Ο γλύπτης Belu-Simion Fainaru, που εκπροσωπεί το Ισραήλ στη φετινή διοργάνωση, ανέφερε ότι η αλλαγή τοποθεσίας οφείλεται στο γεγονός ότι το Ισραηλινό Περίπτερο στους Giardini βρίσκεται υπό ανακατασκευή. Ο καλλιτέχνης με έδρα τη Χάιφα δήλωσε ότι χαιρετίζει την ευκαιρία να εκθέσει το έργο του δίπλα σε χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία, των οποίων τα περίπτερα στεγάζονται στο Arsenale.
«Η εμπειρία θα είναι πραγματικά εξαιρετική, γιατί τώρα έχω τη δυνατότητα να εκθέσω σε ένα παλιό κτίριο και όχι σε ένα σύγχρονο, όπως το Ισραηλινό Περίπτερο», δήλωσε ο καλλιτέχνης, τιμημένος με το κρατικό Βραβείο Ισραήλ.
Η αντίδραση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ωστόσο, δεν υπήρξε εξίσου θετική. Σε ανάρτησή της στο Instagram, η Art Not Genocide Alliance (ANGA), μια ομάδα καλλιτεχνών που είχε διαμαρτυρηθεί για τη συμμετοχή του Ισραήλ στην προηγούμενη Μπιενάλε, χαρακτήρισε τη φετινή παρουσία του «Περίπτερο της Γενοκτονίας». Η ανάρτηση, που δημοσιεύτηκε τη Δευτέρα, έχει συγκεντρώσει περισσότερα από 1.500 likes.
Ο Fainaru, γεννημένος στη Ρουμανία και εκπρόσωπος της χώρας αυτής στη Μπιενάλε της Βενετίας το 2019, θα συνεργαστεί με τους επιμελητές Sorin Heller και Avital Bar-Shay για την υλοποίηση του περιπτέρου. Ο Fainaru και η Bar-Shay έχουν συνεργαστεί στο παρελθόν, στην έκδοση του 2024 της Μεσογειακής Μπιενάλε στη Χάιφα, όπου παρουσιάστηκε έργο του καλλιτέχνη το οποίο οι Times of Israel περιέγραψαν ως ένα ρολόι τοίχου «ρυθμισμένο να γυρίζει προς τα πίσω, εκφράζοντας την επιθυμία επιστροφής στον χρόνο, στην 6η Οκτωβρίου».
Το περίπτερο του Fainaru θα φέρει τον τίτλο «Rose of Nothingness» και θα επικεντρώνεται κυρίως σε μια εγκατάσταση γύρω από το νερό. Εμπνευσμένη από την έννοια του «μαύρου γάλακτος» του ποιητή Paul Celan, η εγκατάσταση θα περιλαμβάνει 16 σωλήνες από τους οποίους θα στάζει μαύρο νερό σε μια δεξαμενή, με τον αριθμό 16 να παραπέμπει στη σημασία της μεταμόρφωσης στην Καμπάλα, τη μυστικιστική εβραϊκή παράδοση.
«Η εγκατάσταση λειτουργεί ως μια χωρική ενσάρκωση μιας ζωντανής ταλμουδικής σελίδας: ένα κείμενο χωρίς γράμματα, στο οποίο η γνώση αποκρυσταλλώνεται μέσω της παραμονής, του βλέμματος και της προσοχής», αναφέρεται στην περιγραφή του περιπτέρου που εστάλη στο ARTnews. «Το νόημα της εγκατάστασης αναδύεται στην ένταση ανάμεσα στη μία σταγόνα και την επόμενη, ανάμεσα στην παρουσία και την απουσία, καλώντας τον θεατή να γίνει ενεργός συμμετέχων σε μια διαρκή εμπειρία χρόνου, μνήμης και συνείδησης».
Παρότι το ισραηλινό Υπουργείο Πολιτισμού δεν έχει ακόμη ανακοινώσει επισήμως το περίπτερο, η ύπαρξη της έκθεσης έγινε αρχικά γνωστή μέσω ανάρτησης στο LinkedIn από τον Sorin Heller, έναν από τους επιμελητές. Ωστόσο, το θέμα έλαβε ευρύτερη δημοσιότητα έπειτα από ανάρτηση της Art Not Genocide Alliance (ANGA) στο Instagram, με την οποία η ομάδα ανανέωσε, τη Δευτέρα, τη διαμαρτυρία της κατά της συμμετοχής του Ισραήλ στη Μπιενάλε. Η ANGA είχε ήδη απειλήσει με μποϊκοτάζ της διοργάνωσης από τον Οκτώβριο.
«Η ANGA καλεί εκ νέου τη Μπιενάλε να αποκλείσει το Ισραήλ από την επερχόμενη διοργάνωση», ανέφερε η ομάδα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Δεν μπορεί να υπάρξει χώρος για αποκατάσταση, ίαση ή πολιτιστικό διάλογο όσο το κράτος του Ισραήλ δεν λογοδοτεί για τα εγκλήματά του».
Η ANGA δήλωσε ότι επέλεξε να διαμαρτυρηθεί εκ νέου, καθώς το Ισραήλ «συνεχίζει τη γενοκτονία του, παρά την αποκαλούμενη “κατάπαυση του πυρός” που ανακοινώθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2025». Σύμφωνα με την κυβέρνηση της Γάζας, περισσότερα από 440 άτομα έχουν σκοτωθεί από ισραηλινές επιθέσεις από την έναρξη της εκεχειρίας. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι απαντά σε ενέργειες της Χαμάς, την οποία κατηγορεί για παραβίαση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.
Ο Belu-Simion Fainaru δήλωσε ότι διαφωνεί με την προσέγγιση της ANGA. «Ο διάλογος είναι ο καλύτερος τρόπος για να εκφραστούμε», ανέφερε. «Είμαι απολύτως αντίθετος στα μποϊκοτάζ, και όχι μόνο στη Βενετία». Όπως πρόσθεσε, η εγκατάστασή του «θα αποτελεί ένα όραμα ελπίδας και ανθρώπινου συναισθήματος, το ακριβώς αντίθετο του αποκλεισμού και του μποϊκοτάζ, προσφέροντας χώρο σε όλους».
Στην ανάρτησή της, η ANGA σημείωνε: «Ακολουθώντας τις αρχές της PACBI (Παλαιστινιακή Εκστρατεία για τον Ακαδημαϊκό και Πολιτιστικό Μποϊκοτάζ του Ισραήλ), δεν ζητούμε τον αποκλεισμό κανενός μεμονωμένου καλλιτέχνη. Αντιθέτως, απαιτούμε τον αποκλεισμό του κράτους του Ισραήλ, το οποίο συνεχίζει τη γενοκτονία του παρά την αποκαλούμενη “κατάπαυση του πυρός” που ανακοινώθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2025». Η ομάδα δεν απάντησε στο αίτημα του ARTnews για σχόλιο έως την ώρα της δημοσίευσης.
Προηγούμενες διαμαρτυρίες υπέρ του αποκλεισμού του Ισραήλ από την έκθεση είχαν απορριφθεί από τη Μπιενάλε της Βενετίας, η οποία είχε δηλώσει το 2024 ότι δεν διαθέτει το δικαίωμα να αποκλείσει κράτη που αναγνωρίζονται επίσημα από την Ιταλία. Για τον ίδιο λόγο, και το Ιράν, το οποίο είχε αντιμετωπίσει διαμαρτυρίες από οργανώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών, συμμετείχε κανονικά στη διοργάνωση. (Η Ρωσία, η οποία δεν έχει λάβει μέρος στη Μπιενάλε μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, απείχε με δική της απόφαση, όπως ανέφερε η Μπιενάλε.)
Η Παλαιστίνη, η οποία δεν αναγνωρίζεται ως κράτος από την Ιταλία, δεν έχει ποτέ διαθέσει επίσημο εθνικό περίπτερο. Ωστόσο, επιμελητές έχουν διοργανώσει εκθέσεις υποστήριξης παράλληλα με τη Μπιενάλε, στο πλαίσιο των λεγόμενων «παράλληλων εκδηλώσεων» (collateral events), που πραγματοποιούνται με την έγκριση της διοργάνωσης.
Ο Gennaro Sangiuliano, τότε υπουργός Πολιτισμού της Ιταλίας, ήταν ιδιαίτερα επικριτικός, χαρακτηρίζοντας τις ενέργειες της ANGA «ντροπιαστικές».
Τελικά, το Ισραήλ συμμετείχε στη Μπιενάλε της Βενετίας το 2024, ωστόσο το περίπτερό του δεν άνοιξε ποτέ στο κοινό. Η καλλιτέχνις που εκπροσώπησε τη χώρα, Ruth Patir, είχε δηλώσει ότι αποφάσισε να διατηρήσει κλειστό το περίπτερο έως ότου η Χαμάς απελευθερώσει τους ομήρους που απήχθησαν στις 7 Οκτωβρίου και το Ισραήλ προχωρήσει σε κατάπαυση του πυρός — κάτι που δεν συνέβη κατά τη διάρκεια της Μπιενάλε. (Στο πλαίσιο της τρέχουσας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, όλοι οι εν ζωή όμηροι έχουν πλέον απελευθερωθεί από τη Χαμάς.)
Υπήρχαν αμφιβολίες για το κατά πόσο το Ισραήλ θα συμμετείχε τελικά στη Μπιενάλε του 2026 ήδη από την περασμένη άνοιξη, όταν η εφημερίδα Haaretz ανέφερε ότι το ισραηλινό περίπτερο αντιμετώπιζε δημοσιονομικά προβλήματα λόγω της ανακαίνισης του κτιρίου στους Giardini. Αξιοσημείωτο είναι ότι το Ισραήλ δεν συμμετείχε στη Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής του 2025, παρά το γεγονός ότι στο παρελθόν είχε παρουσιάσει περίπτερα στη συγκεκριμένη διοργάνωση. Το ισραηλινό Υπουργείο Πολιτισμού δεν απάντησε στο αίτημα του ARTnews για σχόλιο.
Και άλλα περίπτερα, ωστόσο, αντιμετωπίζουν αβεβαιότητες για διαφορετικούς λόγους. Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα, για παράδειγμα, η Νότια Αφρική ακύρωσε το προγραμματισμένο περίπτερό της, επειδή η επιλεγμένη καλλιτέχνις, Gabrielle Goliath, επιθυμούσε να παρουσιάσει έργο που πραγματευόταν τον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα. Ο υπουργός Πολιτισμού της χώρας χαρακτήρισε το έργο «διχαστικό», ενώ η καλλιτέχνις δήλωσε ότι υφίσταται λογοκρισία.
Την περασμένη χρονιά, η Αυστραλία απέσυρε αρχικά τον διορισμό του Khaled Sabsabi ως καλλιτέχνη του εθνικού της περιπτέρου, έπειτα από δημοσιεύματα που εξέφρασαν ανησυχία για παλαιότερο έργο του στο οποίο εμφανιζόταν ηγετικό στέλεχος της Χεζμπολάχ. Ωστόσο, μετά από έντονες αντιδράσεις που έκαναν λόγο για λογοκρισία, η απόφαση ανετράπη και ο καλλιτέχνης επανήλθε.
Ο Belu-Simion Fainaru δήλωσε ότι ελπίζει το περίπτερό του να ανταποκριθεί στη φορτισμένη συγκυρία. «Η τέχνη είναι χώρος διαλόγου, όχι αποκλεισμού», ανέφερε. «Είναι ένα από τα βασικά πεδία όπου μπορεί κανείς να υπερβεί την πολιτική και να προσπαθήσει να εκφράσει ελεύθερα τη φωνή των ανθρώπων, χωρίς σύνορα. Η πολιτική του αποκλεισμού εισχωρεί και στην τέχνη και στον πολιτισμό και, κατά κάποιον τρόπο, χάνεται η ανθρωπιά. Ο διάλογος είναι σημαντικός».
Με πληροφορίες από την ARTnews