Συλλέξαμε φράσεις και αποσπάσματα από συνεντεύξεις που έδωσε στο «Π»
Ένας καλλιτέχνης απλώς έχει τις κεραίες του ανοικτές, συλλαμβάνει τα πράγματα και προσπαθεί να τα επικοινωνήσει -είτε μέσα από τη ζωγραφική του είτε μέσω των λέξεων. Αυτός είναι ο σκοπός του καλλιτέχνη. Ο σκοπός της επικοινωνίας και της διαφώτισης. Το θέμα της δημιουργίας, το θέμα του ενστίκτου, το θέμα της τέχνης γενικά είναι πολύ μυστηριώδες για να το αναλύσουμε. Ίσως γι' αυτό οι Βυζαντινοί έλεγαν δια χειρός του τάδε, για παράδειγμα θα έλεγαν "δια χειρός Ανδρέα Καραγιάν", εννοώντας ότι κάτι "άλλο" οδήγησε το χέρι του Ανδρέα Καραγιάν για να δημιουργήσει αυτό το έργο.
***
Μέσα μου ένιωθα ότι υπήρχε μια ανάγκη για έκφραση. Η ζωγραφική ήταν πάντα κάτι που με γοήτευε, από μικρός μού άρεσε να ανακατεύω χρώματα... Και η μητέρα μου έλεγε "α, θα γίνεις χημικός". Δεν ήθελε να παραδεχτεί την αλήθεια των πραγμάτων.
***
***
Ακολούθησα την ιατρική, χωρίς να το μετανιώσω ποτέ γιατί ήταν μια εμπειρία πολύ ζωντανή. Με έμαθε να κοιτάζω κατάματα τη ζωή, τον θάνατο, το σώμα, με βοήθησε να ξεφύγω από πολλά ταμπού, όπως το τι είναι ηθικό και τι είναι ανήθικο, όλα αυτά τα κατασκευάσματα που φτιάχνει μια κοινωνία για να μπορεί να εξουσιάζει το "κοινό" της.
***
Η βάση των πραγμάτων δεν είναι αν θα κάνω αμαρτία η όχι, αλλά να είμαι ένας ηθικός άνθρωπος που βλέπω ανθρωπιστικά την κοινωνία. Αυτή είναι η ηθική μου θέση, έτσι βλέπω το καλό και το κακό. Πιστεύω ότι κάποτε η λογική θα πρέπει να λειτουργήσει, αν και πιστεύω παράλληλα ότι δεν πρέπει να χάσουμε και το μυστήριο. Δηλαδή, πιστεύω ακράδαντα ότι υπάρχει ένας δημιουργός, πιστεύω ακράδαντα ότι έχω μια επικοινωνία με αυτόν τον δημιουργό. Πιστεύω ακράδαντα ότι αυτός ο δημιουργός με έκανε όπως είμαι.
***
***
Όλη η ζωή μας είναι ένα πείραμα.
***
Νιώθετε στα 70 σας ότι φτάσατε σε ένα σημείο όπου είστε ελεύθερος από τις κοινωνικές συμβάσεις και τα εξουσιαστικά κατασκευάσματα που είπατε πριν;
Φυσικά. Eσωτερικά αισθάνομαι μια μεγάλη ελευθερία. Δεν είμαι ο Αντρέας των είκοσι χρόνων, γεμάτος αγωνίες: τι είμαι, τι μου συμβαίνει, γιατί είναι έτσι η σεξουαλικότητά μου, γιατί είναι αυτή η ροπή μου στη ζωγραφική, γιατί δεν ήμουν κανονικός όπως όλος ο κόσμος; Υπήρξα παντρεμένος, είχα μια θαυμάσια σύζυγο, μπορούσα να αποκτήσω μια έξοχη κοινωνική ζωή, ήμασταν αρκετά εύποροι... θα μπορούσα να περνούσα μια θαυμάσια ζωή, κι όμως κάτι μου έλεγε ότι δεν είναι αυτό για μένα. Αυτό που είπε κι ο Καβάφης, το μεγάλο "όχι". Ναι, η εξουσία με βασάνισε πάρα πολύ, με την έννοια ότι έπρεπε πάντα να έρχομαι σε αντιπαράθεση με την εξουσία και έπρεπε αυτή τη δύναμη να τη βρίσκω πάντα μέσα από τον εαυτό μου και ορισμένους θαυμάσιους ανθρώπους που γνώρισα στη ζωή μου. Ένας απ' αυτούς ήταν και η σύζυγός μου, η οποία στάθηκε με κατανόηση δίπλα μου, μέχρι το σημείο που έπρεπε πια να πάρει ο καθένας το δρόμο του. Αυτά τα πρόσωπα που αγάπησα και που στάθηκαν δίπλα μου βιώνουν μέσα στα βιβλία μου. Είναι κι αυτός ένας τρόπος να ξανακερδίσω τον χρόνο και όλους αυτούς τους ανθρώπους που αγάπησα και που με αγάπησαν. Είναι ένας τρόπος να ξαναζήσω τη ζωή μου και να την αξιολογήσω.
Και πως τα πήγατε;
Μια χαρά. Πήρα και βραβείο. [γέλια]
***
***
Γιατί η τέχνη είναι και μια ηθική υπόσταση μέσα σε όλη αυτή τη διαστροφή που βλέπουμε γύρω μας. Διαστροφή δεν είναι το σεξουαλικό, διαστροφή είναι αυτό που συμβαίνει στην Κύπρο τώρα, να καταστρέφονται τα πάντα και κάνεις να μην παίρνει την ευθύνη, να βρισκόμαστε σαν σε ένα όνειρο, φιγούρες σουρεαλιστικές που πετούν στον ουρανό, ζουν στον δικό τους κόσμο, δεν βλέπουν την καταστροφή που γίνεται γύρω τους. Αυτό είναι η διαστροφή και το ανήθικο.
***
Δεν γράφω για να σοκάρω, ούτε και ζωγραφίζω για να σοκάρω. Ζωγραφίζω εκ βαθέων. Για να είσαι καλλιτέχνης και άνθρωπος σήμερα, πρέπει να είσαι ειλικρινής.
***
***
Αν δεν πάρεις ορισμένα ρίσκα στη ζωή σου, τότε γυρνάς και λες "ποια ζωή έζησα;". Όταν θα 'ρθει ο άγγελος του Κυρίου και σου πει "τι έκανες με αυτό που σου έδωσε η Δημιουργία" και του πεις "ξέρεις, έκατσα σε ένα γραφείο και πέρασα όλη μου τη ζωή κάνοντας λογαριασμούς, διότι με ήθελε ο πατέρας μου να είμαι λογιστής σε τράπεζα", τότε ο άγγελος θα πει "εσύ, θα πας στην κόλαση". Έτσι, εγώ προτίμησα να επιλέξω τον παράδεισο.
***
Τι θα είχατε να πείτε στον εικοσάχρονο εαυτό σας σήμερα;
Αχ, προχώρα, προχώρα και σε θέλει όλη η χώρα [γέλια].
***
Όλα περνούν, τα πάντα ρει, τι μας μένει όμως; Η γλυκιά αίσθηση πραγμάτων παρωχημένων... ένα ωραίο μάθημα: το πόσο πολύτιμο αγαθό είναι η ζωή, η εμπειρία της εσώτερής μας ψυχής που απολαμβάνει τα παιγνίδια, τα θετικά και αρνητικά που εφευρίσκουμε. Μπορεί όμως, τελικά, όπως αναρωτιέται και ο ήρωάς μου... "να είμαστε όλοι πιόνια σε μια μεγάλη σκακιέρα και η κάθε μας πράξη να γίνεται ένα συμβάν σε ένα συμπαντικό σόου που μυριάδες μάτια σε μυριάδες κόσμους το παρακολουθούν. Μπορούμε, όμως, και να τους εκπλήξουμε με μια θεαματική έξοδο, αν βέβαια είναι εφικτή."
Με αποσπάσματα από συνεντέυξεις του Ανδρέα Κάραγιαν στο ΠΑΡΑΘΥΡΟ
"Χρόνια πολλά Ανδρέα Καραγιάν!", συνέντευξη στη Χριστίνα Λάμπρου, 21.01.2013