Στα μέσα του πρώτου μήνα της φετινής χρονιάς, ένα νέο πολιτιστικό ίδρυμα, το Beauty Line Art Foundation [BAF], έκανε την πρώτη του εμφανή παρουσία στην εικαστική σκηνή του νησιού, παρουσιάζοντας το πρώτο δείγμα της δουλειάς του με την έκθεση The promise that remains, η οποία προέκυψε από το πρόγραμμα φιλοξενίας [residency] που πραγματοποιήθηκε περίπου από τα τέλη του Σεπτέμβρη μέχρι και τον Δεκέμβρη του 2025.
Η περασμένη χρονιά, λοιπόν, μπορεί για κάποιους να ήταν μία περίοδος όπου η αβεβαιότητα να αποτελούσε διαρκή ανησυχία ως προς τη συνέχεια και το μέλλον των οικημάτων και χώρων [ιδιαίτερα της εικαστικής σκηνής], την ίδια στιγμή, όμως, διαμορφωνόταν ένας φορέας που φιλοδοξεί να γίνει ένας «τόπος όπου ο καλλιτέχνης μπορεί να βρει φωνή, καθοδήγηση και τις συνθήκες που χρειάζεται για να εξελιχθεί» όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η πρόεδρος του διοικητικού του συμβουλίου, Μαρία Παπακωνσταντίνου.
Την περίοδο που το BAF άνοιγε σταδιακά τις πόρτες του, εξελισσόταν παράλληλα και το παρασκήνιο γύρω από τη φορολογική μεταρρύθμιση, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου και ενέταξε, για πρώτη φορά, ειδική πρόνοια για δωρεές προς πολιτιστικά ιδρύματα, έως και 50.000 ευρώ. Το τι σημαίνει αυτό, στην πράξη, για την πολιτιστική σκηνή, αναλύθηκε, στο «Π» από τότε που, ακόμη, βρισκόταν σε διαβούλευση η δέσμη νομοσχεδίων για τη φορολογική μεταρρύθμιση. Σήμερα, ήρθε η ώρα να γνωρίσουμε το όραμα αυτού του νέου πολιτιστικού ιδρύματος, τις φιλοδοξίες του και τις ιδέες που βρίσκονται στα σκαριά, όπως και μερικές λεπτομέρειες για το πρώτο πρόγραμμα φιλοξενίας που πραγματοποίησε και το αποτέλεσμα αυτού - την έκθεση The promise that remains. Στο «Π» μίλησαν η πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου, Μαρία Παπακωνσταντίνου, η γενική διευθύντρια, Λουίζα Λούη, και η καλλιτεχνική διευθύντρια, Βερόνικα Χατζηστεφάνου.
Ποιο είναι το όραμα του ιδρύματος; Τι θα προσφέρει στη σκηνή;
Μαρία Παπακωνσταντίνου [ΜΠ]:Το Beauty Line Art Foundation δημιουργήθηκε για να αποτελέσει ένα σταθερό σημείο αναφοράς για την τέχνη στην Κύπρο. Το BAF έρχεται να προσφέρει συνέπεια, χώρο και γνήσια στήριξη στους νέους δημιουργούς· έναν τόπο όπου ο καλλιτέχνης μπορεί να βρει φωνή, καθοδήγηση και τις συνθήκες που χρειάζεται για να εξελιχθεί. Θέλουμε να δημιουργήσουμε μια πλατφόρμα: ένα εργαστήρι δημιουργίας, διαλόγου και ενδυνάμωσης. Το όραμά μας είναι να καλλιεργήσουμε ένα περιβάλλον όπου η τέχνη γεννιέται, εξελίσσεται και ταξιδεύει. Προσφέρουμε mentoring, εκπαιδευτικά προγράμματα, διαλέξεις, εκθέσεις και ανοιχτά καλέσματα - όλα σχεδιασμένα για να ενισχύσουν τον καλλιτέχνη και να καλλιεργήσουν την πολιτιστική ευαισθησία της κοινωνίας. Θέλουμε να δημιουργήσουμε έναν χώρο όπου ο σύγχρονος δημιουργός συνδέεται ουσιαστικά με την κληρονομιά του, αλλά και με το κοινό που τον στηρίζει.
Ποιες είναι οι μεγάλες προκλήσεις ενός τέτοιου φορέα, ειδικά στην Κύπρο;
ΜΠ:Γνωρίζουμε ότι ένας οργανισμός τέχνης στην Κύπρο καλείται να λειτουργήσει σε ένα οικοσύστημα μικρό, συχνά ασταθές, με περιορισμένες δομές και υποστήριξη. Παρ' όλα αυτά, επιλέγουμε να το δούμε όχι ως εμπόδιο αλλά ως ευκαιρία. Το BAF ξεκινά με καθαρή ταυτότητα και πραγματική δέσμευση να επενδύσει στον καλλιτέχνη - με συνέπεια, μεθοδικότητα και διαχρονική πρόθεση.
Έχουν τεθεί κάποιοι στόχοι για τη βιωσιμότητα, τη διατήρηση της ποιότητας αλλά και την ανάπτυξη του έργου του ιδρύματος;
ΜΠ:Από την πρώτη μέρα, θέσαμε ως προτεραιότητα τη βιωσιμότητα του ιδρύματος, ώστε η υπόσχεσή μας να έχει διάρκεια και το έργο μας ουσιαστικό αντίκτυπο, καθώς και τη διατήρηση υψηλής ποιότητας, με σεβασμό προς την καλλιτεχνική κοινότητα και το κοινό.
Λειτουργούμε με σαφείς μηχανισμούς διαχείρισης και επιμελητικά κριτήρια που παραμένουν συνεπή στον χρόνο και δεν υπαγορεύονται από πρόσκαιρες τάσεις. Παράλληλα, επιδιώκουμε τη συνεχή ενίσχυση των πόρων μας μέσα από στοχευμένες συνεργασίες και υποστηρικτικά σχήματα που ευθυγραμμίζονται με τις αξίες και το όραμα του ιδρύματος. Η ανάπτυξη του ιδρύματος θα χτιστεί μέσα από ουσιαστικές συνεργασίες, τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, και μέσα από δίκτυα και προγράμματα που δημιουργούν πραγματική αξία για τους καλλιτέχνες. Στόχος μας δεν είναι οι εντυπωσιακές αλλά εφήμερες δράσεις, αλλά τα σταθερά, μεθοδικά βήματα που διαμορφώνουν μακροπρόθεσμο αντίκτυπο.
Ένα πολιτιστικό ίδρυμα διατηρεί και μια συλλογή. Ποια φιλοσοφία θέλετε να έχει αυτή η συλλογή; Θα συγκροτηθεί μόνο μέσα από τις συνεργασίες του BAF;
ΜΠ:Η συλλογή μας θέλουμε να αντικατοπτρίζει το DNA του ιδρύματος: σύγχρονη, ζωντανή, σε διάλογο με την παράδοση, αλλά στραμμένη προς το μέλλον. Θα αναπτυχθεί σταδιακά κυρίως μέσα από τα προγράμματά μας, το residency και τις συνεργασίες που χτίζουμε. Θέλουμε μια συλλογή που να αποτελεί μαρτυρία της δημιουργικής πορείας των καλλιτεχνών, ένα αρχείο του πνεύματος και της εποχής μας.
Τι προσφέρει σε έναν καλλιτέχνη το BAF;
Λουίζα Λούη [ΛΛ]: Στο BAF, επιδιώκουμε να διαμορφώνουμε ένα περιβάλλον όπου η καλλιτεχνική διαδικασία μπορεί να εξελίσσεται με ασφάλεια, δημιουργικότητα και εμπιστοσύνη. Θέλουμε να προσφέρουμε ένα σταθερό πλαίσιο που δίνει χρόνο, χώρο και ουσιαστική προσοχή στη δουλειά του δημιουργού, με έμφαση στον διάλογο και την ανταλλαγή. Πιστεύουμε ότι η καλλιτεχνική πρακτική μπορεί να εξελιχθεί μέσα από συνεργασία και συλλογική σκέψη, σε επαφή τόσο με άλλους δημιουργούς όσο και με το κοινό.
Για τους καλλιτέχνες του residency: Studio Mentoring Program, είμαστε παρόντες σε κάθε βήμα της πορείας τους, στηρίζοντάς τους ως νεοσύστατους δημιουργούς και δίνοντάς τους την εμπειρία ενός κοινού αισθήματος δημιουργικότητας. Μέσα από τα διαθέσιμα μέσα, το πρόγραμμα mentoring και τις συναντήσεις με ανθρώπους με ενεργή παρουσία στην καλλιτεχνική σκηνή, επιδιώκουμε να δημιουργούμε συνθήκες που τους επιτρέπουν να διαμορφώσουν τη φωνή τους και να εμβαθύνουν στην πρακτική τους. Παράλληλα, ενθαρρύνονται να διευρύνουν το δίκτυό τους, να ανακαλύψουν νέες προοπτικές και να δημιουργήσουν σχέσεις που τους συνοδεύουν και μετά το τέλος του προγράμματος.
Σε ένα πιο γενικό επίπεδο, το BAF επιδιώκει να στηρίζει την καλλιτεχνική δραστηριότητα και να συμβάλλει στη διαρκή εξέλιξη της καλλιτεχνικής κοινότητας. Μέσα από τις δράσεις και τις συνεργασίες του, προσπαθεί να δημιουργεί ουσιαστικές ευκαιρίες και να ενθαρρύνει την παρουσία νέων φωνών στο πολιτιστικό τοπίο.
Τι άλλα προγράμματα υπάρχουν στα σκαριά;
ΜΠ: Πέρα από το Residency: Studio Mentoring Program, αναπτύσσουμε:
- συνεργασίες με τοπικούς και διεθνείς οργανισμούς
- εκπαιδευτικά και θεωρητικά προγράμματα
- διαλέξεις και δημόσιες συζητήσεις
- δράσεις που φέρνουν την τέχνη πιο κοντά στο κοινό
- πρωτοβουλίες που ενθαρρύνουν την έρευνα, τον πειραματισμό και τη συλλογική δημιουργία
Το BAF δεν θέλει να «τρέχει» σε πλάτος, αλλά σε βάθος: σταθερά και με ουσία.
Γνωρίζω ότι ο χώρος του BAF στη Μακαρίου λειτουργεί και ως ανοιχτό εργαστήριο. Τελείωσε το πρώτο residency, υπάρχουν σκέψεις και για άλλες χρήσεις πέραν των προγραμμάτων φιλοξενίας;
Βερόνικα Χατζηστεφάνου [ΒΧ]: Κατά τη διάρκεια του πρώτου residency, ο χώρος ουσιαστικά παραδόθηκε στις καλλιτέχνιδες του προγράμματος, γεγονός που καλλιέργησε μια ιδιαίτερα ζωντανή και οργανική σχέση με τον χώρο και με την ομάδα του BAF. Κάθε ομάδα αφήνει το δικό της δημιουργικό αποτύπωμα και αυτός ο συνεχής διάλογος με τον χώρο είναι κάτι που μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα. Ως ανοιχτό εργαστήριο, ο χώρος μπορεί να αξιοποιηθεί κατόπιν πρότασης και συνεννόησης με το ίδρυμα, πάντα μέσα σε σαφές πλαίσιο λειτουργίας. Πέρα από τα προγράμματα φιλοξενίας, στόχος μας είναι να φιλοξενούμε εκθέσεις, ερευνητικά projects, εργαστήρια, εργαστήρια screenings [προβολές] και δράσεις που συμβάλλουν ουσιαστικά στη στήριξη νεοσύστατων δημιουργών της Κύπρου. Σε πιο χαμηλής δραστηριότητας περιόδους, θα θέλαμε ο χώρος να λειτουργεί ως σημείο συνάντησης της καλλιτεχνικής κοινότητας, σαν ένα ανοιχτό περιβάλλον για διάλογο, ανταλλαγή ιδεών, χωρίς αποκλεισμούς..
Αρχίσατε ήδη με το πρώτο πρόγραμμα φιλοξενίας. Πώς ακριβώς γίνεται η επιλογή και ποια η διαδικασία που ακολουθείτε;
ΒΧ: Στο πρώτο open call [ανοιχτή πρόσκληση] του BAF, η έμφαση δεν δόθηκε τόσο στην προηγούμενη εμπειρία των εικαστικών, όσο στις προοπτικές εξέλιξής τους και στη δυναμική της καλλιτεχνικής τους σκέψης. Μας ενδιέφερε να εντοπίσουμε δημιουργούς με διάθεση για ρίσκο, συνέπεια στη δουλειά τους, ανάγκη για καθοδήγηση και ουσιαστικό ενδιαφέρον για διάλογο και ανταλλαγή ιδεών. Το πρόγραμμα απευθύνθηκε σε ανερχόμενους καλλιτέχνες, με έμφαση σε φρέσκες ιδέες και σύγχρονες εικαστικές πρακτικές. Τη διαδικασία επιλογής ανέλαβαν οι κριτές [Ανδρέας Στυλιανού, Γιώργος Αντωνίου, Μαρία Λοϊζίδου, Μαρία Στάθη, Σουζάνα Πετρή] και οι μέντορες [Ανδρέας Στυλιανού, Ελπίδα Φραγκεσκίδου, Μαρία Λοϊζίδου, Μαρία Στάθη] του προγράμματος, στους οποίους εμπιστευτήκαμε την αξιολόγηση των αιτήσεων και τον εντοπισμό των συμμετεχόντων που θα μπορούσαν να επωφεληθούν ουσιαστικά από το mentoring program του BAF. Δεχθήκαμε αιτήσεις διαφορετικών επιπέδων και κατευθύνσεων σε εκείνο το πρώτο open call. Η τελική επιλογή βασίστηκε σε έναν συνδυασμό επιμελητικής σκέψης και διαλόγου μεταξύ διαφορετικών δυναμικών, με στόχο όχι μόνο την παρουσίαση μιας τελικής έκθεσης, αλλά και τη δημιουργία ουσιαστικών συνδέσεων με το κυπριακό και διεθνές καλλιτεχνικό οικοσύστημα.
Αυτή την περίοδο τρέχει και η πρώτη έκθεση του ιδρύματος. Πείτε μας περισσότερα...
ΛΛ: Η έκθεση The promise that remains συγκεντρώνει τέσσερις καλλιτέχνιδες, την Άννα Ψάλτη, την Ειρήνη Κάττου, τη lamarina και τη Σαβίνα Iωάννου, των οποίων οι πρακτικές συναντιούνται γύρω από την έννοια της υπόσχεσης ως κάτι που δεν ολοκληρώνεται, αλλά παραμένει ενεργό μέσα στον χρόνο. Η έκθεση προέκυψε από το open call με θεματική You promised me love, ωστόσο απομακρύνεται από μια κυριολεκτική ή ρομαντική ανάγνωση της αγάπης και εστιάζει στις δομές που διαμορφώνουν τις σχέσεις, τη μνήμη και την ταυτότητα. Τα έργα κινούνται ανάμεσα στο σώμα και τον χώρο, στη γλώσσα και τη σιωπή, στο πένθος και τη μεταμόρφωση. Η Άννα διερευνά τον χώρο ως ένα εύθραυστο λεξιλόγιο, η Ειρήνη στρέφεται στη σύνθετη σχέση μητέρας-κόρης και στα όρια του σώματος και της πολιτικής, η lamarina προσεγγίζει την ταυτότητα ως μια διαρκή κατάσταση μετασχηματισμού, ενώ η Σαβίνα μετατρέπει την απώλεια σε πεδίο φωτός και μνήμης. Μαζί, οι τέσσερις πρακτικές συνθέτουν μια έκθεση που δεν επιδιώκει να δώσει απαντήσεις, αλλά να ανοίξει έναν χώρο όπου το ανείπωτο, το εύθραυστο και το αβέβαιο αποκτούν υλικότητα και φωνή.
Λουΐζα Λούη | Γενική διευθύντρια
Έρχεσαι από έναν συνδυασμό θεωρίας, δημοσιογραφίας και οργανωτικής εμπειρίας. Ποιο από τα τρία επηρεάζει περισσότερο τον τρόπο που κοιτάζεις σήμερα την αποστολή του BAF;
Είναι όντως ενδιαφέρον πώς, με την πάροδο του χρόνου, οι διαφορετικές μας εμπειρίες αρχίζουν να συνδέονται και να αποκαλύπτουν τη σημασία τους. Η θεωρία μου δίνει ένα πλαίσιο σκέψης γύρω από τον ρόλο της τέχνης, ενώ η δημοσιογραφία με έχει μάθει να ακούω και να δίνω χώρο σε διαφορετικές φωνές. Η οργανωτική εμπειρία, από την άλλη, με βοηθά να αντιλαμβάνομαι πώς ένα συλλογικό όραμα μπορεί να υποστηριχθεί στην πράξη. Στο BAF, αυτό που μετρά είναι η δουλειά της ομάδας και ο τρόπος με τον οποίο, μέσα από συνεργασία και συνέπεια, δημιουργούνται οι συνθήκες ώστε οι ιδέες να μπορούν να υλοποιηθούν ουσιαστικά.
Η ενασχόλησή σου με την πολιτιστική δημοσιογραφία θεωρείς ότι συνέβαλε στην εικόνα που έχεις για το πολιτιστικό σκηνικό στην Κύπρο; Τι σου έμαθε για τις πραγματικές ανάγκες των καλλιτεχνών;
Ναι, σίγουρα. H πορεία μου στην πολιτιστική δημοσιογραφία μου έδωσε μια πιο καθαρή εικόνα για το πολιτιστικό τοπίο της Κύπρου. Μέσα από συναντήσεις και συζητήσεις με ανθρώπους της τέχνης, είδα τι τους εμπνέει, πώς αντιλαμβάνονται την καθημερινότητά τους ως δημιουργοί και ποιες προκλήσεις χρειάζεται συχνά να αντιμετωπίσουν. Από αυτές τις εμπειρίες έγινε φανερό πόσο σημαντικό είναι να υπάρχει ένα πλαίσιο που προσφέρει χρόνο, σταθερότητα, στήριξη και εμπιστοσύνη στη δημιουργική διαδικασία. Αυτή η κατανόηση βρίσκεται και στον πυρήνα της φιλοσοφίας του BAF, που επιδιώκει να λειτουργεί με συνέπεια και σεβασμό προς το καλλιτεχνικό έργο, δίνοντας τον χώρο ώστε οι δημιουργοί να εξελίσσουν το έργο τους.
Ποια θεωρείς τη μεγαλύτερη πρόκληση για το καλλιτεχνικό οικοσύστημα της Κύπρου σήμερα;
Η καλλιτεχνική σκηνή της Κύπρου συνεχίζει να εξελίσσεται, με νέες πρωτοβουλίες και δημιουργούς που φέρνουν φρέσκες ιδέες και μεγαλύτερη ορατότητα. Μέσα σε αυτή τη δυναμική, η βασική πρόκληση αφορά το πώς η δημιουργική ενέργεια μπορεί να βρει σταθερές συνθήκες και συνέχεια, ώστε να αναπτυχθεί σε βάθος. Σε αυτό το πλαίσιο, το BAF λειτουργεί συμπληρωματικά προς την υπάρχουσα σκηνή, ενισχύοντας συνεργασίες, καλλιεργώντας σταθερές σχέσεις και προσφέροντας το πλαίσιο ώστε οι ιδέες να μπορούν να ωριμάζουν. Με αυτή τη λογική, η πρόκληση μετατρέπεται σε ευκαιρία για τη σταδιακή ενίσχυση του οικοσυστήματος συνολικά.
Βερόνικα Χατζηστεφάνου | Καλλιτεχνική διευθύντρια
Πώς επηρεάζει η πρακτική σου τον τρόπο που επιμελείσαι ένα πρόγραμμα φιλοξενίας;
Η πρακτική μου δίνει έμφαση στην υλικότητα, την αφήγηση και τη δημιουργική διαδικασία. Με ενδιαφέρουν η έρευνα, η έννοια και η τεχνική όχι ως στόχοι, αλλά ως εργαλεία εξέλιξης. Αυτό διαπερνά όλη τη διαδρομή του residency, από το Open Call μέχρι την τελική έκθεση, με επίκεντρο το πώς μετατοπίζεται η σκέψη και η πρακτική του κάθε ατόμου. Για εμένα έχει σημασία τα προγράμματα φιλοξενίας να λειτουργούν ως ένας ασφαλής χώρος δοκιμής, όπου κάθε δημιουργός μπορεί να εκτεθεί δημιουργικά χωρίς φόβο αποτυχίας. Το πρώτο residency «χτίστηκε» μέσα από συνεχή διάλογο της ομάδας του ιδρύματος, με διαφορετικούς τρόπους σκέψης να συνυπάρχουν και να προσθέτουν στο πρόγραμμα.
Στην ιστοσελίδα του BAF αναφέρεται ότι «ως Art Director του Beauty Line Art Foundation, σκοπεύεις στην ανάπτυξη ενός χώρου που ενθαρρύνει την πειραματική δημιουργία, προάγοντας την καινοτομία». Θες να μας πεις περισσότερα γι' αυτό; Τι σημαίνει για εσένα «πειραματισμός» σε ένα οικοσύστημα που συχνά ζητά γρήγορα αποτελέσματα;
Πειραματισμός δεν σημαίνει προχειρότητα ή έλλειψη επαγγελματισμού. Σημαίνει συνειδητό ρίσκο, δοκιμή και άνοιγμα σε νέες κατευθύνσεις. Στο BAF τον υποστηρίζουμε δημιουργώντας τις κατάλληλες συνθήκες: χρόνο, χώρο, υποστήριξη από μέντορες, σαφή και συμπεριληπτική επικοινωνία με το κοινό και δέσμευση στη στήριξη των δημιουργών, ανεξαρτήτως αποτελέσματος. Ένας πειραματισμός είναι επιτυχημένος όταν φέρνει μετατόπιση, προκαλεί διάλογο και δείχνει εξέλιξη.
Ως εκπαιδευτικός στις καλές και εφαρμοσμένες τέχνες, τι παρατηρείς σήμερα στις νέες γενιές καλλιτεχνών;
Οι νεότερες γενιές δημιουργών δείχνουν έντονη επιθυμία να σταθούν επαγγελματικά, χωρίς να απομακρυνθούν από την προσωπική τους έκφραση. Αναζητούν πλαίσια που τους επιτρέπουν να εξελιχθούν, να βρουν τη θέση τους και ταυτόχρονα να διατηρήσουν έναν αυθεντικό καλλιτεχνικό λόγο. Παρά τις προκλήσεις, υπάρχει πολλή ενέργεια και διάθεση για εξέλιξη. Ένα καλλιτεχνικό community χτίζεται σταδιακά, με έμφαση στη συνεργασία, τη σύνδεση με ευρύτερα δίκτυα και την ενεργή ένταξη στο επαγγελματικό και κοινωνικό πεδίο. Το BAF έρχεται ακριβώς να στηρίξει αυτή τη μετάβαση των ανερχόμενων εικαστικών στη σύγχρονη επαγγελματική πρακτική.
[Η έκθεση The promise that remains, είναι ανοιχτή για το κοινό μέχρι τις 14 Μαρτίου 2026, κάθε Δευτέρα, Τρίτη και Πέμπτη από τις 15.00 μέχρι τις 18.00 ή κατόπιν ραντεβού. Χώρος: BAF, λεωφόρος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' 10-16, Μέγαρο Μιτσή 2, Λευκωσία. Για περισσότερες πληροφορίες για το BAF: info@baf.com.cy, Instagram: @baf.cy Facebook: BAF.]