Ένας πρόσφατα ανακαλυφθείς πίνακας της σουρεαλίστριας καλλιτέχνιδας Leonora Carrington, ο οποίος δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού της σε ψυχιατρικό νοσοκομείο στην Ισπανία στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά δημόσια αυτό το καλοκαίρι στο Λονδίνο.

Το έργο, με τίτλο Villa Pilar, φιλοτεχνήθηκε το 1940, όταν η Carrington νοσηλευόταν στο σανατόριο Morales στο Σανταντέρ, αφού είχε διαφύγει από τη ναζιστικά κατεχόμενη Γαλλία μετά τη σύλληψη του συντρόφου της, του Γερμανού καλλιτέχνη Max Ernst.

Η Carrington υπέστη ψυχολογική κατάρρευση στη Μαδρίτη και εισήχθη στο ίδρυμα, όπου υποβλήθηκε σε τραυματικές ψυχιατρικές θεραπείες, τις οποίες αργότερα περιέγραψε στο αυτοβιογραφικό της έργο Down Below.

Ωστόσο, με την ενθάρρυνση του ψυχιάτρου της, Dr Luis Morales, η Carrington σχεδιαζε καθημερινά και δημιούργησε δύο πίνακες, τα Down Below και Villa Pilar, στα οποία απεικονίζει το ψυχιατρικό νοσοκομείο ως έναν συμβολικό κάτω κόσμο. Η ίδια περιέγραψε εκείνη την περίοδο του «κάτω κόσμου» ως μια εμπειρία παρόμοια με το «να είσαι νεκρός».

Το έργο Villa Pilar θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο της έκθεσης Leonora Carrington – The Symptomatic Surreal στο Μουσείο Freud, το σπίτι όπου ο Sigmund Freud πέρασε τον τελευταίο χρόνο της ζωής του μετά τη διαφυγή του από τη ναζιστικά κατεχόμενη Βιέννη. Με αφορμή την πρώτη δημόσια παρουσίαση του πίνακα, η έκθεση παρατείνεται έως τις 10 Αυγούστου, πριν μεταφερθεί τον Σεπτέμβριο στο Faro Santander, ένα νέο κέντρο τέχνης στη βόρεια ισπανική πόλη.

Η Carrington, που γεννήθηκε το 1917 σε εύπορη οικογένεια του Lancashire, αμφισβήτησε από νεαρή ηλικία τις κοινωνικές προσδοκίες που επιβάλλονταν στις γυναίκες της ανώτερης τάξης. Σπούδασε στη Σχολή Τέχνης Chelsea πριν γνωρίσει τον Max Ernst σε ένα δείπνο στο Λονδίνο το 1937, όταν εκείνη ήταν 20 ετών και εκείνος 46. Η σχέση τους προκάλεσε σκάνδαλο στους κοινωνικούς τους κύκλους και σύντομα μετακόμισαν μαζί στο Saint-Martin-d’Ardèche στη νότια Γαλλία, όπου έζησαν και εργάστηκαν μέχρι τη γερμανική εισβολή.

Παράλληλα, η Carrington συνδέθηκε με σημαντικές μορφές του σουρεαλισμού, όπως οι André Breton, Salvador Dalí και Man Ray, οι οποίοι, όπως και η ίδια, γοητεύονταν από τα όνειρα, το υποσυνείδητο και τον αποκρυφισμό. Όταν εγκαταστάθηκε τελικά στο Μεξικό τη δεκαετία του 1940, εξελίχθηκε σε μία από τις πιο αναγνωρισμένες καλλιτέχνιδες της χώρας και μέλος μιας σημαντικής κοινότητας γυναικών δημιουργών που δραστηριοποιούνταν έξω από το ανδροκρατούμενο ευρωπαϊκό σουρεαλιστικό κίνημα, δίπλα σε προσωπικότητες όπως η Ισπανίδα ζωγράφος Remedios Varo και η φωτογράφος Kati Horna.

Αργότερα, η Carrington αναγνωρίστηκε ως φεμινιστικό σύμβολο, αν και η ίδια αντιστεκόταν πάντα στις προσπάθειες να περιοριστεί η ταυτότητά της στο φύλο της. Όπως είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Δεν είχα χρόνο να γίνω η μούσα κανενός… Ήμουν πολύ απασχολημένη επαναστατώντας απέναντι στην οικογένειά μου και μαθαίνοντας να γίνω καλλιτέχνιδα». Πέθανε στην Πόλη του Μεξικού το 2011, σε ηλικία 94 ετών.

Η Carrington χάρισε το Villa Pilar στον Dr Morales όταν έφυγε από το σανατόριο, και το έργο παρέμεινε στην οικογένειά του για δεκαετίες. Ανακαλύφθηκε ξανά μόλις πρόσφατα, κατά τη διάρκεια της έρευνας για την έκθεση από την ομάδα του Faro Santander, η οποία έπεισε την οικογένεια Morales να το δανείσει για πρώτη φορά σε δημόσια παρουσίαση.

Η Vanessa Boni, επιμελήτρια της έκθεσης, ανέφερε ότι η Carrington δημιούργησε το έργο ως «ένα αποχαιρετιστήριο δώρο» προς τον Morales, θέλοντας να τον ευχαριστήσει για τη βοήθειά του στην ανάρρωσή της, παρά τις «βίαιες» θεραπείες που υπέστη, ανάμεσά τους και ενέσεις καρδιαζόλης.

«Όπως γνωρίζουμε από τα απομνημονεύματά της, η εμπειρία ήταν πραγματικά τραυματική», δήλωσε. «Ο Dr Morales κράτησε τον πίνακα σε όλη τη διάρκεια της ζωής του και, μετά τον θάνατό του, πέρασε στην κόρη του».

Το έργο απεικονίζει το νοσοκομείο ως έναν χώρο κατοικημένο από υβριδικές ανθρώπινες και ζωικές μορφές που κινούνται μέσα σε καταπράσινους κήπους, μια εικονογραφία που αργότερα θα γινόταν κεντρική στη δουλειά της Carrington. «Το έργο αγγίζει ιδέες εσωτερικής μεταμόρφωσης, μετάλλαξης και διαφορετικότητας», σημείωσε η Boni. «Και οι δύο πίνακες εκτυλίσσονται μέσα σε ένα καταπράσινο τοπίο, ακόμη και ο ουρανός είναι πράσινος, χρώμα που για την Carrington είχε έντονο συμβολισμό».

Μετά την αποχώρησή της από το Santander, η Carrington ταξίδεψε μέσω Λισαβόνας και Νέας Υόρκης πριν εγκατασταθεί τελικά στο Μεξικό, όπου εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες μορφές του σουρεαλισμού. Το 2024, ένας από τους πίνακές της πωλήθηκε σε δημοπρασία έναντι 22,5 εκατομμυρίων λιρών, σημειώνοντας ρεκόρ για γυναίκα καλλιτέχνιδα γεννημένη στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής της στη Νέα Υόρκη, η Carrington παρέδωσε τα sketchbooks της από το Santander στον συλλέκτη σουρεαλιστικής τέχνης Julien Levy. Η συλλογή του δημοπρατήθηκε και διασκορπίστηκε σε ιδιωτικές συλλογές το 2004. Η παρούσα έκθεση αποτελεί την πρώτη προσπάθεια από τότε να συγκεντρωθεί ξανά αυτό το υλικό σε μια μεγάλη δημόσια παρουσίαση.

Ο Daniel Vega Pérez de Arlucea, διευθυντής του Faro Santander, δήλωσε: «Δεν πρόκειται απλώς για την παρουσίαση του έργου μιας από τις σημαντικότερες καλλιτέχνιδες του σουρεαλισμού, αλλά για την αναγνώριση και επανεξέταση ενός κεφαλαίου της ζωής της που είναι βαθιά συνδεδεμένο με αυτή την πόλη».

ΠΗΓΗ: theguardian.com