Και έτσι ξαφνικά, ακριβώς όπως του άξιζε, το λευκαρίτικο μπήκε ξανά στη ζωή μας με μια ανέλπιστη πυγμή και ανείπωτη περηφάνια. Κατά ένα πολύ μεγάλο μέρος, μεγάλο κομμάτι της εθνικής υπερηφάνειας, την οποία αισθανόμαστε εξαιτίας της οπτικής ταυτότητας της ευρωπαϊκής προεδρίας της χώρας μας, οφείλεται στον δημιουργό του λογοτύπου (logo αγγλιστί), Μάριου Κουρουφέξη.
Μετά την έναρξη της προεδρίας, και την επιτυχή παρουσίασης της τελετής έναρξης, βρήκαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε από κοντά για τη δυναμική που -ένα κυπριακής έμπνευσης και δημιουργίας λογότυπο- προσέδωσε σε ένα πανευρωπαϊκό γεγονός.
Πόσο περήφανος αισθάνεσαι που η συγκεκριμένη σου δημιουργία θα εκπροσωπήσει μια τόσο προβεβλημένη και ιστορική περίοδο για την Κύπρο;
Νιώθω πραγματικά περήφανος. Το γεγονός ότι η δουλειά μου θα εκπροσωπήσει την Κύπρο και δίνει εικόνα στην κυπριακή προεδρία, αποτέλεσε για μένα ισχυρό κίνητρο, αλλά και μεγάλη ευθύνη ως δημιουργός.
Έχεις συνειδητοποιήσει το επίπεδο έκθεσης που θα έχει αυτή η συνεργασία, εντός και εκτός Κύπρου;
Ναι, έχω πλήρη επίγνωση και το αντιμετωπίζω με ιδιαίτερη σοβαρότητα και αίσθημα ευθύνης, καθώς πρόκειται για ένα έργο που θα προβληθεί σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.
Πώς προέκυψε αυτή η συνεργασία;
Ναι, προέκυψε μέσα από έναν κλειστό διαγωνισμό του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών, ο οποίος πραγματοποιήθηκε το 2024.
Υπήρξε ένα συγκεκριμένο και οικοδομητικό briefing ή η επιλογή των λευκαρίτικων μοτίβων ήταν εξαρχής δική σου ιδέα;
Το briefing που δόθηκε ήταν πολύ σαφές και ουσιαστικό. Θα ήθελα μάλιστα να ευχαριστήσω το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών, την κυπριακή προεδρία και την κ. Μαριλένα Ραουνά για την άψογη συνεργασία μας. Ο στόχος ήταν εξαρχής να προβληθεί ο πολιτισμός της Κύπρου στην Ευρώπη, κάτι που με χαροποίησε ιδιαίτερα γιατί μου αρέσει να ενσωματώνω στοιχεία από τις παραδόσεις και την ιστορία μας στη δουλειά μου. Η αρχική μου σκέψη να αποτελέσει βάση του λογοτύπου το λευκαρίτικο κέντημα ταυτίστηκε απόλυτα με τη φιλοσοφία και τις ιδέες της προεδρίας.
Θα ήθελα να μου περιγράψεις τη λογική και τη σημασία πίσω από αυτή τη συγκεκριμένη δημιουργία.
Η βασική έμπνευση του λογοτύπου προέρχεται από τη λεπτοδουλεμένη ομορφιά των λευκαρίτικων κεντημάτων, εκεί όπου κάθε κλωστή δεν λειτουργεί αυτόνομα, αλλά συνδέεται με τις υπόλοιπες για να σχηματίσει ένα ενιαίο και συνεχές μοτίβο. Αυτήν ακριβώς τη λογική της σύνδεσης και της αρμονίας ήθελα να αποτυπώσω. Στο κέντρο της σύνθεσης βρίσκεται ο κυπριακός ήλιος, ένα διαχρονικό σύμβολο ζεστασιάς, ανανέωσης και ενότητας. Είναι ο ήλιος που αγγίζει κάθε γωνιά του νησιού, όπως και η έννοια της συλλογικότητας αγγίζει κάθε μέλος μιας κοινότητας.
Παράλληλα, το σήμα αντλεί νόημα και από το πνεύμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς αποτελείται από 27 επιμέρους σχήματα - όσα και τα κράτη μέλη. Κάθε σχήμα διατηρεί τη δική του ταυτότητα, αλλά όλα μαζί συγκλίνουν στο κέντρο και ακτινοβολούν προς τα έξω, σαν τις ακτίνες του ήλιου. Αυτή η κίνηση συμβολίζει μια κοινή πορεία και ένα φως ελπίδας που απλώνεται σε όλη την Ευρώπη.
Η θερμή χρωματική παλέτα ενισχύει το μήνυμα αυτό: οι αποχρώσεις του πορτοκαλί παραπέμπουν τόσο στον χαλκό της κυπριακής σημαίας όσο και στη φιλόξενη λάμψη του ήλιου, εκφράζοντας ζεστασιά, συνεργασία και αισιοδοξία για το μέλλον.
Πόσο δύσκολο είναι να αποδοθεί μια τόσο περίτεχνη και μοναδική τέχνη χωρίς να καταλήξει σε κάτι γραφικό;
Είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση σε τέτοιου είδους έργα. Όσο πιο περίτεχνη και φορτισμένη είναι μια παράδοση, τόσο πιο εύκολα μπορεί να γλιστρήσει είτε στο γραφικό είτε στο «cult». Για μένα, η λύση ήταν η έρευνα: να κατανοήσω πρώτα τη λογική και το νόημα πίσω από τη μορφή, πριν προσεγγίσω την αισθητική της. Όταν δουλεύεις με σεβασμό και επίγνωση του πλαισίου, δεν «δανείζεσαι» την παράδοση ως διακόσμηση, αλλά τη μεταφράζεις σε κάτι σύγχρονο. Εκεί, πιστεύω, αποφεύγεται το γραφικό και γεννιέται κάτι ειλικρινές και διαχρονικό.
Σε ποιο σημείο της διαδικασίας ένιωσες ότι «κλείδωσε» η ιδέα;
Η βασική ιδέα υπήρχε από την αρχή. Αφού επιλέχθηκε η πρότασή μου ως επικρατέστερη, ακολούθησε μια περίοδος δημιουργικών προσαρμογών και εξειδίκευσης, μέχρι να καταλήξουμε στο τελικό αποτέλεσμα που μπορεί να σταθεί με αυτοπεποίθηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Πιστεύεις ότι ο σύγχρονος γραφίστας έχει και έναν άτυπο ρόλο πολιτιστικού μεταφραστή;
Ναι, απολύτως. Ο σύγχρονος γραφίστας συχνά λειτουργεί ως άτυπος πολιτιστικός μεταφραστής. Δεν σχεδιάζει απλώς μορφές και χρώματα, αλλά μεταφράζει αξίες, ιστορία και συλλογικές αναφορές σε μια οπτική γλώσσα που πρέπει να είναι κατανοητή τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.
Όταν καλείται να εκπροσωπήσει μια χώρα ή μια ταυτότητα, η ευθύνη αυτή γίνεται ακόμη μεγαλύτερη. Απαιτείται βαθιά κατανόηση του πολιτισμικού πλαισίου, σεβασμός στην παράδοση και ταυτόχρονα επίγνωση του τρόπου με τον οποίο αυτή διαβάζεται από διαφορετικά κοινά. Ο ρόλος του γραφίστα είναι να ισορροπεί ανάμεσα στο τοπικό και το παγκόσμιο, αποφεύγοντας τα στερεότυπα και δημιουργώντας κάτι αυθεντικό, σύγχρονο και ουσιαστικό.
Τι θα ήθελες να κρατήσει το κοινό από αυτό το λογότυπο, πέρα από την πρώτη οπτική εντύπωση;
Είναι κάτι που ήδη διαπιστώνω και με κάνει ιδιαίτερα χαρούμενο: μια συλλογική αποδοχή του λογοτύπου, που κάνει το κοινό να νιώθει περήφανο για τη χώρα του. Το γεγονός ότι ένα μικρό κράτος στην Ευρώπη κατάφερε, μέσα από την παρουσίαση ενός λογοτύπου, να προβάλει τον πολιτισμό του με σύγχρονο και ουσιαστικό τρόπο είναι, για μένα, το πιο σημαντικό αποτέλεσμα.