Η Art Seen παρουσιάζει με ιδιαίτερη χαρά τη νέα ατομική έκθεση της Clare Burnett με τίτλο The Objects are Watching, σε επιμέλεια της Μαρίας Στάθη, συνοδεύεται από κείμενο που έχει γραφτεί κατόπιν ανάθεσης από την Παυλίνα Παρασκευαΐδου. Η έκθεση εγκαινιάζεται την Πέμπτη, 23 Απριλίου στις 19:00.

Προς μια αρχαιολογία του μέλλοντος

«Οι σημαίες κυματίζουν ανάποδα» (2026)

Μια σημαία σε πράσινες και ροζ αποχρώσεις, με μια διαχωριστική γραμμή και επάλληλα γεωμετρικά σχήματα στην επιφάνειά της, κυματίζει πάνω από την είσοδο της νέας έκθεσης της Clare Burnett με τίτλο «The Objects are Watching» στο Art Seen, στη Λευκωσία. (1)

Το έργο της Clare Burnett είναι ένας συνεχής διάλογος ανάμεσα σε ανθρώπους, τόπους και ιστορίες, αποδομώντας αφηγήσεις και συνειρμούς που εκτείνονται σε διαφορετικά χωροχρονικά πλαίσια. Παρελθόν και παρόν συνυφαίνονται μέσα από το χρώμα, τη μορφή και το υλικό σε αντικείμενα που αντανακλούν την μετακίνηση των ανθρώπων. Η έρευνα της για την παρούσα έκθεση την οδήγησε σε διάφορα μέρη: από τη μελέτη των Κυπριακών Συλλογών στο Neues Museum στο Βερολίνο και στο Μουσείο Πούσκιν στη Μόσχα, έως οδοιπορικά στην Κύπρο, συνομιλώντας με ανθρώπους και ανακαλύπτοντας τον τόπο. Η καλλιτέχνις «οργώνει» τα σούπερ μάρκετ της Λευκωσίας, ακολουθεί μονοπάτια σε απόμακρες ορεινές περιοχές για να εντοπίσει το μεταλλείο χαλκού και την Κόκκινη Λίμνη στο Μιτσερό, και περισυλλέγει χώμα από τη νεκρή ζώνη, ανασύροντας ιστορίες και συλλέγοντας υλικά που ενσωματώνει στο έργο της. Ορυκτά, οξείδια, πηλός και χώμα—τα οποία χρησιμοποιεί για την παρασκευή δικών της χρωστικών—ύφασμα, χαρτοπολτός και πλαστικό διατρέχουν τα σχέδια, τα γλυπτά και τα κεραμικά της.

Στο εσωτερικό της έκθεσης, μια «θάλασσα» από σημαίες σε αποχρώσεις του μπλε, του πράσινου, του ροζ και του κίτρινου από τη σειρά «Lines in the Sand» (2026) υποδέχεται τον επισκέπτη. Είναι η πρώτη φορά που η καλλιτέχνις χρησιμοποιεί ύφασμα, επιδιώκοντας να εξερευνήσει νέα υλικά και τεχνικές που μπορούν να αποδώσουν καλύτερα μια ιδέα. Κάθε σημαία είναι χωρισμένη στα δύο, υπενθυμίζοντας τις φυσικές και νοητικές διαιρέσεις και τα σύνορα που μας περιβάλλουν. Ωστόσο, οι σημαίες της Burnett, με τις διακριτικές αποχρώσεις και τα αφηρημένα σχήματα εμπνευσμένα από αρχαία κεραμική, λειτουργούν ως φιλόξενες και όχι αποξενωτικές μορφές. Στοχεύουν στη συμφιλίωση και αποδοχή, ως μια γιορτή της συνύπαρξης και ως αντίδοτο στον πολλαπλασιασμό των συμβόλων συγκρουόμενων εθνικισμών που έχουν εγγραφεί στη συλλογική συνείδηση.

Η Burnett παραμένει γοητευμένη από τις ιστορίες πίσω από τα αρχαιολογικά ευρήματα, αναδεικνύοντας τις πρακτικές συλλογής και διασποράς τους ανά τον κόσμο, σε αντιπαραβολή με σύγχρονες στάσεις απέναντι στο εμπόριο αγαθών και αρχαιοτήτων και τον κώδικα ηθικής που πρέπει να διέπει την επιστροφή κλεμμένων αρχαιοτήτων. Σε συνέχεια των προηγούμενων ερευνών της για την δράση του Louis Palma di Cesnola—του διαβόητου ερασιτέχνη αρχαιολόγου που μετέφερε μεγάλο αριθμό κυπριακών αρχαιοτήτων στο εξωτερικό—η έρευνά της την οδηγεί σε μια άλλη μορφή: τον Max Ohnefalsch-Richter και τη σύζυγό του Magda, η οποία τον συνόδευε ως βοηθός και επίσημη φωτογράφος κατά τις ανασκαφές του. Ο Ohnefalsch-Richter έφθασε στην Κύπρο από τη Γερμανία κατά την περίοδο της Αγγλοκρατίας ως δημοσιογράφος, αλλά στη συνέχεια εργοδοτήθηκε από την αποικιακή κυβέρνηση για να πραγματοποιήσει ανασκαφές στο Ιδάλιον, στο Πολιτικό και στην Ταμασσό. Σε μια εποχή όπου οι κανόνες ήταν ευέλικτοι, συνελήφθη το 1910 να διακινεί λαθραία αρχαιότητες και του απαγορεύτηκε να συνεχίσει τις ανασκαφές. Παρ’ όλα αυτά, οι πρώιμες αυτές αποστολές παρήγαγαν μεγάλο αριθμό ευρημάτων. (2)

Η Burnett ανατρέχει τη διαδρομή των αρχαιοτήτων που εξήχθησαν από την Κύπρο από τον Ohnefalsch-Richter προς διάφορα μέρη του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, πριν καταλήξουν—μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο—στην πρώην Σοβιετική Ένωση και στο Μουσείο Πούσκιν, μεταφερόμενες από Ρώσους στρατιώτες. Το έργο «Lost and Found» (2026) είναι ένα κυανοτυπικό σχέδιο όλων των αντικειμένων της συλλογής του Neues Museum, στο ύφος του Ohnefalsch-Richter, ο οποίος κατέγραφε με σχολαστικότητα τα ευρήματά του.

Αντίστοιχα, τα μεγάλης κλίμακας σχέδια «Palimpsest (Red)» και «Palimpsest (Ochre)» (2026), φιλοτεχνημένα με παστέλ από τοπικές ώχρες και χώματα, αποτελούν μια συλλογή χρηστικών αντικειμένων: από αρχαιολογικά ευρήματα από το Βερολίνο και τη Μόσχα, έως αντικείμενα που περιλαμβάνονται στο βιβλίο της Magda Ohnefalsch-Richter «Griechische Sitten und Gebräuche auf Cypern» (1913) (3), καθώς και σύγχρονα έργα της ίδιας της καλλιτέχνιδας. Μια προσεκτική παρατήρηση αποκαλύπτει εντυπωσιακές ομοιότητες μεταξύ παλαιών και νέων αντικειμένων—τα πρώτα από πηλό, τα δεύτερα από πλαστικό. Αυτή η συνύπαρξη συγκροτεί το εικαστικό λεξιλόγιο της Burnett, το οποίο επανεμφανίζεται σε ποικίλες μορφές στην έκθεση.

Ορισμένα από αυτά τα αντικείμενα εμφανίζονται στη σειρά «The Visitors» (2026), μικρά έργα σε πηλό, τοποθετημένα σε ομάδες των δύο ή τριών. Θυμίζοντας μουσειακές προθήκες ή τις συνθέσεις του Giorgio Morandi, η καλλιτέχνις ιχνηλατεί τη διαδρομή των αντικειμένων από την αρχαιότητα έως σήμερα, υποδηλώνοντας ότι ελάχιστα έχουν αλλάξει. Αγγεία με ρύγχος, οργανικές διογκωμένες μορφές με προεξοχές, βαθιά τερακότα ή σμάλτα που δημιουργεί η ίδια—είναι οι ταξιδιώτες από το παρελθόν στο παρόν.

Η έννοια του ταξιδιού, καθώς και οι συνθήκες μετακίνησης αντικειμένων και ανθρώπων, αποτυπώνονται επίσης στη σειρά «Mementoes» (2026). Οι τρεις πλάκες σε κίτρινο, μπλε και τερακότα, με σφαιρικές προεξοχές, εμπνέονται από αντικείμενο της Κυπριακής Συλλογής του Μουσείου Πούσκιν. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαπίστωση της καλλιτέχνιδας ότι όλα τα αντικείμενα που προέρχονται από τη Γερμανία φέρουν την ένδειξη: «Άγνωστη προέλευση. Μέχρι το 1945 στα Μουσεία του Βερολίνου, Γερμανία».

Τρία μικρά υδατογραφικά σχέδια, με τίτλο «Berlin notebook», παρουσιάζουν αντικείμενα από το Neues Museum, συνοδευόμενα από πληροφορίες για τους ανασκαφείς τους, όπως ο Cesnola και ο Ohnefalsch-Richter. Σαν σύγχρονα απογραφικά τεκμήρια, οι υδατογραφίες αυτές εγκιβωτίζονται σε εποξική ρητίνη πάνω σε ξύλο, αναβαθμίζοντας καθημερινά αντικείμενα σε αντικείμενα θαυμασμού.

Για την καλλιτέχνιδα, όλα τα υλικά φέρουν ίση αξία, απορρίπτοντας τις ιεραρχίες του «κόσμου της τέχνης». Αυτό εκφράζεται μέσα από τη χρήση πλαστικού, χαρτιού και πηλού ως ισότιμων με άλλα «πολύτιμα» υλικά. Η ομώνυμη σειρά «The Objects are Watching» (2026) αποτελείται από στοίβες μπολ, κουβάδων και άλλων καθημερινών πλαστικών αντικειμένων, καλυμμένων με στρώσεις papier-mâché. Μετασχηματισμένα σε ανθρωπόμορφα γλυπτά, στέκονται σαν τοτέμ σύγχρονου καταναλωτισμού ή προάγγελοι οικολογικής καταστροφής. Όπως σημειώνει η ίδια η καλλιτέχνις: «Όπως τα χρηστικά αντικείμενα από τερρακότα του παρελθόντος, έτσι και τα σημερινά καθημερινά πλαστικά αντικείμενα μας παρακολουθούν και γίνονται μάρτυρες του σήμερα, μέχρι τη στιγμή που και αυτά θα καταστούν η αρχαιολογία του μέλλοντος».

Παυλίνα Παρασκευαΐδου, Ιστορικός Τέχνης

Σημειώσεις:

(1) Ο τίτλος «Οι σημαίες κυματίζουν ανάποδα» προέρχεται από το ποίημα «Στις σημαίες που ξέφτισαν» του Δώρου Λοΐζου (1944–1974), Κύπριου ποιητή και ηγετικού στελέχους της νεολαίας της ΕΔΕΚ, ο οποίος δολοφονήθηκε κατά τη διάρκεια αποτυχημένης απόπειρας δολοφονίας του Βάσου Λυσσαρίδη. Αναφορά με ευχαριστίες στη Μάρω Εμμανουήλ.

(2) Περίπου 140 χρόνια αργότερα, αρκετοί από τους αρχαιολογικούς χώρους που ανέσκαψε ο Max Ohnefalsch-Richter έχουν επανεξεταστεί και ανασκαφεί εκ νέου.

(3) Το βιβλίο της Magda Ohnefalsch-Richter («Ελληνικά ήθη και έθιμα στην Κύπρο») προσφέρει πολύτιμη εικόνα της καθημερινής ζωής κατά την περίοδο της Βρετανικής αποικιοκρατίας.

Η Clare Burnett ζει και εργάζεται στο Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο. Σπούδασε Αρχιτεκτονική, Νομικές και Κοινωνικές και Πολιτικές Επιστήμες στο Christ’s College του Cambridge, Καλές Τέχνες στη Byam Shaw School of Art (St Martin's) και Εκπαίδευση Τέχνης στο Institute of Education του Λονδίνου. Από το 2015 έως το 2022 ήταν Πρόεδρος της Royal Society of Sculptors. Μεγάλωσε στη Γαλλία και το Βέλγιο και έχει στούντιο στο Βερολίνο και το Λονδίνο, εκθέτει σε εθνικό και διεθνές επίπεδο και εκπροσωπείται από την Art Seen στην Κύπρο.

Ατομικές και ομαδικές εκθέσεις περιλαμβάνουν: DECENNIAL: A Creative Legacy | 10 year anniversary, Art Seen Gallery, Nicosia, Cyprus (2025); HS Projects, Howick Place, London SW1 (2025); Secret Gazes Clare Burnett and Chris Akordalitis, Art Seen Gallery, Limassol, Cyprus (2024); Sculpture in the City 13th Edition(2024-25); Shapeshifters – Clouds of Conscience. Art Seen, Nicosia, Cyprus(2023); Interwoven, Clare Burnett and Claude Vergez, Hansard Studio, London (2023); Secret Sentinels, Royal Society of Sculptors Terrace (2023); One to Ten Gallery, Online exhibition(2022); Museum Series Part 1: Bloomsbury Design, London (2022); Play Clare Burnett. Offshoot Arts (2020); Impromptu(s) Clare Burnett and Juliette Dominati, Unit One Gallery, London (2020); A Month in Mexico, Studio Block M74, Mexico City (2019); Alive in the Universe at 58th Venice Biennale (2019); In Hope The Lookout, Aldeburgh (2018); Improvisations, School of Design, University of Leeds (2016); Pink, William Benington Gallery, London (2015); Folded, Leighton House, Perrin Gallery and House (with RBKC residency) (2012).

Site-specific εγκαταστάσεις: include Le Corbusier’s Unite d’Habitation, France; Brompton and Norwood Cemeteries and Bishopsgate Square. London.

Το 2025 της ανατέθηκε από την Hive Curates, σε συνεργασία με την Landsec, η δημιουργία ενός δημόσιου έργου τέχνης για το Timber Square, Bankside, London. Έργα της βρίσκονται σε δημόσιες συλλογές στη Γερμανία, την Κύπρο, τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Κίνα.

Συλλογές: Μουσείο Kunst und Gewerbe (MK&G) Αμβούργο, Κρατική Συλλογή Κύπρου, Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης Νέας Υόρκης, Maggie’s Cancer Care. Ιδιωτικές συλλογές στην Κύπρο, το Μεξικό, τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ.

Βραβεία: Χρηματοδότηση έργου από το Arts Council, Χρηματοδότηση ταξιδιού από το Royal Borough of Kensington and Chelsea, Χρηματοδότηση έκθεσης από το British Council.

Παράλληλες Δράσεις

Ξενάγηση της Έκθεσης

Γνωρίζοντας την καλλιτέχνιδα και τη νέα της δουλειά μέσα από την δεύτερη ατομικής έκθεση στην Κύπρο. Μια συζήτηση γύρω από την εξέλιξη της πρακτικής της και τις κατευθύνσεις της τα τελευταία χρόνια.

Σάββατο, 25 Απριλίου 2025 | 11:30–12:30

Παράλληλο Εικαστικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Παιδιά 6–12 ετών

Σάββατο, 23 Μαΐου 2026, 16:00- 17:30

Σχεδιασμός & Υλοποίηση: Έλενα Παναγιώτου (Μουσειοπαιδαγωγός) Το πρόγραμμα απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 6–12 ετών. Κόστος συμμετοχής: €15

Πληροφορίες

Clare Burnett | The Objects are Watching

Επιμέλεια: Μαρία Στάθη

Διάρκεια: 23.04.2026 > 27.05.2026 

Εγκαίνια: Πέμπτη, 23 Απριλίου 2026 στις 19:00

Ωράριο λειτουργίας: Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή 16:00 – 19:00, Σάββατο 11:00 -13:00 ή κατόπιν ραντεβού

Για περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε με τη Μαρία Στάθη, Ιδρύτρια & Διευθύντρια Art Seen

+357 22006624 | info@art-seen.org | www.art-seen.org