«Στοχεύουμε να διευρύνουμε το κοινό του χώρου και να απευθυνθούμε σε νέα ακροατήρια, υποσύνολα και κοινωνικές ομάδες» δήλωσε η Λεμεσιανή επιμελήτρια και θεωρητικός τέχνης Μαρίνα Χριστοδουλίδου. Με αφορμή την πρόσφατη ανάληψη της θέσης της Καλλιτεχνικής Διεύθυνσης του Δημοτικού Κέντρου Τεχνών Λεμεσού - Αποθήκες Παπαδάκη, η Χριστοδουλίδου παραχώρησε συνέντευξη στον Δήμο Λεμεσού, την οποία αναδημοσιεύουμε.
Η νέα καλλιτεχνική διευθύντρια μιλά για το όραμά της, για τη δημιουργία βιώσιμων συνθηκών στήριξης των καλλιτεχνών, καθώς και για τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει ένας πολιτιστικός χώρος σε μια πόλη που αλλάζει ραγδαία, καλλιεργώντας κοινότητες, διάλογο και συλλογικές μορφές συνύπαρξης.
Τι σημαίνει για εσάς η ανάληψη αυτής της θέσης;
Είναι μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πρόκληση, που μου δίνει έμπνευση και τη δυνατότητα να έρθω σε βαθύτερη επαφή με το καλλιτεχνικό και ευρύτερο οικοσύστημα της πόλης, όπως και με τις κοινότητες και τους οργανισμούς που δραστηριοποιούνται σε αυτή. Σταδιακά, στοχεύουμε να διευρύνουμε το κοινό του χώρου και να απευθυνθούμε σε νέα ακροατήρια, υποσύνολα και κοινωνικές ομάδες. Η Λεμεσός διαθέτει μια ιδιαίτερη εξωστρέφεια. Πιστεύω ότι η πολιτιστική της κοινότητα ενσωματώνει αυτό το χαρακτηριστικό, παραμένοντας ανθεκτική, ευέλικτη και βαθιά συμπεριληπτική. Μέσα από τη διαμόρφωση του νέου προγράμματος, επιχειρούμε να φανταστούμε πώς οι ανάγκες και οι ανησυχίες διαφορετικών κοινωνικών και ηλικιακών ομάδων μπορούν να βρουν φωνή σε έναν χώρο σαν το Δημοτικό Κέντρο Τεχνών.
Η Λεμεσός αλλάζει ραγδαία. Πώς μπορεί ένας πολιτιστικός χώρος να απαντήσει σε αυτή τη μετάβαση;
Η αλλαγή δεν μπορεί ίσως να ανατραπεί, μπορούμε όμως να δουλέψουμε παράλληλα μαζί της, καλλιεργώντας συνειδήσεις μέσα από συναντήσεις, συζητήσεις και διαδράσεις, και το σημαντικότερο, δημιουργώντας χώρο και χρόνο για να επαναπροσδιορίσουμε τους τρόπους συνύπαρξής μας.
Ένας χώρος σαν αυτόν μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο συνάντησης, κυριολεκτικά και μεταφορικά, της γειτονιάς, της πόλης, της χώρας μας ή και της ευρύτερης περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου, αναδεικνύοντας την πολυπολιτισμικότητα και τον ιστορικό κοσμοπολιτισμό της Λεμεσού και φέρνοντας σε διάλογο διαφορετικές κουλτούρες, γλώσσες και πρακτικές. Το άνοιγμα των χώρων και των υποδομών προς τις καλλιτεχνικές κοινότητες είναι μια πολιτική που εφαρμόζεται διεθνώς με μεγάλη επιτυχία, καθώς όχι μόνο επιτρέπει, αλλά ενθαρρύνει και στηρίζει τη δημιουργία και τη διεύρυνση των καλλιτεχνικών πρακτικών.
Η ύπαρξη ενός Δημοτικού Κέντρου Τεχνών, όπου η κοινότητα έχει πρόσβαση να δημιουργεί και να πειραματίζεται, είναι καθοριστική. Ο Δήμος Λεμεσού διαμορφώνει ένα όραμα και ενεργοποιείται ουσιαστικά για να αντιμετωπίσει δυσκολίες και στρεβλώσεις σε πολιτιστικά, κοινωνικά και οικολογικά ζητήματα. Υπάρχει ήδη ένα σημαντικό υπόβαθρο, με κατευθύνσεις που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του «Λεμεσός 2030» και της Πολιτιστικής Στρατηγικής του Δήμου Λεμεσού 2024–2034, το οποίο επιθυμούμε να αξιοποιήσουμε για τη μέγιστη ενεργοποίηση του χώρου, με τη συμβολή της καλλιτεχνικής κοινότητας και της πόλης ευρύτερα.
Ποιο είναι το όραμά σας για τον χώρο;
Στόχος είναι να ενισχυθεί ο ρόλος του χώρου, ώστε να δημιουργηθούν ουσιαστικές και βιώσιμες συνθήκες τόσο για τους καλλιτέχνες όσο και για τα κοινά που θα συμμετέχουν μέσα από τον προγραμματισμό και τη λειτουργία του. Τα πρότζεκτ που θα αναπτυχθούν κινούνται προς μια υποδομική κατεύθυνση, ώστε οι δράσεις να μην είναι αποσπασματικές αλλά να έχουν συνέχεια και συνοχή.
Θέτοντας τις βασικές υλικές συνθήκες, προσβλέπουμε στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου οι καλλιτέχνες αισθάνονται ότι αποτελούν μέρος του Κέντρου και συνδιαμορφώνουν την πορεία του. Αναφέρομαι σε μια σταδιακή μετάβαση από τον χώρο στον τόπο. Έναν τόπο φαντασίας, αφήγησης και αρχειοθέτησης, όπου η μορφή και το περιεχόμενο δεν διαχωρίζονται.
Οραματιζόμαστε έναν χώρο που συνδέει αυτό που σκέφτεσαι με αυτό που αισθάνεσαι και με τον τρόπο που ενεργείς, μια πρακτική που αφήνει χώρο για παιχνίδι, πειραματισμό και παρουσία. Σε τόσο εύθραυστους και κρίσιμους καιρούς, αναρωτιόμαστε τι μπορεί η τέχνη να πει, να αποσιωπήσει, να κάνει ή να αναιρέσει. Πώς μπορεί να υφάνει τις φωνές των κοινοτήτων και των ιστοριών τους, ώστε να φωτίσει καθημερινές μορφές αλληλεγγύης, να δημιουργήσει χώρους αυτονομίας και αυτοοργάνωσης.
Το να φτιάχνουμε τόπους είναι μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη. Να φέρνουμε κοντά ανθρώπους, γνώσεις, γεωγραφίες με τη συλλογική μας ικανότητα να οργανωνόμαστε. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο χώρος επιδιώκει να καλλιεργήσει μια κοινότητα γύρω του και να γίνει μέρος μιας κινητοποίησης με βάση την τοποποίηση.
Το Δημοτικό Κέντρο Τεχνών φιλοδοξεί, έτσι, να εξελιχθεί σ’ έναν ζωντανό οργανισμό που δεν περιορίζεται στη φιλοξενία εκθέσεων, αλλά λειτουργεί ως καταλύτης για την ανάπτυξη ουσιαστικής πολιτιστικής δράσης για τη Λεμεσό και την Κύπρο ευρύτερα. Η πρόκληση είναι να οικοδομήσουμε έναν θεσμό ανοιχτό, συμμετοχικό και ανταποκρινόμενο στις ανάγκες της εποχής και της κοινωνίας, έναν χώρο όπου η τέχνη δεν προσεγγίζεται ως στατικό πεδίο, αλλά ως μια ζωντανή διαδικασία διαλόγου, πειραματισμού, κριτικού στοχασμού και συλλογικής δράσης.