Σε ταινία της Angelina Jolie ο «φωτογράφος των πολέμων»

Γράφει ο Μάριος Δημητρίου

Ταινία για τη ζωή του θρυλικού Βρετανού πολεμικού φωτορεπόρτερ Don McCullin, που είναι σήμερα 85 ετών και ζει στο Σόμερσετ της νοτιοδυτικής Αγγλίας, διάσημου για τις εμβληματικές μαυρόασπρες φωτογραφίες του από τους πολέμους των δεκαετιών 1960 και 1970 σε όλες τις ηπείρους, θα σκηνοθετήσει η χολιγουντιανή σταρ Angelina Jolie. Πριν από τρία χρόνια, το 2017, ο Sir McCullin, πατέρας πέντε παιδιών από τρεις συζύγους, χρίστηκε ιππότης από τη βασίλισσα της Αγγλίας για τις υπηρεσίες του στη φωτογραφική τέχνη. Όπως δήλωσε η Jolie πρόσφατα στο αμερικανικό Variety, η ταινία θα είναι βασισμένη στην αυτοβιογραφία του McCullin με τίτλο «Unreasonable Behaviour», ενώ ένας από τους παραγωγούς της είναι ο ταλαντούχος Βρετανός ηθοποιός Tom Hardy που θα έχει και τον πρωταγωνιστικό ρόλο.

 

«Είναι τιμή μου που έχω την ευκαιρία να μεταφέρω τη ζωή του Don McCullin στη μεγάλη οθόνη», δήλωσε η Angelina Jolie. «Με εντυπωσίασε ο μοναδικός συνδυασμός του θάρρους και του ανθρωπισμού του, η απόλυτη δέσμευσή του να καταγράψει την αλήθεια του πολέμου και η ενσυναίσθηση και ο σεβασμός του για όσους υποφέρουν από τις συνέπειές του. Ελπίζουμε να δημιουργήσουμε μια ταινία τόσο καλή όσο οι φωτογραφίες του σε μια μοναδική εποχή για τη δημοσιογραφία».

«Έχοντας δει την τελευταία ταινία της Angelina για την Καμπότζη (και έχοντας περάσει τόσο πολύ χρόνο κατά τη διάρκεια του πολέμου εκεί), νιώθω ότι είμαι σε ασφαλή, ικανά και επαγγελματικά χέρια μαζί της», είπε από την πλευρά του ο Don McCullin. Αναφερόταν στην ταινία του 2017 «First They Killed My Father», ένα ιστορικό θρίλερ γραμμένο από τη Jolie και την καμποτζιανής καταγωγής Αμερικανίδα ακτιβίστρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων Loung Ung, βασισμένο στο αυτοβιογραφικό βιβλίο της Ung για τη βίαιη στρατολόγησή της το 1975 όταν ήταν 5 χρονών, στη διάρκεια της εξουσίας των Κόκκινων Χμερ (Khmer Rouge) στην Καμπότζη.

Εμπειρίες αποχωρισμού και πόνου

Ο Don McCullin γεννήθηκε το 1935 στο Finsbury Park του βόρειου Λονδίνου, που ήταν τότε μια «σκληρή», υποβαθμισμένη περιοχή και μόλις στα πέντε του χρόνια γνώρισε τον εκτοπισμό όταν το 1940 στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μεταφέρθηκε στο χωριό Norton Saint Philip στο Σόμερστερ, πολύ κοντά στην κοινότητα στην οποία ζει σήμερα, – αυτό συνέβη και σε χιλιάδες άλλα μικρά παιδιά που μετακινήθηκαν από τις αρχές στην επαρχία, μακριά από μεγάλες αστικές περιοχές για προστασία από τους βομβαρδισμούς της γερμανικής αεροπορίας. Ήταν μια σκληρή εμπειρία αποχωρισμού από την οικογένειά του που διήρκεσε μέχρι το τέλος του πολέμου και που τον σημάδεψε για πάντα. «Είμαι εν κινήσει από τότε που η μητέρα μου με έστειλε μακριά σαν προσφυγόπουλο», λέει σήμερα. «Δεν σταμάτησα από τότε να τρέχω». Από το Norton Saint Philip μεταφέρθηκε σε ένα φτωχικό αγρόκτημα στο Lancashire στη βορειοδυτική Αγγλία όπου, όπως λέει, τύγχανε κακομεταχείρισης και χλευασμού, «γεγονός που του γέννησε ένα διά βίου αίσθημα ταύτισης με καταδιωγμένους ανθρώπους». Είπε απαντώντας σε ερώτηση τι τον προετοίμασε για τη ζωή του ως φωτογράφο: «Όταν ζούσα σε εκείνο το αγρόκτημα στο Lancashire στα εννιά μου χρόνια με κτυπούσαν συχνά, μου κούρευαν το μαλλί και με άφηναν άπλυτο για μήνες. It was bloody hard up there. Βγήκα από την παιδική μου ηλικία και την εφηβεία μου έτοιμος να κάνω ό,τι έκανα ως φωτογράφος στον πόλεμο. Γνώριζα τη φτώχεια, τη μιζέρια, τον πόνο και την οδύνη… ήμουν το κατάλληλο άτομο για να σταθώ μπροστά σε όλους τους πονεμένους ανθρώπους γιατί καταλάβαινα την αθλιότητα της ζωής τους και τη δυστυχία τους».

Στα 14 του γνώρισε την ορφάνια όταν πέθανε ο πατέρας του από άσθμα και στα 15 του εγκατέλειψε το σχολείο. Άρχισε να φωτογραφίζει στα 18 του ενώ υπηρετούσε στη RAF (όπου τοποθετήθηκε ως βοηθός στο φωτογραφικό τμήμα), στη διάρκεια της οποίας ταξίδεψε και έζησε για πρώτη φορά εκτός Αγγλίας – στην Κένυα, την Αίγυπτο, αλλά και την Κύπρο, σύμφωνα με κάποια δημοσιεύματα. Μετά που επέστρεψε στο Λονδίνο άρχισε να φωτογραφίζει ανθρώπους και περιστατικά στη γειτονιά του. Η πρώτη «επαγγελματική» φωτογραφία του για την οποία έλαβε αμοιβή τραβήχτηκε το 1958. Απαθανατίζει μια συνοικιακή συμμορία της εποχής και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Observer». Τα επόμενα οκτώ χρόνια εργάστηκε ως freelance φωτογράφος τόσο για την εφημερίδα αυτή όσο και για τη «Sunday Telegraph» αλλά και για τα περιοδικά «Paris Match», «Stern» και «Life». Το 1961 πήρε το British Press Award για τις φωτογραφίες του στην εφημερίδα «Observer» για το κτίσιμο του Τείχους του Βερολίνου και ήταν το πρώτο από τα πολλά βραβεία που του απονεμήθηκαν στην καριέρα του. Το 1966 προσλήφθηκε από τους «Sunday Times» όπου για 18 χρόνια κάλυψε με τεράστια επιτυχία πολλές διεθνείς συγκρούσεις και τραγωδίες, όπως η πείνα στην Μπιάφρα της Νιγηρίας (1967), ο Πόλεμος του Βιετνάμ (1968-1972), οι ταραχές μεταξύ Καθολικών-Προτεσταντών στη Βόρειο Ιρλανδία (1971), η πτώση της Πνομ Πενχ στην Καμπότζη (1975) και ο εμφύλιος πόλεμος στον Λίβανο (1975-1982).

Το βάπτισμα του πυρός στα Καζιβερά της Μόρφου

Το πρώτο διεθνές βραβείο που έλαβε για τη δουλειά του ο Don McCullin ήταν το World Press Photo of the Year, το 1964, για την κάλυψη της εθνοτικής διαμάχης μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στην Κύπρο, που είχε αρχίσει τον Δεκέμβριο του 1963. Ήταν τότε 28 χρονών, ήταν η πρώτη πολεμική αποστολή που του ανέθεσε ο «Observer» και αποτέλεσε το βάπτισμα του πυρός για τον ίδιο στην «πολεμική δημοσιογραφία». Όπως διαπίστωσα από διερεύνηση εκείνης της αποστολής του, ο McCullin βρισκόταν στην Κύπρο τους μήνες Φεβρουάριο – Μάρτιο 1964 και κάλυψε τις δικοινοτικές συγκρούσεις μόνο από την τουρκική πλευρά. Δεν διακινήθηκε και δεν φωτογράφισε τα συμβάντα από την ελληνική πλευρά. Οι φωτογραφίες του από αυτούς τους δύο μήνες στην Κύπρο, που μάλιστα εκτίθενται σε όλες τις αναδρομικές εκθέσεις του, είναι τραβηγμένες κυρίως στους τουρκοκυπριακούς θύλακες της Λεμεσού και του χωριού Καζιβερά στην περιοχή Μόρφου. Ελάχιστοι Ελληνοκύπριοι γνωρίζουν τις φωτογραφίες αυτές που σε κάποιον βαθμό χρησιμοποιήθηκαν από την εθνικιστική ηγεσία των Τουρκοκυπρίων και εντάχθηκαν στην επίσημη ιστορική αφήγηση της τουρκοκυπριακής κοινότητας, που έχει στη βάση της την πεποίθηση μιας μονόπλευρης θυματοποίησης στο Κυπριακό. Η πιο γνωστή από αυτές είναι τραβηγμένη στις 20 Μαρτίου 1964 στα Καζιβερά και απαθανατίζει την Τουρκοκύπρια Νεβτζιχάν Ολουσούμ να θρηνεί για τον θάνατο του συζύγου της Huseyin Niyazi Hasan, αφού μόλις έχει πληροφορηθεί ότι σκοτώθηκε από ελληνοκυπριακά πυρά ενώ συγγενείς της προσπαθούν να την παρηγορήσουν και ο γιος της Kubilay την ακουμπά κλαίγοντας. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι ήταν 33 ετών, μητέρα δύο παιδιών και έγκυος στο τρίτο της παιδί. Η Νεβτζιχάν Ολουσούμ πέθανε το 2018 στα 87 της.

Σε μια άλλη ενδιαφέρουσα φωτογραφία που μας δίνει πληροφορίες για τον χαρακτήρα του ίδιου του Don McCullin και τις συνθήκες της αποστολής του εκείνης, αλλά και για το ιστορικό πλαίσιο της συγκεκριμένης δράσης του, διακρίνεται ο ίδιος ο McCullin να σηκώνει στην αγκαλιά του μια ρακένδυτη ηλικιωμένη, Τουρκοκύπρια στη διάρκεια των εχθροπραξιών στα Καζιβερά, μετά που την είδε να περπατά κουτσαίνοντας, στηριγμένη σε δύο ξύλινα μπαστούνια ενώ τη συνόδευε Βρετανός στρατιώτης στην έξοδο από την κοινότητα – ο Βρετανός ήταν προφανώς μέλος του στρατιωτικού αποσπάσματος της ειρηνευτικής δύναμης των Ηνωμένων Εθνών που είχε εγκατασταθεί εκείνη την περίοδο στην περιοχή. Τη φωτογραφία αυτή τράβηξε ένας άλλος Βρετανός φωτογράφος, ο 25χρονος τότε John Bulmer, ο οποίος εργαζόταν για το «Sunday Times Magazine» και ο οποίος είχε πάει μαζί με τον McCullin στα Καζιβερά όπως έγραψε ο Bulmer. «Μου έδωσε τις κάμερες του και πήγε και σήκωσε τη γριούλα στην αγκαλιά του γιατί τη λυπήθηκε που περπατούσε με δυσκολία, ενώ η περιοχή βαλλόταν από μπαζούκας των Ελληνοκυπρίων», πρόσθεσε. Ανέφερε ότι γνώρισε τον Don McCullin ενώ κάλυπταν και οι δύο τη σύγκρουση στην Κύπρο το 1964 και ότι παρόλο που εργάζονταν σε ανταγωνιστικές μεταξύ τους εφημερίδες, συνεργάστηκαν χωρίς κανένα πρόβλημα. Αποκάλυψε μάλιστα ότι την προηγούμενη νύχτα είχε φιλοξενήσει τον McCullin στο δωμάτιό του στο ξενοδοχείο όπου έμενε και ότι «τον μετέφερε με το δικό του αυτοκίνητο στα Καζιβερά για την πρώτη του πολεμική εμπειρία, παρόλο που δούλευε σε αντίπαλη εφημερίδα»…

Δεν γνωρίζουμε αν η Angelina Jolie θα συμπεριλάβει στην ταινία και την κυπριακή περιπέτεια του Don McCullin. Θα το μάθουμε ίσως σύντομα όταν αρχίσουν τα γυρίσματα.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Η Τουρκοκύπρια Νεβτζιχάν Ολουσούμ θρηνεί για τον θάνατο του άντρα της κατά τη διάρκεια των δικοινοτικών ταραχών του 1964 στην Κύπρο. Η φωτογραφία που τράβηξε ο Don McCullin πήρε το βραβείο World Press Photo τη χρονιά εκείνη.

  • ΠΑΡΑΘΥΡΟ

    Το «Παράθυρο» είναι το πολιτιστικό ένθετο της εφημερίδας Πολίτης [Κύπρος] και του διαδικτυακού πόρταλ www.politis.com.cy. Ειδήσεις, συνεντεύξεις, συναντήσεις, ρεπορτάζ, ήχοι, εικόνες – κινούμενες και στατικές, κριτικές προσεγγίσεις, λοξές ματιές. Βλέπουμε το δέντρο, δεν χάνουμε το δάσος

You May Also Like

Capernaum, στο σινεμά Πάνθεον

Η ιστορία ενός ατίθασου, χαρισματικού αγοριού το οποίο επαναστατεί ενάντια στη γεμάτη κακουχίες ζωή ...

«Παύση» στους κυπριακούς κινηματογράφους τον Οκτώβριο

Η πολυβραβευμένη δραματική ταινία της Τώνιας Μισιαλή με τίτλο «Παύση» φτάνει στους κυπριακούς κινηματογράφους ...

Once Upon A Time in Hollywood στις κυπριακές αίθουσες

Η νέα, ένατη ταινία του Κουέντιν Ταραντίνο με τίτλο Once upon a time in ...

Movie Mondays στο Θέατρο Σκάλα

Ένα λόγο παραπάνω για να συμπαθήσουμε τις Δευτέρες μας δίνει η Κινηματογραφική Λέσχη Λάρνακας-Αμμοχώστου ...

Κινηματογραφική Δευτέρα με θερινό σινεμά

Με τις κλειστές κινηματογραφικές αίθουσες να παραμένουν ακόμα εκτός λειτουργίας εξαιτίας της πανδημίας του ...

Επίσημη έναρξη για το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ

Το αγαπημένο καλοκαιρινό Φεστιβάλ μετράει αντίστροφα για την επίσημη έναρξή του, την Τετάρτη 1η ...

X