Delivering Views #26 Mini Series : 10 Αφηγήματα για την Κύπρο

Τα φετινά Χριστούγεννα, το Πολιτιστικό Ίδρυμα Φανερωμένης 70 «κλείνει» τη χρονιά με ένα από τα πιο ξεχωριστά συνεχή μας προγράμματα που θα σας κάνει να δείτε την Κύπρο μέσα από τα μάτια του άλλου. Το κοινωνιολογικό/πολιτιστικό πρόγραμμα Delivering Views – Delivering Texts συνεχίζει με την έκδοση 10 μικρών βιβλίων με τίτλο: Delivering Views #26 Mini Series : 10 Αφηγήματα για την Κύπρο

Δέκα ξένοι περιηγητές, ερευνητές διαφόρων αντικειμένων και επιστημόνων που βρέθηκαν στην Κύπρο και τη Λευκωσία συγκεκριμένα, καταγράφουν το ημερολογιακό τους αρχείο από τις εμπειρίες τους, προσφέροντας την προσωπική τους ματιά για το νησί. Ο κόσμος θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει την Λευκωσία και την Κύπρο μέσα από τα μάτια τους, ερχόμενος σε επαφή με μικρές πολύτιμες λεπτομέρειες του νησιού που ενδεχομένως να μην είχε προσέξει πριν.

Delivering Views #26

Γάιδαροι

Γάλα από ροδόνερο

Τέχνη του Δρόμου

Διαμάχη

Σφύριγμα στο δρόμο

Γυαλιστερά αυτοκίνητα

Φωτογραφίες αποφοίτησης

Κουτί γάτας

Στρατός

Κρεμαστές γλάστρες

Ρίγανη

Εγκαταλελειμμένα μέρη

Τάβλι

Σκονισμένοι Ουρανοί

Σπιτική Λεμονάδα

Γούρια

Πέρα από τα γαλάζια νερά και τους καθαρούς ουρανούς της, το νησί της Κύπρου μπορεί ερμηνευτεί με μυριάδες τρόπους, ανάλογα με το φακό που χρησιμοποιείς για να το δεις. Εκατομμύρια, ατελείωτοι τρόποι να την αντιληφθείς, να την καταλάβεις και να την αφομοιώσεις. Για κάποιους, είναι τα ιστορικά εγκαταλελειμμένα κτήρια, για άλλους είναι το τάβλι στο καφενείο, τα φεμινιστικά γκράφιτι, παλιοί φίλοι, η πινακίδα NO PARKING, ο διαχωρισμός. Για μένα, είναι τα γιασεμιά στις εισόδους των σπιτιών, για σένα, μπορεί να είναι όλα τα παραπάνω, ή τίποτα από όλα αυτά.

Το πώς ερμηνεύουμε έναν τόπο, είτε είναι σε μία ξένη χώρα είτε στη δική μας γειτονιά, βασίζεται στα ενδιαφέροντα μας, τα συναισθήματα, την πνευματική μας κατάσταση, το σκοπό των επισκέψεων, τα βιβλία που έχουμε διαβάσει και οι ταινίες που έχουμε δει. Ακόμα και τα νέα μπορούν να σχηματίσουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τα μέρη γύρω μας.

Ο νέος προορισμός είναι ένας άδειος καμβάς για τα μάτια, και όλα αυτά τα οποία συναντούμε σιγά σιγά δημιουργούν ένα προσχέδιο στο μυαλό. Αλλά τι γίνεται με το «σπίτι»; Το μέρος στο οποίο μεγάλωσες; Πώς αντιλαμβάνεσαι τα πράγματα αυτά τριγύρω σου, αυτά που τα μάτια σου έχουν συνηθίσει να βλέπουν; Τι θα γινόταν εάν τα ξανα επισκεπτόσουν μέσα από τα μάτια των ξένων περαστικών;

Τα τελευταία χρόνια, το Πολιτιστικό Κέντρο Φανερωμένης 70 συλλέγει εικόνες και κείμενα από τουρίστες που επισκέπτονται τη Λευκωσία και το υπόλοιπο νησί, σε μία προσπάθεια να προσδώσουν νέους τρόπους ερμηνείας του νησιού στους ντόπιους. Σε αυτή τη 26η έκδοση, 10 επισκέπτες μοιράζονται τις εντυπώσεις και αναμνήσεις τους από την Κύπρο, καθοδηγώντας τη ματιά των ντόπιων πάνω σε αυτά που προσπερνά, τι είναι πολύ συνηθισμένο σε αυτή αλλά και τι είναι οικείο. Κάποιες από αυτές που αρπάζουν, είναι γλυκές αναμνήσεις αυτής της γης, άλλες γλυκόπικρες, άσχημες αλλά αληθινές.

Η βόλτα με κάποιον που επισκέπτεται πρώτη φορά την Κύπρο προκαλεί μία νέα προσέγγιση στο πώς βλέπουμε και επεξεργαζόμαστε τα συνηθισμένα για εμάς μέρη. Όποτε με επισκέπτονται φίλοι από το εξωτερικό και βάζω το καπέλο του ξεναγού, με εντυπωσιάζει κάθε φορά πόσες πτυχές της χώρας μου μένουν άγνωστες, ανεπίσκεπτες, αναπάντητες. Το να πίνω κοκτέιλς σε ένα μπαρ στην Παλιά Πόλη της Λευκωσίας ενώ περνούν στρατιώτες αλλάζοντας βάρδιες, δεν είναι τίποτα περίεργο για μένα, έχοντας μεγαλώσει σε μισή πόλη. Στον Ιταλό επισκέπτη μου, ήταν η ανησυχητική πραγματικότητα της σύγκρουσης.

Η βόλτα με έναν επισκέπτη είναι σαν να ανακαλύπτεις την πόλη σου από την αρχή, τα σκηνικά της, τους ανθρώπους της, τις ιστορίες της και τη δομή της, για πρώτη φορά. Όλοι έχουμε υπάρξει ντόπιοι και όλοι έχουμε υπάρξει τουρίστες. Τι θα γίνει αν γινόμασταν και τα δύο με τη μία;

Ντόπιοι τουρίστες, ώστε η περιέργεια και η εξερεύνηση να μη σβήσουν ποτέ.

Ελένη Φιλίππου ( Συγγραφέας/ Δημοσιογράφος/ Φωτογράφος).

 


 

Brigitte Walk 

Ανοίγεις το βιβλίο και βλέπεις ένα γαϊδούρι από το Βουνί. Την Brigitte εντυπωσιάζει η φύση, τα παλιά κτήρια και η στροφή σε αυτό που θεωρούν οι ίδιοι νοσταλγία, που είναι τα απομεινάρια της προβιομηχανικής κοινωνίας της Κύπρου.

Caroline Rosa Lackinger

Η Caroline έβαλε μια μελαγχολική παράγραφο στην αρχή, θέτοντας όλα τα προβλήματα  που μας ταλάνισαν το 2020. Μια αιχμή για την πανδημία, το μεταναστευτικό, την Κύπρο ως εμπόλεμη ζώνη.

Dania Stavrou

Ανοίγει το παράθυρο της εμπειρίας της στην Κύπρο μιλώντας για την ταυτότητά της. Είναι Αγγλίδα και Κύπρια μαζί. Της αρέσει η καθημερινότητα στην Κύπρο. Ο τρόπος που μιλά για την Κύπρο είναι λες και περιγράφει κανείς τις ευχάριστες παιδικές του εμπειρίες. Το ευχάριστο μέρος που σου ζητά ο ψυχαναλυτής να πας όταν κλείνεις τα μάτια σου.

Eva Boy

Η Εύα ξεκινά με μια παιχνιδιάρικη διάθεση. Μας περιγράφει πώς η πόλη έγινε η συντροφιά της στις μοναχικές μέρες της πανδημίας. Πως έστω κι αν οι προσδοκίες για μια φοιτήτρια Erasmus είναι διαφορετικές, η πόλη κατάφερε να κλέψει την προσοχή και το ενδιαφέρον της.

Aris Tamar Nibbering

Η Άρις εκπέμπει ένα ρομαντισμό στο βιβλίο της. Το χρώμα που έρχεται στο μυαλό μου είναι το ροζ. Το αφήγημά της αφορά το πώς ο κόσμος και ιδιαίτερα οι νέοι σχηματίζονται από την πόλη. Ενώ παράλληλα μας δείχνει τις φωτογραφίες της διάδρασης των ανθρώπων με την πόλη και της φύσης με την πόλη.

Κασσάνδρα Σταύρου

Η Κασσάνδρα αντιλαμβάνεται και παρουσιάζει την Κύπρο μέσα από τις λεπτομέρειες, «τα μικρά πράγματα». Μας δίνει την αίσθηση της Κύπρου μέσα από την περιγραφή της καθημερινότητας και των πραγμάτων που όσοι ζουν στην Κύπρου μπορεί να τα έχουν δεδομένα. Η εμπειρία που μεταφέρει έχει μια προσωπική αισθητική.

Λίνα Μπιτσακάκη

Η Λίνα επιλέγει να βάλει τον αριθμό 45 για τίτλο της έκδοσής της. Μεταφέρει την εμπειρία της ως ενάλια αρχαιολόγος στην Κύπρο. Τις ξεχωριστές της φωτογραφίες στο βυθό, την σύνδεσή της με την θάλασσα. Μια σύνδεση που την περιγράφει σχεδόν σαν ερωτική. Ενώ η ίδια χαρακτηρίζει την σύνδεσή της ως το «Κυπριακό μπλε».

Βασιλική Ριαλά

Η Bασιλική ξεκινά με ένα σαρκασμό «Ο θεός ας ευλογήσει τις σύγχρονες ζωές μας». Ο λόγος είναι ότι εστιάζει στις θρησκευτικές εικόνες σε οικιστικά περιβάλλοντα, και τους συνειδητούς ή ασυνείδητους λόγους που τοποθετούνται σε συγκεκριμένα σημεία.

Leda Roumani

Η πρώτη εντύπωση που δίνει η Λήδα είναι η αγάπη της για την Κυπριακή αρχαιολογία και τη φύση. Μου φαίνεται σχεδόν σαν ένας σαρκασμός το γεγονός ότι επέλεξε να βάλει το ψηφιδωτό με την  Λήδα και τον Δία μεταμορφωμένο ως κύκνο. Ένας ύμνος στο παλιό ή το αρχαίο, στην κατάπτωση της κοινωνίας και της πολιτικής κατάστασης στην Κύπρο. Παράλληλα ένας ύμνος στην Κυπριακή φύση.

Ellpetha Tsivicos

Η πρώτες εικόνες που επιλέγει η Ελπίδα έχουν να κάνουν με παραλίες. Χωρίζει το βιβλίο της σε ενότητες. Μοιάζει σαν λαογραφική έρευνα, αλλά από μια προσωπική προσέγγιση, μέσα από τις εμπειρίες της με την γιαγιά και τον παππού της. Μοιάζει ακόμη με ένα επικήδειο λόγο αντί προφορικό όμως, γραπτό με τις αγαπημένες αναμνήσεις σε εικόνες και κείμενο.

(σ. 45)

Κείμενο:

Τι κοινό μπορούν να έχουν 10 διαφορετικοί άνθρωποι όταν περιγράφουν τις εμπειρίες τους σε ένα νησί; Τι κοινό μπορούν να έχουν δέκα διαφορετικοί κόσμοι όταν αναφέρονται σε ένα νησί;

Διαβάζοντας το Delivering views ήθελα να λύσω αυτό το ερώτημα.

Έτσι αποφάσισα να μεταφράσω την τέχνη σε αριθμούς, ποιες είναι οι κοινές αναφορές είτε γραπτές είτε φωτογραφικές; Η απάντηση, μου θύμισε τους πίνακες των ρομαντικών καλλιτεχνών και περιηγητών του 17ου αιώνα. Οι τελευταίοι, εύρισκαν το «όμορφο» στα τοπία με τα ερείπια της Ρωμαϊκής και της Κλασσικής εποχής, που τα είχε κυριεύσει ο χρόνος και η φύση. Οι 10 συγγραφείς είχαν πάρει το ρόλο των περιηγητών που έκαναν το «Grand Tour» από την βόρεια Ευρώπη στην νότια και περιέγραφαν το παρελθόν με νοσταλγία. Στα έργα τους απεικόνιζαν μια χαμένη αίγλη που τώρα είχε κατακτήσει η φύση, όπως ο πίνακας του Johann Tischbein, με τον Goethe στη Ρωμαϊκή εξοχή (1787).

Έπειτα σε ένα άλλο επίπεδο θα έπρεπε να ρωτήσουμε, τι παρακινεί τους περιηγητές τόσο των Grand Τours όσο και των Delivering Views να αναζητήσουν κάτι «παλιό» που στα μάτια τους έμοιαζε και καλύτερο;  Η απάντηση στα μάτια μου είναι η αλλαγή του τρόπου ζωής. Από την μια οι περιηγητές του 17ου και του 18ου αιώνα είχαν βιώσει την αλλαγή από το αγροτικό τοπίο της Ευρώπης στο αστικό βιομηχανικό τοπίο. Έτσι, κάτι που φαινόταν ανεξερεύνητο και παλιό τους ενθουσίαζε. Από την άλλη οι περιηγητές του Delivering Views προτιμούν να μας δείχνουν τα ερημωμένα τοπία και τα αστικά ερείπια μιας Κύπρου «οικογενειακής», «αγροτικής». Συνεπώς, οι τελευταίοι αναζητούν το «ωραίο» στα ίδια πράγματα αλλά τρεις αιώνες αργότερα.

Γιατί;

Οι διαφορές με τους περιηγητές του “Grand Tour” είναι αυτές που κάνουν επίσης και τη 10η σειρά του Delivering views ενδιαφέρουσα. Το Κυπριακό τοπίο, πέρα από τα ερείπια του Κλασσικού και του Ρωμαϊκού κόσμου χαρακτηρίζεται και από το γεγονός -τομή στη σύγχρονη Κυπριακή ιστορία και συνείδηση. Όπως καταλαβαίνετε, λόγος γίνεται για την εμπόλεμη περίοδο που χαρακτήρισε την Κύπρο τον τελευταίο αιώνα, με αποκορύφωμα τον πόλεμο του 1974. Ο πόλεμος ήταν ένας από τους λόγους που είχε οδηγήσει στην άμεση και απότομη αστικοποίηση του κυπριακού τοπίου. Ταυτόχρονο γεγονός με αυτό ήταν η εγκατάλειψη πολλών οικιών στα αστικά τοπία λόγω του φόβου παραμονής στην εν βρασμώ Λευκωσία ή και της αναγκαστικής μετακίνησης λόγω της πολιτικής κατάστασης. Παράλληλη αλλαγή παρατηρήθηκε και στα αγροτικά τοπία, όπου η αλλαγή των οικονομικών συνθηκών και πόρων ώθησε τον κόσμο στην εγκατάσταση στα αστικά κέντρα για την εξεύρεση εργασίας.

Συνεπώς, οι σύγχρονοι περιηγητές του Delivering views βρίσκουν τον ενθουσιασμό για καλλιτεχνική δημιουργία και ανάδειξη της Κύπρου, στο «παλιό» (=σε κάποιες εκδόσεις στα αρχαία κατάλοιπα, σε κάποιες στα κατάλοιπα του 19ου αι.) σε συνδυασμό με την φύση κατά κύριο λόγο. Οι περισσότεροι περιηγητές μας δίνουν τα κτήρια του 19ου αιώνα της Λευκωσίας, τα εγκαταλελειμμένα κτήρια στην επαρχία που έχει ξεκινήσει να επεμβαίνει η φύση. Άλλοι ενθουσιάζονται με τα ανέγγιχτα τοπία. Ενώ οι πιο καλλιτεχνικοί τύποι ενθουσιάζονται με τις λεπτομέρειες οι οποίες αποτελούν απομεινάρια εκείνης της εποχής που δεν βίωσαν αλλά έχουν ακούσει από τις γιαγιάδες και τους παππούδες τους.

Αναλύοντας περαιτέρω τις προσεγγίσεις των βιβλίων Delivering views, στα επιμέρους θέματα, βλέπουμε ότι μερικούς από τους περιηγητές του Delivering Views απασχολούν και από άλλα, πιο πρόσφατα θέματα, που αφορούν το Κυπριακό περιβάλλον. Τα πιο σημαντικά είναι το μεταναστευτικό και η ισότητα όλων των φύλων. Αυτοί οι αφηγητές, παίρνουν μια εντελώς διαφορετική τροπή από τους περιηγητές τους 17ου αι. Ο λόγος είναι  ότι από απλοί παρατηρητές των άψυχων κατάλοιπων, γίνονται ενεργοί παρατηρητές της εν ζωή κοινωνίας της Κύπρου. Παρατηρούν και ταυτίζονται με το περιβάλλον- αγαπούν, λυπούνται, προτείνουν- μας φέρνουν σε ένα ζωντανό διάλογο με την Κυπριακή πραγματικότητα. Μεταφέροντας μας από το εμφανές που είναι μια φωτογραφία ενός τοπίου ή ενός εγκαταλελειμμένου κτηρίου στις εικόνες από προσφυγικούς καταβολισμούς και από ακιδογραφήματα (graffiti) ενάντια στο σεξισμό στους τοίχους της Λευκωσίας. Ξεσκεπάζουν ουσιαστικά την Κύπρο, όχι σαν «ξένοι ιδεαλιστές»  αλλά σαν κομμάτια του περιβάλλοντος που καταγράφουν.

Συνοψίζοντας, βλέπουμε ότι οι σύγχρονοι περιηγητές του Delivering Views, αποτελούνται από άτομα της καθημερινότητάς μας. Είναι το κορίτσι που περπατάει μόνο του στους δρόμους της Λευκωσίας ένα δειλινό, η φοιτήτρια του ERASMUS, η φίλη που μένει εξωτερικό αλλά επισκέπτεται τακτικά της Κύπρο, η αρχαιολόγος, η καλλιτέχνης. Από την ελιτιστική σχεδόν τάξη, των κατά πλειοψηφία ανδρών,  περιηγητών του 17ου αι., μεταφερόμαστε στην προσέγγιση του τοπίου μέσα από άτομα που βρίσκονται γύρω μας. Η περιγραφή της Κύπρου γίνεται από τα μάτια των ντόπιων, των επισκεπτών, των καλλιτεχνών, των γυναικών δίνοντας μια πολυμορφία στην αποτύπωση και ένα απαράμιλλο ενδιαφέρον στον αναγνώστη.

Της Αντιγόνης Μιχαήλ

Η Αντιγόνη ασχολείται ενεργά με την εμπλοκή του κοινού στην πολιτιστική κληρονομιά σε εμπόλεμες ζώνες, με στόχο την ανάπτυξη ειρήνης. Έχει σπουδάσει σε προπτυχιακό επίπεδο Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Ενώ ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές σπουδές στο Vrije Universiteit Amsterdam με ειδίκευση στην αρχαιολογία του τοπίου και τη διαχείριση πολιτιστικής κληρονομιάς. Η αγάπη της για την Κύπρο και η αναζήτηση μέσων για προώθηση της πολιτιστικής κληρονομίας στο ευρύτερο κοινό, την ώθησε στην απόκτηση διπλώματος  από  τη Σχολή Ξεναγών, από την οποία αποφοίτησε το 2020.  Τις Κυριακές θα την βρείτε στην κυπριακή ύπαιθρο, ενώ τα απογεύματα θα την δείτε στα στενά δρομάκια της πόλης, προσπαθώντας να ανακαλύψει το «παλίμψηστο» τοπίο της.

 

+ Η παρουσίαση των βιβλίων θα λάβει χώρα, αυστηρά τηρουμένων των μέτρων ασφαλείας, την Τετάρτη 30.12.2020, στη Στοά Παπαδοπούλου, έξω από το Φανερώμενης70 μας, 12-6 μ.μ.

Delivering views#26

Mini series / 10 Αφηγήματα για την Κύπρο

Συμμετέχουσες 

Brigitte Walk Αυστρία
Cassandra Stavrou ΗΒ
Caroline Rosa Lackinger Αυστρία
Dania Stavrou ΗΒ
Ellpetha Tsivicos ΗΠΑ
Eva Boy Γερμανία
Iris Tamar Nibbering Ολλανδία
Leda Roumani Ελλάδα
Lina Bitsakaki Ελλάδα
Vasiliki Riala Κύπρος

Κείμενο σχολιασμού για τη σειρά Delivering Views #26 Mini Series:

Αντιγόνη Μιχαήλ (Σύμβουλος εμπλοκής του κοινού στην πολιτιστική κληρονομιά/ Αρχαιολόγος/ Ξεναγός) και Ελένη Φιλίππου ( Συγγραφέας/ Δημοσιογράφος/ Φωτογράφος).

 

  • Delivering Views – Delivering Texts

Η τρέχουσα δράση «Delivering Views-Delivering Texts» του Ιδρύματος Phaneromenis 70 βασίζεται στην ανταλλαγή εικόνων και κειμένων με επίκεντρο τη Λευκωσία και την Κύπρο. Τα τελευταία χρόνια συλλέγουμε φωτογραφίες και κείμενα τουριστών που επισκέφθηκαν την Κύπρο, προσπαθώντας μέσα από την ξένη ματιά να επιτύχουμε μια νέα προσέγγιση και ερμηνεία στοιχείων του τόπου μας. Το υλικό που συγκεντρώνεται παραδίδεται ανά διαστήματα σε επιμελητές/ανθρώπους τωn γραμμάτων και των τεχνών για να σχολιάσουν κατ’ επιλογήν τους ό,τι τους συν-κινεί. Φιλοδοξία μας είναι μέσω της διακίνησης εικόνων και ιδεών να διεγείρουμε τις αισθήσεις, το συναίσθημα και τη σκέψη, ώστε να ξεκινήσει ένας νέος διάλογος πάνω σε όσα εν κινήσει μάς διαφεύγουν ή δεν καταγράφουμε.

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Μουσική στον κήπο της Παλιάς Ηλεκτρικής

Δυο φίλοι μουσικοί, η ερμηνεύτρια Παυλίνα Κωνσταντοπούλου και ο πιανίστας Αντρέας Παπαπέτρου, θα συναντηθούν ...

9o Φεστιβάλ Νέας Μουσικής στην Αίθουσα Καστελιώτισσα

Το 9ο Φεστιβάλ Νέας Μουσικής μετράει αντίστροφα και ανοίγει τις πόρτες του από τις ...

Θέατρο Ριάλτο: Σήκωσε αυλαία στο YouTube

Με το σλόγκαν «Ανοίγουμε την αυλαία στο ψηφιακό μας κανάλι», το Θέατρο Ριάλτο ανακοίνωσε ...

“Μουσική Δωματίου” – 2η περίοδος παραστάσεων

Σε μια περίοδο υποχρεωτικού εγκλεισμού, ένα ζευγάρι βρίσκεται απομονωμένο στο σπίτι του βιώνοντας μία ...

Έκθεση ζωγραφικής του Ανδρέα Χαραλάμπους

Ο Ανδρέας Χαραλάμπους παρουσιάζει νέα και παλιότερα έργα του στην Πινακοθήκη Χαραλάμπους, από την ...

Διάλεξη του Μιχάλη Αναστασιάδη για την έκθεση του στο NiMAC

Στο πλαίσιο της έκθεσής του με τίτλο «Things that go together», ο Μιχάλης Αναστασιάδης ...

X