Με λόγο στοχαστικό και βαθιά βιωματικό, η ηθοποιός Βαλεντίνα Σοφοκλέους καταθέτει μια ολοκληρωμένη οπτική για τη σημασία της διεθνούς αναγνώρισης στην καλλιτεχνική πορεία. Μέσα από τις απαντήσεις της στην εφημερίδα «Π», αναδεικνύεται όχι μόνο η προσωπική της διαδρομή, αλλά και μια ευρύτερη φιλοσοφία για τον ρόλο της τέχνης ως φορέα διαλόγου, ευθύνης και πολιτιστικής εξωστρέφειας.
Ανατρέχοντας στη στιγμή της βράβευσής της, με το Διεθνές Βραβείο Θεάτρου Ανατολίας, στο πλαίσιο μιας εξαιρετικής τελετής που πραγματοποιήθηκε στο ιστορικό Θέατρο Μασκ Κάρα στο Φατίχ της Κωνσταντινούπολης, η ίδια περιγράφει πως η πρώτη της αντίδραση δεν περιορίστηκε σε ένα αίσθημα χαράς ή επιτυχίας, αλλά πήρε τη μορφή μιας εσωτερικής αναδρομής. Όπως δηλώνει, «η πρώτη μου σκέψη ήταν εικόνες», εικόνες που αποτύπωναν τόσο τις δυσκολίες που συνάντησε στην πορεία της όσο και τη βαθιά επιμονή και αγάπη της για το θέατρο και τον πολιτισμό. Υπογραμμίζει ότι οι διακρίσεις και οι βραβεύσεις στο εξωτερικό δεν αποτελούν απλώς μια προσωπική τιμή, αλλά μια ουσιαστική επιβεβαίωση της πορείας της, της πίστης και της αφοσίωσής της στην τέχνη.
Η διεθνής αναγνώριση
Παράλληλα, επισημαίνει πως κάθε διεθνής αναγνώριση λειτουργεί ως μια συγκινητική υπενθύμιση ότι η τέχνη δεν περιορίζεται από σύνορα, γλώσσες ή εθνικές ταυτότητες. «Όταν το έργο σου αγγίζει ανθρώπους διαφορετικών χωρών και πολιτισμών, τότε καταλαβαίνεις πως η δημιουργία αποκτά πραγματικό νόημα», σημειώνει, αναδεικνύοντας τον οικουμενικό χαρακτήρα της καλλιτεχνικής έκφρασης.
Σε ό,τι αφορά τη σημασία αυτής της αναγνώρισης στη συγκεκριμένη φάση της πορείας της, τονίζει ότι τα βραβεία δεν τα αντιλαμβάνεται μόνο ως προσωπική δικαίωση, αλλά κυμιλρίως ως ευθύνη. Μια ευθύνη να συνεχίσει με την ίδια συνέπεια, την ίδια αλήθεια και την ίδια αγάπη προς το θέατρο.
Επιπλέον, αναγνωρίζει τον συλλογικό χαρακτήρα κάθε διάκρισης, δηλώνοντας ότι αποτελεί τιμή που ανήκει τόσο στους ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα της όσο και στον τόπο της, καθώς «κάθε διάκριση κουβαλά μαζί της και ένα κομμάτι της Κύπρου». Πάνω απ' όλα, όπως υπογραμμίζει, η αναγνώριση αυτή συνιστά μια «σιωπηλή υπόσχεση» ότι αξίζει να συνεχίζει κανείς, ακόμη και όταν η διαδρομή είναι δύσκολη και απαιτητική.
Η πορεία της
Αναφερόμενη στο κατά πόσο τέτοιες διακρίσεις επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπει την καλλιτεχνική της πορεία, επισημαίνει ότι ένα διεθνές βραβείο φέρει ιδιαίτερο βάρος και κύρος. Πρόκειται, όπως εξηγεί, για μια αναγνώριση που προέρχεται από ένα κοινό με μεγαλύτερη ποσοτική και ποιοτική εμβέλεια, γεγονός που ενισχύει τη σημασία της. Σε αυτό το πλαίσιο, η ίδια αντιλαμβάνεται ότι η δουλειά της τίθεται σε έναν ευρύτερο καλλιτεχνικό διάλογο, όπου «συναγωνίζεται με κορυφαίους συναδέλφους στον κόσμο», κάτι που από μόνο του προσδίδει ιδιαίτερη αξία στη διάκριση.
Ωστόσο, η αναγνώριση αυτή συνοδεύεται, όπως επισημαίνει, από μια εξίσου μεγάλη ευθύνη. Η διεθνής διάκριση, σύμφωνα με την ίδια, δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού, αλλά αντίθετα επιβάλλει τη συνέχιση της καλλιτεχνικής προσπάθειας με ακόμη υψηλότερα standards. Όπως δηλώνει, φέρνει τον καλλιτέχνη αντιμέτωπο με την ανάγκη για «ψηλότερο πήχη και ουσιαστική επιμονή στη δουλειά». Τονίζει ότι στον καλλιτεχνικό χώρο η στασιμότητα δεν αποτελεί επιλογή και πως το βασικό κίνητρο του δημιουργού παραμένει η συνεχής αναζήτηση, η έρευνα, η καλλιτεχνική ανησυχία και η ανάγκη έκφρασης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει στον πολυπολιτισμικό διάλογο στο θέατρο, τον οποίο θεωρεί αναγκαίο για την εξέλιξη της τέχνης. Όπως επισημαίνει, η συμμετοχή σε διεθνή θεατρικά συνέδρια και φεστιβάλ δεν αποτελεί επιλογή πολυτέλειας, αλλά ουσιαστική ανάγκη, καθώς «η τέχνη δεν μπορεί να εξελίσσεται σε κλειστά όρια». Ο πολιτισμός, σύμφωνα με την ίδια, απαιτεί διαρκή διάλογο, ανταλλαγή εμπειριών και επαφή με διαφορετικές αισθητικές προσεγγίσεις, αντιλήψεις και κοινωνικές πραγματικότητες.
Μέσα από τη μακρόχρονη παρουσία της σε διεθνείς διοργανώσεις, η ίδια τονίζει ότι δεν περιορίζεται μόνο στην παρουσίαση του έργου της, αλλά ταυτόχρονα λειτουργεί και ως εκπρόσωπος του τόπου της. Όπως δηλώνει, μεταφέρει την πολιτιστική ταυτότητα της Κύπρου και τη φωνή της κοινωνίας από την οποία προέρχεται, συμβάλλοντας έτσι σε μια μορφή πολιτιστικής διπλωματίας. Περιγράφει αυτή τη διαδικασία ως έναν «ζωντανό τρόπο εξωστρέφειας», ο οποίος ενισχύει την παρουσία της κυπριακής δημιουργίας στη διεθνή σκηνή.
Πολύτιμες εμπειρίες
Σε προσωπικό επίπεδο, χαρακτηρίζει αυτές τις εμπειρίες ως ιδιαίτερα πολύτιμες, καθώς προσφέρουν γνώση, ανοίγουν δρόμους για νέες συνεργασίες και δημιουργούν ουσιαστικές καλλιτεχνικές συναντήσεις. Σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται διαρκώς, επισημαίνει ότι το θέατρο οφείλει να συνομιλεί με τις εξελίξεις και να μην παραμένει απομονωμένο.
Παράλληλα, απευθύνει ένα σαφές μήνυμα προς την Πολιτεία και ειδικότερα προς το νεοσύστατο Υφυπουργείο Πολιτισμού, επισημαίνοντας ότι οι δυνατότητες στήριξης των καλλιτεχνών στην Κύπρο παραμένουν περιορισμένες. Υπογραμμίζει την ανάγκη για μεγαλύτερη χρηματοδότηση και ενίσχυση της εξωστρέφειας του πολιτισμού, τονίζοντας ότι η συμμετοχή σε διεθνείς διοργανώσεις δεν είναι πολυτέλεια αλλά απαραίτητη προϋπόθεση για να παραμείνει το θέατρο ζωντανό, σύγχρονο και ενεργό στις μεγάλες συζητήσεις της εποχής.
Αναφερόμενη στη συνύπαρξη καλλιτεχνών από την Ευρώπη και την Ασία κατά την τελετή, περιγράφει μια εμπειρία που ενίσχυσε βαθύτερες αξίες που φέρει από την προσωπική της ζωή. Όπως σημειώνει, κάθε τέτοια εμπειρία την επαναφέρει σε ένα βασικό μάθημα που έλαβε από την οικογένειά της, «στον κόσμο του Κώστα και της Αγγέλας», των γονιών της, ότι οι άνθρωποι είναι διαφορετικοί, αλλά αυτή ακριβώς η διαφορετικότητα αποτελεί τον πλούτο της ανθρωπότητας.
Η ίδια αναδεικνύει τη συγκινητική διάσταση αυτής της συνύπαρξης, επισημαίνοντας ότι οι άνθρωποι είναι «τόσο διαφορετικοί και τόσο όμοιοι» ταυτόχρονα.
Ο πλουραλισμός στην τέχνη, σύμφωνα με την ίδια, αποτελεί μια βαθιά ανάγκη, συγκρίσιμη με την ανθρώπινη ανάγκη για ανακάλυψη νέων κόσμων. Μέσα από την αλληλεπίδραση αυτή, όπως τονίζει, ανοίγουν νέοι ορίζοντες σκέψης και δημιουργίας, ενισχύοντας τη δυναμική της καλλιτεχνικής έκφρασης.
Συνολικά, μέσα από τις δηλώσεις της, η Βαλεντίνα Σοφοκλέους σκιαγραφεί μια στάση ζωής και τέχνης που βασίζεται στην αδιάκοπη προσπάθεια, την ευθύνη και τη βαθιά πίστη στη δύναμη του θεάτρου ως μέσο επικοινωνίας και σύνδεσης των ανθρώπων πέρα από κάθε σύνορο.