαγραφής των χαρακτήρων του, τις υποθέσεις και τις διηγήσεις του, το βάθος και την αλήθεια των ιδεών του, το ύφος, τη χρήση των ποιητικών παρομοιώσεων, τις μοναδικές περιγραφές και την απλή και δυνατή γλώσσα του, που προσεγγίζει κάθε αναγνώστη. Όσον αφορά το θέμα της πιστής περιγραφής, ο Επισκοπόπουλος υποστηρίζει ότι η διαφορά μεταξύ των νατουραλιστών και των φωτογράφων είναι ότι οι δεύτεροι χρησιμοποιούν τον φακό, ενώ οι πρώτοι την αντίληψη της ιδιοσυγκρασίας τους.

Σε γενικές γραμμές, το έργο του Ζολά είχε τόσο τους υποστηρικτές όσο και τους πολέμιούς του. Κανείς, όμως, δεν μπορεί να αρνηθεί τη δημιουργία εξαιρετικών νατουραλιστικών έργων, που αποδίδουν την πραγματικότητα χωρίς καμία ωραιοποίηση και με ακρίβεια.

You May Also Like

Αλκυόνη Παπαδάκη: Ζωή από μελάνι

Συνέντευξη στο Δημήτρη Γεωργίου Μία σχέση «καθοριστική» στη ζωή του κάθε ανθρώπου, τη σχέση ...

Κοινοπραξία Κυπριακών Βιβλιοθηκών μέσα από συνεργασία των Πανεπιστημίων

Με βασικό στόχο την αναβάθμιση και ενσωμάτωση όλων των βιβλιοθηκών της Κύπρου, συστάθηκε πρόσφατα ...

Αφιέρωμα στον ποιητή Ναπολέοντα Λαπαθιώτη

Το Πανεπιστήμιο Κύπρου διοργανώνει στις 31 Μαρτίου 2018, στο θέατρο Αποθήκες του ΘΟΚ, δύο ...

Έφυγε ο λογοτέχνης Λεύκιος Ζαφυρίου

Ο Λεύκιος Ζαφειρίου, Κύπριος λογοτέχνης και μελετητής, δεν είναι πια εδώ….Πήρε τους στίχους του ...

Η εικόνα του αλκοολικού στον κινηματογράφο και τη λογοτεχνία [ΙΙ]

Στο προηγούμενο άρθρο με αφορμή τον κινηματογραφικό τύπο του αλκοολικού, όπως αυτός ερμηνεύθηκε από ...

Ιάκωβος Χατζιηπιερής: «Μιαν φοράν τζι’ έναν τζιαιρόν ήταν ένας μικρός πρίγκιπας»

Γράφει η Κατερίνα Μιχάηλου Με σεβασμό στη γραφή του πρωτότυπου και ακριβή απόδοση των ...

X