Ταξίδι στα περασμένα

Ο Τέλλος Άγρας (ψευδώνυμο του Ευάγγελου Ιωάννου) είναι περισσότερο γνωστός ως κριτικός της λογοτεχνίας και ως δοκιμιογράφος. Με αφορμή τον θάνατό του (12 Νοεμβρίου 1944), θα εστιάσουμε κυρίως στην ποίησή του. Ο ποιητής Άγρας ανήκει στη γενιά του 1920 και, επηρεασμένος από τον συμβολισμό, γράφει κυρίως για τα θλιμμένα δειλινά, τα βάσανα, τον μόχθο των ανθρώπων της φτωχογειτονιάς. Τα θέματά του είναι απλά, καθημερινά και μελαγχολικά, ενώ περιγράφονται μέσα στο πλαίσιο μιας μουντής και βροχερής ατμόσφαιρας. Από την ποίηση του Άγρα απουσιάζουν τα μεγάλα προβλήματα και γεγονότα της εποχής.

Το ποίημα με τίτλο “Αμάξι στη βροχή” αναφέρεται σε μια άμαξα που περιμένει καρτερικά μέσα στη βροχή κάποιον επιβάτη. Η άμαξα, ως το απομεινάρι της παλιάς εποχής, αποποιείται τον καθημερινό ρόλο της και προεκτείνεται σε σύμβολο νοσταλγίας του παρελθόντος, που προκαλεί μια μελαγχολική διάθεση. Εκείνο που ενοχλεί περισσότερο την άμαξα δεν είναι η βροχή και η αναμονή, αλλά το σύγχρονο περιβάλλον της γειτονιάς, το οποίο καθίσταται ξένο και αταίριαστο:

“κι είναι σα να την τυραννά
πιότερη η ξένη γειτονιά
που δεν τη θέλει”

Σε μια ανασύνθεση της εικόνας της παλιάς γειτονιάς, επισημαίνονται όσα δεν υπάρχουν στη σύγχρονη γειτονιά: γρίλιες, αυλές, περικοκλάδες, φανάρια στη σειρά, ανώφλια, σεμνές κυρίες κ.λπ. Το ποιητικό υποκείμενο ζητά από την άμαξα ένα ταξίδι στο παρελθόν. Η άμαξα αποτελεί το μέσο φυγής από το παρόν στο παρελθόν και συμβολίζει την παλιά εποχή κατά την οποία, αντί των σύγχρονων μέσων μεταφοράς, χρησιμοποιούνται οι άμαξες για τις μετακινήσεις. Επομένως, η άμαξα συμβολίζει τόσο τη νοσταλγία για τον χαμένο κόσμο του παρελθόντος όσο και την ψυχή του ποιητή, ο οποίος ασφυκτιά στο σύγχρονο περιβάλλον και επιθυμεί την επιστροφή στα περασμένα.

Σημαντικό είναι να αναφέρουμε ότι τα επίθετα που χρησιμοποιούνται για την άμαξα (μονάχη, άδεια, φτωχή) παραπέμπουν στην ψυχική διάθεση του ποιητικού υποκειμένου, καθώς αισθάνεται ξένο και δυστυχισμένο στον νέο κόσμο. Συμπληρωματικά, η βροχή, η μουντή ατμόσφαιρα, η υγρασία και η απουσία του ήλιου παραπέμπουν σε αυτήν τη μελαγχολική διάθεση.
Τα αντικείμενα-σύμβολα του ποιήματος αποδίδουν την ατμόσφαιρα της εποχής σε μια γραφική εικόνα, η οποία συνάμα μεταδίδει την αίσθηση νοσηρότητας, απαισιοδοξίας και νοσταλγίας, που διακατέχει την ψυχή του ποιητή.

Η λεπτομερής σκιαγράφηση του χώρου, δηλαδή της γειτονιάς, των δρόμων και των σπιτιών, αποκτά χρώμα, συνθέτοντας το κλίμα μιας εποχής που ανήκει πια στο παρελθόν. Επομένως, ο ποιητής αναζητά καταφύγιο στα περασμένα:

“πάρε με εμένα
για ταξιδιώτη σου, κι ευθύς
πάμε, όθε κίνησες να ‘ρθεις:
στα Περασμένα”

*Φιλολόγου

You May Also Like

Γιώργος Σεφέρης – Προς την καρδιά της ποίησης

Με αφορμή τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τον θάνατο του Γιώργου Σεφέρη, το Θέατρο ...

Σκυλίσια ψυχή

Σκυλίσια ψυχή Αύγουστος Κορτώ – Εκδόσεις Πατάκη Κάθε καινούργιο του βιβλίο είναι πραγματικά μια ...

Τα απομεινάρια μιας μέρας

Με αφορμή τη βράβευση του Καζούο Ισιγκούρο με το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2017, η ασημαντότητα ...

«Βοτσαλωτή» η νέα συλλογή διηγημάτων του Κώστα Λυμπουρή

Πέντε χρόνια μετά την προηγούμενη συλλογή του «Των ημετέρων άλλων» (Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας της ...

Σειρά στο Netflix το «100 χρόνια μοναξιά»

Τη μεταφορά του εμβληματικού μυθιστορήματος του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες «Εκατό χρόνια μοναξιά» σε τηλεοπτική ...

Γυναίκες της μικρής πατρίδας

Του Θοδωρή Παπαθεοδώρου Εκδόσεις Ψυχογιός Μετά την τετραλογία “Οι κόρες της Λησμονιάς”, ένα λογοτεχνικό ...

X