Ο Στέφανος Καράμπαμπας είναι Κυπραίος από τις Σέρρες. Εδώ ζει, εδώ αναπνέει και εδώ συνειδητοποιεί τι εκφράζει ο τόπος και ο κόσμος στις αλήθειες του. Δεν έζησε την Αμμόχωστο όπως την ζήσαμε εμείς «οι παλαιοί των ημερών». Ίσως και να μη ξέρει το σκίτσο του William Blake του 1794 «Ο Παλαιός των Ημερών», προμετωπίδα στο έργο Ευρώπη, μια Προφητεία, όσο συμβολικό και παράλογο και αν μου φαίνεται σήμερα. Όμως γνωρίζει παλαιόθεν την πόλη, το παρελθόν και το τώρα της, ετυμολογεί το όνομά της και αναλύει την ουσία της. Αυτή, ενώ είναι κρυμμένη στην άμμο – μαζί με όλους εμάς τολμώ να πω – ο Στέφανος την ανασύρει και την αναμιγνύει με ένα μαγικό τρόπο με το σήμερα, και αυτό κάνει το έργο του εκπληκτικό και συνάμα ανατρεπτικό.
Είδα τα νέα έργα ένα βραδάκι του Γενάρη στο ατελιέ του. Γύρισα σπίτι και δεν κοιμήθηκα, ούτε εσείς θα κοιμηθείτε – τουλάχιστον όσοι έχετε την τύχη να έχετε την Αμμόχωστο στο προσκέφαλό σας - όταν δείτε αυτό που κατάφερε να εκφράσει μέσα από την τέχνη του ο Στέφανος. Τα έργα του δεν είναι εικαστικά παιγνίδια φωτός και σκότους ούτε είναι συμβολικά ή παρελθοντολογικά. Είναι για τον καθένα μας μια χαρμολύπη, όπως θα την αποκαλούσε ο Ζουράρις, ένα γλυκόπικρο και προκλητικό οδοιπορικό, για το τι κάναμε, τι δεν κάναμε, τι θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει, και τέλος πάντων τι είναι για τον καθένα μας τούτη η ασυμβίβαστη πόλη.
Κατάλαβε πέρα για πέρα ο Στέφανος πόσο αυτό το βάσανο της κοιμισμένης πόλης αναστατώνει, πόσο η πόλη που καίει και δροσίζει συνάμα, περνάει επιφανειακά από την καθημερινότητα. Όταν όμως κάποιος τολμήσει και ανασηκώσει το πέπλο αυτής της πρώτης επιφάνειας, αυτό που κείται από κάτω είναι βαθιά ανατρεπτικό και δημιουργεί - σ’ εμένα τουλάχιστον-παραισθήσεις.
Ο Στέφανος πήρε τη θολή γραμμή των οριζόντων της Αμμοχώστου, μια οριζόντια και σε μάκρος γραμμή της παραλίας που βλέπαμε παλιά από μακριά. Αυτήν εκθέτει, την επαναλαμβάνει ως απαραίτητο σωματικό κομμάτι μιας εξωτερικής ανάλαφρης, ίσως και ευχάριστης επιφάνειας, σχεδόν ανώδυνης ή και αγαπησιάρικης που ο καθείς εισπράττει και αντιλαμβάνεται με το δικό του τρόπο. Η πρώτη θέαση του έργου εφησυχάζει τον θεατή, βλέπει τη γραμμή της αποκοιμισμένης Αμμοχώστου ως μέρος ενός άλλου συνόλου. Η αναταραχή επέρχεται όταν το έργο φωτίζεται από μέσα και αποκαλύπτει την εσωτερική διάσταση - που μέχρι τη στιγμή του φωτός ήταν κεκαλυμμένη και απόκρυφη και ουδείς ανέμενε.
Το έργο εκρήγνυται κυριολεκτικά αποκαλύπτοντας αυτό που κείται στο κρυμμένο βάθος της θάλασσας ή της γης, ή της ψυχής του καθενός από μας. 10 Πυρ, γη και ύδωρ, μου λέει ο Στέφανος -παραφράζοντας τον Μένανδρο -ενώ βλέπαμε ένα μεγάλο τελάρο, μια επιφάνεια που εμένα με πήγε πίσω σε περπατήματα επάνω στην άμμο τη ξανθή. Στο πάνω μέρος του τελάρου η επαναλαμβανόμενη γκριζόμαυρη, μελαγχολική γραμμή της Αμμοχώστου. Όταν ανάβει ο πίνακας μια έκρηξη ηλίου εκσφενδονίζει γραμμές, ο ήλιος σπάει σε χίλια κομμάτια… η Αμμόχωστος όμως παραμένει εκεί ασάλευτη γκριζόμαυρη και μελαγχολική.
Μια τεράστια πανέμορφη πράσινη φυλλωσιά απλώνεται σ’ ένα από τα μεγάλα τελάρα. Όταν το φως εισέρχεται, στο κέντρο του πίνακα απεικονίζεται ένα παλιό αυτοκίνητο. Καμουφλαρισμένη φυγή, σκέφτηκα…παραδίπλα του αυτοκινήτου δύο σιλουέτες, μια στιγμή αμηχανίας και έντασης ενός ζευγαριού. Η Αμμόχωστος παραμένει από κάτω τούτη τη φορά με ένα λαμπερό και ελπιδοφόρο ηλιοβασίλεμα.
Τούτη η εμμονική γραμμή των οριζόντων του Καββαδία, του Μικρούτσικου και του Στέφανου μας κυνηγάει σ’ όλο το έργο. Την αποθανατίζει ως θέαμα απόμακρο από έναν κόλπο στην παραλία του σύγχρονου και ανέμελου Πρωταρά, μεταφράζοντας την ύλη των βράχων «σε υγρασία, σε λάλλαρο, ζέστη, καύσωνα», όπως λέει…ενώ παιδάκια να παίζουν στη θάλασσα στο πρώτο πλάνο. Στο βάθος η Αμμόχωστος υγρή, αμυδρή και ατάραχη.
Το έργο «Φυγή» δίνει μια χλωμή και συνάμα ονειρική Αμμόχωστο. Όταν φωτίζεται εμφανίζεται μέσα από ένα κατακόκκινο αισθησιακό περιβάλλον κάποιος που τρέχει… να γλυτώσει. Δυο γεωμετρικοί καμβάδες με φευγαλέες γραμμές που περιέχουν τη γραμμή της Αμμοχώστου λουσμένη στο φως, επιφυλάσσουν εκπλήξεις. Μια Αρσινόη, με λυμένα μαλλιά όμως, όχι όπως την Υγεία μου λέει… και μια Κλεοπάτρα.
Η Αμμόχωστος στο έργο του Στέφανου δεν είναι μόνο υπαρξιακή και φαντασιακή. Είναι η κατάθεση και η απόλυτη τομή μιας κεκοιμημένης πόλης και ενός κόσμου μπερδεμένου. Για μένα, είναι μια κραυγή έρωτα και απελπισίας για έναν χώρο οικείο και αγαπημένο που φεύγει καθημερινά όλο και πιο μακριά αφήνοντας πίσω μόνον τη θολή γραμμή των οριζόντων.
Πληροφορίες έκθεσης
Εγκαίνια : 6 Μαρτίου 2026, 7μμ
Διάρκεια: 6 -28 Μαρτίου 2026
Ώρες λειτουργίας: Τρ.-Παρ. 4μμ-6.30μμ, Σάββατο 10πμ-1μμ
Διεύθυνση: Λεωφ. Μακάριου & οδός Παπανικολή, Λευκωσία, 1077
