Το Δημοτικό Κέντρο Τεχνών Λεμεσού – Αποθήκες Παπαδάκη εγκαινίασε στις 24 Απριλίου την ομαδική έκθεση Rehearsals in Placemaking, συγκεντρώνοντας δεκαπέντε διατομεακές προτάσεις και ένα εκτεταμένο πρόγραμμα δράσεων σε εξέλιξη. Η έκθεση σηματοδοτεί την πρώτη επιμελητική πρόταση της νέας καλλιτεχνικής διευθύντριας, Μαρίνας Χριστοδουλίδου.
Τα έργα προσεγγίζουν την πόλη και το αρχιτεκτονικό κέλυφος των αποθηκών ως μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα, επαναπροσδιορίζοντας τον τόπο μέσα από την καλλιτεχνική δράση. Η έκθεση συνδέει τη δημιουργία με την καθημερινότητα και, μέσα από πρακτικές αυτοοργάνωσης, αναδεικνύει πώς η συλλογικότητα και η κριτική σκέψη αναδύονται σε περιόδους κρίσης.
Σε μια εποχή που ο κοινός χώρος ολοένα και περιορίζεται, το συνεργατικό αυτό πρότζεκτ διερευνά πώς ο δημόσιος χώρος και η πόλη στο σύνολό της μπορούν να επαναπροσδιοριστούν ως κοινά, αψηφώντας την εμπορευματοποίηση της καθημερινής ζωής και αναζητώντας τρόπους με τους οποίους η συλλογική παρουσία μπορεί να καθιερωθεί στην καθημερινότητα της πόλης.
«Η έκθεση πραγματοποιήθηκε ως μια πιο συλλογική μεθοδολογία δουλειάς, βασισμένη σε δίκτυα φίλων και συνεργατών. Αντί για ένα ανοιχτό κάλεσμα, η επιλογή των συμμετεχόντων έγινε οργανικά, μέσα από ήδη υπάρχουσες σχέσεις και κοινές ανησυχίες γύρω από την ταυτότητα, τον δημόσιο χώρο και τις συμμετοχικές πρακτικές. Έτσι, η έκθεση λειτουργεί περισσότερο ως ένα εξελισσόμενο οικοσύστημα παρά ως ένα στατικό γεγονός. Σημαντικό στοιχείο αποτέλεσε η έννοια του “rehearsal”, της πρόβας, ως διαρκούς διαδικασίας. Πολλά έργα δεν παρουσιάζονται ως ολοκληρωμένα, αλλά ως καταστάσεις σε εξέλιξη. Για παράδειγμα, εγκαταστάσεις που βασίζονται σε προσωπικά αρχεία, ηχογραφήσεις ή αποσπασματικά κείμενα προσκαλούν το κοινό να συμμετέχει ενεργά: να ακούσει, να διαβάσει, να ηχογραφήσει, να προσθέσει», εξηγεί η Μαρίνα Χριστοδουλίδου.
Μπαίνοντας στον χώρο, ο επισκέπτης συναντά την εγκατάσταση των Anbau (Μαρία Λιανού και Αλέξανδρος Χριστοφίνης) με τίτλο Ferula commons, μια εν εξελίξει πρακτική και έρευνα γύρω από τον αστικό κήπο. Μέσα από μια διαδικασία συναρμολόγησης, ευρεθέντα αντικείμενα, όπως η αναθρήκα (μεσογειακό φυτό), τσιμεντόλιθοι και κυβόλιθοι — συνδέονται με σχέδια και λειτουργούν ως μορφή κοινωνικού πειραματισμού, προτείνοντας ένα μονοπάτι προς εναλλακτικές μορφές συμβίωσης.
«Ξεκινήσαμε να μιλάμε για τη γλώσσα, τα κοινά και την αναθρήκα ως έναν τρόπο να σκεφτούμε τον δημόσιο χώρο και το πώς τον μοιραζόμαστε. Το πώς τη συναντάς στην άκρη του αυτοκινητόδρομου στην Κύπρο· πώς η φύση επιμένει να επιστρέφει, να φυτρώνει μέσα από ρωγμές, να συνεχίζει κύκλους που δεν είναι πάντα αποδεκτοί στον σχεδιασμό. Το έργο αποτελεί συνέχεια μιας πρότασης που είχε γίνει στο πλαίσιο του σχεδιασμού του πάρκου Γκογκέν στο Ζακάκι, όπου είχε προταθεί η ένταξη “άγριων” φυτών με δικούς τους κύκλους ζωής, μια πρόταση που τελικά απορρίφθηκε υπέρ πιο ελεγχόμενων επιλογών. Αυτή η ένταση ανάμεσα στο αυθόρμητο και το σχεδιασμένο μάς οδήγησε να σκεφτούμε πώς μπορούμε να εισάγουμε μορφές ανοιχτότητας και απροσδιοριστίας στον χώρο», σημειώνει η Μαρίνα Χριστοδουλίδου.
Στο έργο Inhabit the wandering, ο Μάριος Παύλου δημιουργεί μια τράπουλα όπου κάθε φύλλο φέρει μια ακουαρέλα που αναφέρεται σε διαδικασίες μετάβασης και μετασχηματισμού. Δίπλα η Έλενα Σαββίδου στο έργο της There is now every now and then, δημιουργεί ρολόγια που ενσωματώνουν εικόνες από το προσωπικό της αρχείο, συνθέτοντας μια ιδιαίτερη σχέση ανάμεσα στον χρόνο και τη μνήμη.Το «050326» του Kalaqs προτείνει μια ακουστική περιπατητική εμπειρία μέσω ενός discman με πρόσφατη ηχογράφηση σε home studio, λειτουργώντας ως πρόβα και καταγραφή ιδεών σε εξέλιξη.
Στο βίντεο Grandma’s Tales της Jafra Abu Zoulouf, η καλλιτέχνις αντλεί από τις παλαιστινιακές προφορικές αφηγηματικές παραδόσεις, ανακαλώντας τις φωνές των γιαγιάδων ως φορέων μνήμης. Συνδυάζοντας παρελθόν και παρόν, το έργο στοχάζεται πάνω σε έννοιες όπως το σπίτι, ο εκτοπισμός και η ταυτότητα.Η Ρία Αλεξάνδρου παρουσιάζει τέσσερα χαλιά με κυπριακά βότανα δίπλα στην εγκατάσταση One hundred seventy words, όπου 170 λέξεις γραμμένες στον τοίχο καλούν τον επισκέπτη να τους δώσει φωνή μέσω ενός μικροφώνου.
Στο έργο της Εύας Παπαβασιλείου, το ανενεργό πηγάδι του χώρου μετατρέπεται σε «υδάτινο σώμα» που επανενεργοποιείται μέσα από σταγόνες νερού που στάζουν από ένα κεραμικό στοιχείο. Κάθε σταγόνα εγγράφει τον χρόνο ως ακολουθία παύσεων και επιστροφών, μετατρέποντας το πηγάδι σε έναν αντηχούντα χώρο μνήμης και ρυθμού. Στην ηχητική της εγκατάσταση,Two ports and a country-island, η Μαρία Πετρίδη απαγγέλλει απόσπασμα από το εν εξελίξει μυθιστόρημά της, εστιάζοντας στην αποικιακή παρουσία στην Κύπρο και τις μεταναστευτικές ροές από το Λεβάντε τη δεκαετία του 1980.
Η Ελευθερία Σωκράτους προτείνει ένα «Κοινωνικό γυμναστήριο», μια ανοιχτή χορογραφία σχέσεων, όπου οι συμμετέχοντες καλούνται να αλληλεπιδράσουν, να υποστηρίξουν και να συνδιαμορφώσουν μικρο-υποδομές μέσα στον χώρο. Μέσα από το βίντεό του, ο Φοίβος Φιλήτας φέρνει σε διάλογο αντιφατικές στιγμές συνάθροισης, όπου η ένταση της βίας συναντά την οικειότητα της κοινής παρουσίας. Η εμπειρία της θέασης μετατοπίζεται, καθώς ο θεατής καλείται να σταθεί κάτω από ένα πανί — μια «μεμβράνη» που καλύπτει εν μέρει την εικόνα και αναδιαμορφώνει τον τρόπο πρόσληψής της. Η Σουζάνα Φιαλά μεσα από το έργο The extraction pit, παρουσιάζει ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης που «μαθαίνει» την αντίσταση μέσω ενός αλγοριθμικού glitch, πλαισιωμένο από οθόνες και τυπογραφικές πλάκες που συνδέουν το σώμα με την τεχνολογία.
Το All Over the Place αποτελεί υπότιτλο του A Queer Archive as Contagion του Λοΐζου Ολύμπιου, μιας ερευνητικής διαδικασίας που επαναπροσεγγίζει την κυπριακή κουλτούρα μέσα από ένα «χαοτικό» προσωπικό αρχείο και queer οπτική. Αντίστοιχα, το In other news της Μπελίντας Παπαβασιλείου λειτουργεί ως ζωντανό αρχείο συλλογικής δράσης, αντλώντας από ιστορίες διαμαρτυρίας και προτείνοντας τη «χορογραφική ανυπακοή» ως μορφή πολιτικής πρακτικής.
Το Conic sections του Εμίντιο Βάσκεζ αποτελεί ένα τρίπτυχο έργο που επανεξετάζει τον δημόσιο χώρο της Λεμεσού μέσα από μια μακρόχρονη φωτογραφική καταγραφή αυτοσχέδιων αντικειμένων — όπως κώνοι και καρέκλες — που χρησιμοποιούνται για την οριοθέτηση θέσεων στάθμευσης σε δημόσιο χώρο, αναδεικνύοντας το παράδοξο της ιδιωτικοποίησης του κοινού.
Παράλληλα, η ιδέα του «σαλονιού» ή του makeshift χώρου, όπως εκφράζεται στο έργο Τοπούι της Αγγέλας Ιωαννίδου, επανέρχεται ως τρόπος κατανόησης των κοινών: αυτοσχέδιοι χώροι συνάντησης, φτιαγμένοι από ό,τι υπάρχει διαθέσιμο, είτε σε γειτονιές είτε σε εργοτάξια. Αυτές οι μικρές χειρονομίες διεκδίκησης χώρου λειτουργούν ως μορφές καθημερινής πολιτικής και συλλογικής παρουσίας. Το «Τοπούι» θα φιλοξενεί συζητήσεις, παραστάσεις, βραδιές ποίησης, εργαστήρια, ομάδες ανάγνωσης και ακροάσεις, ενώ με τον χρόνο θα συγκεντρώνει τα ίχνη αυτών των δράσεων, παραμένοντας ανοιχτό σε νέες μορφές πολιτιστικής δημιουργίας.
Η έκθεση, εν τέλη, λειτουργεί σαν ένα ζωντανό αρχείο της πόλης — όχι μόνο μέσα από τεκμήρια, αλλά μέσα από δράσεις, αφηγήσεις και συναντήσεις. Ένα αρχείο ανοιχτό, εφήμερο και συνεχώς μεταβαλλόμενο, που επιχειρεί να χαρτογραφήσει τρόπους συνύπαρξης, αντίστασης και δημιουργίας μέσα στον δημόσιο χώρο.
INFO
Rehearsals in Placemaking | Δημοτικό Κέντρο Τεχνών Λεμεσού – Αποθήκες Παπαδάκη, Λεμεσός | Διάρκεια: 24 Απριλίου – 24 Μαΐου 2026 | Ώρες λειτουργίας: Τετάρτη–Σάββατο 10:00–20:00, Κυριακή 10:00–18:00 | Είσοδος ελεύθερη
Φωτογραφίες: Παύλος Βρυωνίδης