Αρχαία ελληνικά αγγεία, ετρουσκικά ευρήματα και ρωμαϊκά αντικείμενα συνυπάρχουν με τα χρυσά παπούτσια του Μάικλ Τζόνσον και τον αγωνιστικό εξοπλισμό του Γιουσέιν Μπολτ σε μια νέα έκθεση στο Μιλάνο.
Τρεις χιλιάδες χρόνια ιστορίας και ολυμπιακών αξιών, όλα κάτω από την ίδια στέγη.
Η έκθεση «Οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Μια Ιστορία 3.000 Χρόνων» φιλοξενείται στη Fondazione Luigi Rovati, στην ιστορική καρδιά του Μιλάνου, από τον Νοέμβριο του περασμένου έτους.
Τώρα που οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες Μιλάνο–Κορτίνα 2026 έχουν επισήμως ξεκινήσει, τα θέματα της έκθεσης αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη επικαιρότητα.
«Η έκθεση δείχνει ότι αυτοί οι τρεις μεγάλοι πολιτισμοί, ο ελληνικός, ο ετρουσκικός και ο ρωμαϊκός, έχουν όλοι κάτι να μας προσφέρουν. Και οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες έχουν επίσης κληρονομιά, αλλά και καινοτομία», σημειώνει ο Λιονέλ Περνέ, διευθυντής του Μουσείου Αρχαιολογίας και Ιστορίας του καντονιού του Βω (MCAH) στη Λωζάνη και ένας από τους επιμελητές της έκθεσης.
Το αρχαίο και το σύγχρονο συνυφαίνονται σε όλους τους εκθεσιακούς χώρους. Αγγεία διακοσμημένα με αθλητικές σκηνές τοποθετούνται δίπλα σε σύγχρονο αθλητικό εξοπλισμό. Οι συσχετισμοί μπορεί αρχικά να φαίνονται απροσδόκητοι, όμως ο στόχος είναι σαφής: να αναδειχθεί πώς ο αθλητισμός και οι αξίες που τον συνοδεύουν διατρέχουν τους αιώνες.
«Η ιστορία της τέχνης και του πολιτισμού, η ιστορία του κόσμου μας, έχει τις ρίζες της στο παρελθόν και συνεχίζεται στο παρόν», δηλώνει η Τζοβάνα Φορλανέλι, πρόεδρος της Fondazione Luigi Rovati.
«Βλέπουμε τους σύγχρονους αθλητές με τον ίδιο τρόπο που οι αρχαίοι Έλληνες έβλεπαν τους δικούς τους».
Έτσι, το χρυσό παπούτσι που σχεδιάστηκε για τον Μάικλ Τζόνσον και χρησιμοποιήθηκε στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ατλάντα το 1996 «συνομιλεί» φυσικά με ένα πήλινο πόδι της ελληνιστικής περιόδου. Ένα αγγείο με παραστάσεις δρομέων τοποθετείται δίπλα στη σκυτάλη που υπέγραψε η ιταλική ομάδα σκυταλοδρομίας 4×100 μέτρων, η οποία κατέκτησε το χρυσό στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο το 2020.
Η Αν-Σεσίλ Ζακάρ, επιμελήτρια του Ολυμπιακού Μουσείου της Λωζάνης και συν-επιμελήτρια της έκθεσης στο Μιλάνο, επισημαίνει ότι «στην αρχαιότητα υπήρχαν διεθνείς αγώνες σε ελληνικό επίπεδο, που συγκέντρωναν διαφορετικούς λαούς σε έναν τόπο. Το ίδιο συμβαίνει και σήμερα: συγκεντρώνονται έθνη όχι μόνο για να αγωνιστούν, αλλά και για να οικοδομήσουν διάλογο».
Η ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων, ωστόσο, εξελίχθηκε. Οι σύγχρονοι Αγώνες του 1900 σηματοδότησαν μια καθοριστική τομή. «Ένα νέο στοιχείο ήταν η παρουσία των γυναικών. Στην αρχαιότητα δεν επιτρεπόταν να αγωνιστούν, καθώς είχαν τους Ηραία Αγώνες. Το 1900, στο Παρίσι, για πρώτη φορά οι γυναίκες συμμετείχαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες», αναφέρει η Ζακάρ.
Από εκείνη τη στιγμή, η αφήγηση διευρύνθηκε – όπως και το νόημα των αντικειμένων που εκτίθενται σήμερα στο Μιλάνο, πολλά από τα οποία προέρχονται από το Ολυμπιακό Μουσείο της Λωζάνης.
Ένα ζευγάρι παπούτσια αποκτά ιστορική αξία όταν φορεθεί σε αγώνες και ακόμη περισσότερο όταν ανήκε στη Μαροκινή δρομέα Ναουάλ Ελ Μουταουακέλ, την πρώτη Άραβα, Αφρικανή και Μουσουλμάνα Ολυμπιονίκη στα 400 μέτρα με εμπόδια. Το ίδιο ισχύει για τη φανέλα του Γιουσέιν Μπολτ ή τα παπούτσια του Μάικλ Τζόρνταν.
«Τα αντικείμενα που αναζητούμε πρέπει να αφηγούνται μια ιστορία, γιατί είμαστε ένα μουσείο της κοινωνίας και αφηγούμαστε την ιστορία της ανθρωπότητας», εξηγεί η Ζακάρ.
«Ο αθλητής πρέπει να φέρει μια ξεχωριστή ιστορία: της οικογένειάς του, της κοινότητάς του, του ίδιου του αθλήματος, αλλά και του κόσμου, καθώς οι Ολυμπιακοί Αγώνες συνδέονται συχνά με κοινωνικοπολιτικά γεγονότα».
Μετάλλια, αγάλματα, αφίσες, δάδες, νομίσματα, τοιχογραφίες και ζωγραφικές παραστάσεις ολοκληρώνουν αυτή τη διαδρομή, διατηρώντας ζωντανές στιγμές αγώνα, συνάντησης και κοινής εμπειρίας.