Τέσσερις μικρές ταινίες, που επικεντρώνονται στη διαδικτυακή εκμετάλλευση και την εμπορία ανθρώπων, παρουσιάζονται αυτόν τον μήνα, στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus+ «Κινηματογράφος για Κοινωνική Αλλαγή». Η πρωτοβουλία στοχεύει στην ενδυνάμωση των νέων μέσω βιωματικής μάθησης και δημιουργικής έκφρασης, μετατρέποντας τη γνώση σε δράση.

Συχνά η εκπαίδευση μένει στη θεωρία, αλλά τέσσερις ταινίες που άρχισαν ήδη να προβάλλονται τον Φεβρουάριο αποτελούν απόδειξη ότι όταν η γνώση συναντά την πράξη, τα βιώματα και την δημιουργικότητα το μάθημα είναι πιο δυνατό. Οι ταινίες «Σπάσε τη Σιωπή», «Προορισμοί», «Στο Δωμάτιό μου» και «Όχι όπως νόμιζα» είναι εκπαιδευτικά εργαλεία που έχουν σχεδιαστεί για να ενδυναμώσουν τη νεολαία να χρησιμοποιεί κριτική σκέψη, να προστατεύει τους νέους, να ενθαρρύνει τα θύματα να ζητούν βοήθεια, να εκπαιδεύει τους νέους να συμπεριφέρονται υπεύθυνα, δείχνοντας συμπόνια ο ένας προς τον άλλον και να ενημερώνει τους γονείς για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα παιδιά τους στον διαδικτυακό χώρο. Το ενδιαφέρον είναι ότι σε αυτό το πρότζεκτ οι νεαροί είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο. Χρησιμοποίησαν τις δικές τους εμπειρίες για να μιλήσουν με τους συνομήλικούς τους. 

Η προβολή της ταινίας «Σπάσε τη Σιωπή» θα πραγματοποιηθεί στις 3 Μαρτίου 2026 στις 18:00 στο Αμφιθέατρο Β108, Κτήριο Συμβουλίου-Συγκλήτου Αναστάσιος Γ. Λεβέντης, Πανεπιστήμιο Κύπρου σε συνεργασία με την Έδρα UNESCO για την Ισότητα των Φύλων και τη Step Up Stop Slavery.

 

Ενημέρωση και πρόληψη

Η Αστυνομία Κύπρου, με αφορμή την Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου, μοιράστηκε τις δύο πρώτες ταινίες στα κοινωνικά της δίκτυα., εξασφαλίζοντας ότι τα μηνύματα για ασφάλεια στο διαδίκτυο και διαδικτυακή εκμετάλλευση φτάνουν στους νέους. 

Οι ταινίες δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus+ «Κινηματογράφος για Κοινωνική Αλλαγή», που συνέδεσε νέους, μαθητές και φοιτητές, μετανάστες και επιζώντες για να ερευνήσουν, να δημιουργήσουν και να μοιραστούν ιστορίες σχετικά με την εμπορία ανθρώπων και τη διαδικτυακή εκμετάλλευση. Μέσα από τον κινηματογράφο, την εκπαίδευση από ειδικούς και τη διασυνοριακή συνεργασία, οι συμμετέχοντες όχι μόνο απέκτησαν γνώση, αλλά τη μετέτρεψαν σε δράση υπεράσπισης, εξοπλίζοντας τις κοινότητες με εργαλεία για την προστασία των ευάλωτων. 

Με επικεφαλής την Κατερίνα Στεφάνου, Διευθύνουσας Συμβούλου και Ιδρύτριας της Step Up Stop Slavery, η πρωτοβουλία ταξίδεψε στη Μάλτα και τη Λετονία, συνδυάζοντας βιωματική εμπειρία με καινοτόμες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση μερικών από τις πιο επείγουσες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κοινωνία και οι νέοι σήμερα. Καθ’ όλη τη διάρκεια του έργου, η Αστυνομία Κύπρου παρείχε συνεχή καθοδήγηση και θεσμική υποστήριξη, εξασφαλίζοντας ότι οι ταινίες αντικατοπτρίζουν με ακρίβεια τα επίσημα πρωτόκολλα, τις διαδικασίες και τις βασικές πληροφορίες.

Η Κατερίνα Στεφάνου, διευθύνουσα σύμβουλος και ιδρύτρια της Step Up Stop Slavery, δηλώνει υπερήφανη για την ομάδα Step Up Youth -Κωνσταντίνος Φαρμακάς, Αριάδνη Ιωάννου-Παναγιώτου, Στεφανία Λιασίς, Στεφάν Νοέλ Τσουαντέου, Άννα Φαρμακά, Κούλλα Καρασάβα και όλα τα παιδιά που συμμετείχαν, Χρήστος και Ελένη Γεωργίου-, η οποία δημιούργησε τις ταινίες «Σπάσε τη Σιωπή», «Προορισμοί», «Στο Δωμάτιό μου» και «Όχι όπως νόμιζα». «Η μάθηση γίνεται πιο δυνατή όταν βιώνεται», εξηγεί. Οι ταινίες χρησιμοποιούν πραγματικές εμπειρίες των νέων, ενισχύοντας την κριτική σκέψη και την ευαισθητοποίηση για την προστασία των παιδιών. Μέσα από τον κινηματογράφο, οι συμμετέχοντες όχι μόνο αποκτούν γνώση αλλά και εργαλεία για να δράσουν υπέρ της προστασίας των ευάλωτων.

Κατερίνα Στεφάνου |  Διευθύνουσα Σύμβουλος & Ιδρύτρια, Step Up Stop Slavery

«Στόχος μας ήταν να συνδυάσουμε την εκπαίδευση με τα βιώματα», δηλώνει η κ. Στεφάνου. «Ο κινηματογράφος επιτρέπει να μεταφέρουμε ιστορίες με τρόπο που τα στατιστικά δεν μπορούν ποτέ». Η πρωτοβουλία περιελάμβανε εκπαιδευτικά εργαστήρια, τετραήμερη εκπαίδευση ειδικών και συνεργασίες με ΜΚΟ στη Μάλτα και τη Λετονία, ενισχύοντας την υποστήριξη επιζώντων και την ευαισθητοποίηση κοινοτήτων.

Η Step Up Stop Slavery ήταν μέρος ενός διασυνοριακού έργου Erasmus+ με το Cross Culture International Foundation στη Μάλτα και το Shelter Safe House στη Λετονία. Το έργο περιλάμβανε ερευνητικές μελέτες για την εμπορία ανθρώπων σε κάθε χώρα, τετραήμερη εκπαίδευση ειδικών στην Κύπρο με τίτλο «Πρόσβαση σε Ειδικούς: Επαγγελματική Υποστήριξη για Επιζώντες Εμπορίας» σχεδιασμένη για πολυεπιστημονικούς επαγγελματίες ώστε να ενισχυθεί η παροχή υποστήριξης προς τους επιζώντες. Επιπλέον, περιλάμβανε εργαστήρια κινηματογράφου που ενδυνάμωναν νέους, μετανάστες, επιζώντες και την κοινωνία των πολιτών να δημιουργούν ιστορίες για κοινωνική αλλαγή.

Η ταινία «Όχι όπως νόμιζα», βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα εμπορίας εργατών. Περιγράφει την εμπειρία του Άχμεντ, ενός νεαρού άνδρα που διακινήθηκε από το Τατζικιστάν στη Λετονία και αναγκάστηκε σε αφόρητη εργασιακή εκμετάλλευση. Το ζήτημα της εμπορίας για καταναγκαστική εργασία γίνεται όλο και πιο κρίσιμο, δεδομένης της μεγάλης αύξησης των περιστατικών που ανιχνεύονται παγκοσμίως. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση του ΟΗΕ για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC) του 2024, υπάρχει αύξηση 25% στον αριθμό των θυμάτων εμπορίας παγκοσμίως το 2022 σε σύγκριση με τα προ πανδημίας στοιχεία του 2019. Μεταξύ 2019 και 2022, ο παγκόσμιος αριθμός των ανιχνευμένων θυμάτων εμπορίας για καταναγκαστική εργασία αυξήθηκε κατά 47%.

«Ως Step Up Stop Slavery, σε συνεργασία με τη Μονάδα Κυβερνοεγκλήματος της Αστυνομίας Κύπρου, επιλέξαμε να ασχοληθούμε με τη διαδικτυακή εκμετάλλευση ανηλίκων μέσω τριών εκπαιδευτικών ταινιών, ενσωματώνοντας επίσημα πρωτόκολλα και καθοδήγηση από το Υπουργείο Παιδείας. Έπρεπε να δείξουμε ότι υπάρχει βοήθεια διαθέσιμη και να δείξουμε τον δρόμο ώστε τα θύματα να ζητήσουν βοήθεια», δήλωσε η κ. Στεφάνου.

Υπογραμμίζοντας τη σοβαρότητα της διαδικτυακής εκμετάλλευσης, η Στεφάνου σημείωσε ότι «η κοινοποίηση γυμνών εικόνων παιδιών αποτελεί ποινικό αδίκημα και μπορεί να επισύρει ποινή φυλάκισης έως και δέκα χρόνια. Δεν υπάρχει χρόνος για καθυστέρηση στην αναφορά, και τα παιδιά μπορούν να χρησιμοποιούν ειδικές γραμμές υποστήριξης για ανώνυμη αναφορά». Επισημαίνει ότι τα μοτίβα εκμετάλλευσης δεν είναι μεμονωμένα αλλά παγκόσμια, ενισχύοντας τη σημασία της συμμετοχής και της εκπαίδευσης της νεολαίας.

«Οι νέοι πρέπει να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της αντιμετώπισης αυτών των θεμάτων, γι’ αυτό πιστεύαμε ότι η καλλιτεχνική έκφραση θα ήταν ιδανικός τρόπος να τους εμπλέξουμε», τόνισε, επισημαίνοντας ότι σε όλο τον κόσμο αρχίζουμε να βλέπουμε περιορισμούς ή απαγορεύσεις σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για την προστασία των παιδιών, γεγονός που υπογραμμίζει πόσο επείγον είναι να εξοπλίσουμε τους νέους με γνώση και εργαλεία για δράση.

Κωνσταντίνος Φαρμακάς για τη δύναμη του Κινηματογράφου

Ο Κωνσταντίνος Φαρμακάς ήταν ο σκηνοθέτης και μέλος της ομάδας των σεναριογράφων των ταινιών. Τελειόφοιτος της Σχολής Κινηματογράφου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης μίλησε στον Πολίτη για τη δύναμη της οθόνης, και για την ενσυναίσθηση που πρέπει να καθοδηγεί την πρόληψη

Το έργο του επικεντρώνεται στη διαδικτυακή εκμετάλλευση νέων, αντλώντας όχι μόνο από φαντασία, αλλά από την πραγματικότητα των νέων σήμερα.

 

Πώς διαμορφώθηκε η απεικόνιση της διαδικτυακής εκμετάλλευσης μεταξύ των νέων;

Πρόκειται για περιστατικά που συμβαίνουν και μάλιστα συχνά. Όλοι γνωρίζουμε παιδιά που βρίσκονται στην ίδια θέση με τους πρωταγωνιστές μας. Οι ιστορίες βασίζονται σε πραγματικά γεγονότα από πραγματικές υποθέσεις. Οι ταινίες μας έχουν στοιχεία μυθοπλασίας αλλά και ντοκιμαντέρ.

Η δημιουργική ομάδα πραγματοποίησε συναντήσεις με παιδοψυχολόγους, την Αστυνομία, το Υπουργείο Παιδείας και το Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου Κύπρου.

Δεδομένης της σύντομης διάρκειας των ταινιών, η ομάδα συνειδητοποιούσε ότι ήταν αδύνατο να αποτυπωθούν με πλήρη ακρίβεια καταστάσεις που στην πραγματική ζωή εξελίσσονται σε μεγάλη περίοδο. Με την καθοδήγηση ειδικών, επιλέχθηκαν τα στοιχεία που ήταν πιο σημαντικά. Ο στόχος δεν ήταν να αναπαραχθεί κάθε λεπτομέρεια, αλλά να αποτυπωθεί η κοινωνική και ψυχολογική διάσταση της εμπειρίας.

Προβολή για ευαισθητοποίηση

«Ιδανικά, θα θέλαμε να προβληθούν σε σχολεία», ανέφερε ο Κωνσταντίνος, σημειώνοντας ότι στόχος είναι ο διάλογος.

Τώρα που η Αστυνομία έχει μοιραστεί τις ταινίες, ποια βασικά μηνύματα ή μαθήματα ελπίζετε να αποκομίσουν οι νέοι;

Πιστεύω ότι οι άνθρωποι γενικά πρέπει να έχουν περισσότερη ενσυναίσθηση και για να γίνει αυτό πρέπει να είναι ενήμεροι. Τουλάχιστον για μένα αυτό ήταν το κυριότερο μάθημα από την συμμετοχή σε αυτές τις ταινίες. Αυτά τα πράγματα συμβαίνουν και συχνά τα θύματα απομονώνονται. Ως κοινωνία, πρέπει να γίνουμε πιο ανοιχτοί στο να εκφράζουμε δυσάρεστες πραγματικότητες και να βοηθάμε τους ανθρώπους να εκφράσουν τα προβλήματά τους. Αυτός είναι ο τρόπος καταπολέμησης αυτών των καταστάσεων. Τα παιδιά που έχουν την ατυχία να έχουν αυτές τις εμπειρίες δεν πρέπει να τις περνούν μόνα τους.

Ο κινηματογράφος ως εργαλείο κοινωνικής ευθύνης

Η εμπειρία δημιουργίας κοινωνικά προσανατολισμένων ταινιών διαμόρφωσε την κατανόησή του για τις δυνατότητες των μέσων ενημέρωσης. Ενώ ο κινηματογράφος έχει απευθυνθεί στα κοινωνικά ζητήματα εδώ και χρόνια, βλέπει νέα επιτακτικότητα στην σημερινή κουλτούρα κυριαρχίας των οθονών.

Για τον νεαρό σκηνοθέτη η κάμερα δεν είναι απλώς μέσο αφήγησης αλλά και εργαλείο ορατότητας. Μετατρέποντας πραγματικά περιστατικά σε δραματοποιημένες αφηγήσεις, ελπίζει να προκαλέσει το ενδιαφέρον, να ενισχύσει την ενσυναίσθηση και να συμβάλει στην γενικότερη προσπάθεια για ευρύτερη κουλτούρα λογοδοσίας.

Σε έναν κόσμο κορεσμένο από εικόνες, το μήνυμά του είναι σαφές: αν οι οθόνες διαμορφώνουν την κοινωνία τότε και οι δημιουργοί φέρουν ευθύνη. Όταν χρησιμοποιούνται με φροντίδα, οι ταινίες μπορούν να γίνουν περισσότερο από τέχνη. Μπορούν να γίνουν παρέμβαση.

 

Φωνές θυμάτων 

Stephane Noel Tchouanteu | Ιδρυτής Bridge of Hope (TAPSEU PouH) Κύπρου

Ο Stephane Noel Tchouanteu είναι υπερασπιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με καταγωγή από το Καμερούν που ζει πλέον στην Κύπρο. Η πορεία της ζωής του είναι γεμάτη ανθεκτικότητα και σκοπό. Έφερε στο έργο τη δική του εμπειρία ως πρόσφυγας. Βοήθησε στη συγγραφή και πρωταγωνίστησε στην ταινία «Όχι όπως νόμιζα», που αφορά την εργασιακή εκμετάλλευση των μεταναστών .

Έχει αφιερώσει την καριέρα του στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης  των ευάλωτων κοινοτήτων, περιλαμβανομένων μεταναστών και προσφύγων με αναπηρίες. Το έργο του συνδυάζει την εκπαίδευση δεξιοτήτων και πρωτοβουλίες ενδυνάμωσης.

Η ταινία «Όχι όπως νόμιζα» αφορά την εμπορία ανθρώπων για καταναγκαστική εργασία. Μέσω της οργάνωσής του TAPSEU PouH, ο Stephane δημιούργησε ασφαλείς χώρους για διάλογο, ενδυνάμωση και ανθεκτικότητα της κοινότητας μεταξύ μετακινούμενων πληθυσμών.

Η συμβολή του στο έργο ήταν καθοριστική, καθώς προσέφερε τις γνώσεις του από την υποστήριξη ευάλωτων ομάδων, συμπεριλαμβανομένων επιζώντων εμπορίας ανθρώπων.

«Η συζήτηση για δύσκολα θέματα αυξάνει την ενημέρωση. Πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν καν ότι η εμπορία υπάρχει στις κοινότητές τους και μέσω αυτών των ταινιών, οι φωνές των θυμάτων ενισχύονται», αναφέρει.

Σε συνέντευξή του στον Πολίτη δήλωσε ότι μέσω της διαδικασίας γνώρισε ανθρώπους και νέους τόπους αλλά έμαθε και πολλά ο ίδιος: «Έμαθα ότι οι ιστορίες όπως η εμπορία και η εκμετάλλευση μπορούν να εμφανιστούν με διαφορετικές μορφές. Και σίγουρα έμαθα περισσότερα για τα θέματα αυτά».

«Αυτός ο τύπος εκπαίδευσης σπάει τα στερεότυπα, καλλιεργεί ενσυναίσθηση και δείχνει ότι υπάρχει υποστήριξη. Πρόκειται για τη δημιουργία πραγματικής αλλαγής μέσω ενημέρωσης και δράσης», καταλήγει ο Stephane.

 

Θύμα και δράστης

Αριάδνη Παναγιώτου-Ιωάννου | Φοιτήτρια Μεταπτυχιακού στην Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ

«Ποιες φωνές ενισχύουμε; Ποιες φωνές ακούμε;»

Η Αριάδνη, φοιτήτρια λογοτεχνίας, μοιράζεται τη σημασία της αποδόμησης του στίγματος και της ανάδειξης φωνών. Εντάχθηκε στην ομάδα ως σεναριογράφος με έναν στόχο: να συμμετάσχει σε κάτι που βοηθά τις σιωπηλές φωνές να ακουστούν.

Ως φοιτήτρια λογοτεχνίας και επίδοξη συγγραφέας, θεωρεί ότι η τέχνη, η λογοτεχνία και ο κινηματογράφος δυναμώνουν τις αντοχές. «Η τέχνη, η λογοτεχνία και ο κινηματογράφος αποτελούν μέρος της αντίστασης», λέει, και για αυτό πίστεψε τόσο βαθιά στο έργο.

Η Αριάδνη επικεντρώθηκε στις φωνές που συχνά μένουν στη σιωπή, επηρεασμένη από τη δουλειά της στην ΜΚΟ Caritas, ακούγοντας ιστορίες αιτούντων άσυλο και επιζώντων εμπορίας ανθρώπων. Όταν εντάχθηκε στην ομάδα, επέμεινε η ταινία για την εργασιακή εκμετάλλευση να βασίζεται στην πραγματικότητα και στα γεγονότα, ώστε να είναι προσεκτική στις ενδείξεις κίνδυνου εμπορίας και να μην υπερβάλλει για λόγους θεαματικότητας. 

Παράλληλα, ήταν η πρώτη φορά που εργάστηκε σε docufiction ταινία, και δηλώνει ότι όλη η διαδικασία άλλαξε τη ζωή της, καθώς ελπίζει ότι αυτό αποτελεί την αρχή ενός νέου κεφαλαίου για την Κύπρο – ενός κεφαλαίου που μπορεί να εμπνεύσει προσοχή και ακρόαση ιστοριών που σπάνια ακούμε. Δύσκολες ιστορίες, σημαντικές ιστορίες.

«Όταν η ντροπή είναι πιο δυνατή από την υποστήριξη, οι φωνές εξαφανίζονται»

Η ταινία «Σπάσε τη Σιωπή», γραμμένη στην κυπριακή διάλεκτο, επικεντρώνεται σε μια έφηβη κοπέλα στην Κύπρο των οποίων οι γυμνές φωτογραφίες διαρρέουν χωρίς τη συναίνεσή της από τον φίλο της. Η ταινία «Σπάσε τη Σιωπή» δείχνει στους νέους τι μπορούν να κάνουν αν οι φωτογραφίες τους κοινοποιηθούν χωρίς συναίνεση, καθώς και τις νομικές διαδικασίες που ακολουθούνται.

Η Αριάδνη τονίζει ότι η επιλογή της κυπριακής διαλέκτου έγινε για να ταυτιστούν οι νέοι με τους χαρακτήρες και να κατανοήσουν ότι πρόκειται για καθημερινό φαινόμενο που μπορεί να λυθεί.

«Μεγαλώνοντας, άκουγα πάντα 'μη στέλνεις σε κανέναν προσωπικές εικόνες', αλλά κανείς δεν έλεγε στους εφήβους τι να κάνουν αν βρεθούν σε μια τέτοια κατάσταση χωρίς τη συναίνεσή τους ή μετά από εμπιστοσύνη στο λάθος άτομο».

Η Αριάδνη δηλώνει ότι η ομάδα ήθελε να υπενθυμίσει στους νέους, τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς ότι η μη συναίνεση στην κοινοποίηση προσωπικών φωτογραφιών είναι ποινικό αδίκημα και πως το βασικό  μήνυμα είναι η μετατόπιση της ευθύνης από το θύμα στον δράστη.

«Αντί να ντροπιάζουμε εκείνους των οποίων οι πιο προσωπικές εικόνες κοινοποιήθηκαν χωρίς συναίνεση, πρέπει να αρχίσουμε να ντροπιάζουμε αυτούς που διαπράττουν το έγκλημα της εκδικητικής πορνογραφίας», δηλώνει. Ελπίζει ότι η ταινία θα αποτελέσει το πρώτο βήμα προς ένα μέλλον όπου έφηβοι και έφηβες θα έχουν το θάρρος να μιλήσουν για τις ιστορίες τους χωρίς ντροπή, γνωρίζοντας ότι το περιβάλλον τους θα τους σεβαστεί και θα τους στηρίξει.

Η προβολή της ταινίας «Σπάσε τη Σιωπή» θα πραγματοποιηθεί στις 3 Μαρτίου 2026 στις 18:00 στο Αμφιθέατρο Β108, Κτήριο Συμβουλίου-Συγκλήτου Αναστάσιος Γ. Λεβέντης, Πανεπιστήμιο Κύπρου σε συνεργασία με την Έδρα UNESCO για την Ισότητα των Φύλων και τη Step Up Stop Slavery.

Διαδικτυακή εκμετάλλευση και ενημέρωση 

Η Μαρία Πενταλιώτου, από την Υποδιεύθυνση Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Αστυνομίας Κύπρου, εξηγεί ότι οι νέοι και τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε θέματα διαδικτυακής σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης. Παρατηρεί ότι τα παιδιά περνούν πολλές ώρες καθημερινά στο διαδίκτυο και συχνά έχουν πρόσβαση σε υλικό, σελίδες και πλατφόρμες που δεν αντιστοιχούν στην ηλικία ή την ωριμότητά τους. Λόγω της νεαρής ηλικίας τους, συχνά χαρακτηρίζονται από ανωριμότητα και παρορμητικότητα, αγνοώντας τους κινδύνους που ελλοχεύουν.

«Μπορούν εύκολα να πέσουν θύματα επιτηδείων και να ξεγελαστούν από πλαστούς λογαριασμούς ή άγνωστους χρήστες», αναφέρει η Πενταλιώτου. «Είναι απαραίτητο να γνωρίζουν τους κινδύνους και ότι, αν κάτι τους κάνει να νιώσουν άβολα ή συμβεί κάτι κακό, να μιλήσουν με κάποιον ενήλικα της εμπιστοσύνης τους – χωρίς ντροπή και φόβο».

Η ίδια επισημαίνει ότι ο Κλάδος Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος διαθέτει λειτουργούς που μπορούν να ακούσουν τα παιδιά, να τα υποστηρίξουν και να τα παραπέμψουν σε ειδικούς. Κάθε υπόθεση εξετάζεται με πλήρη εχεμύθεια, με κύριο μέλημα την ασφάλεια και προστασία του παιδιού.

Όσον αφορά τη νομική διάσταση, για κάθε επιλήψιμη πράξη ή συμπεριφορά υπάρχει ξεχωριστό άρθρο νόμου, το οποίο προβλέπει διαφορετική ποινή ανάλογα με τα συστατικά στοιχεία κάθε αδικήματος. Η Υποδιεύθυνση έχει χειριστεί υποθέσεις παιδιών θυμάτων στην Κύπρο, αλλά και περιπτώσεις όπου οι δράστες απέκτησαν υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών μέσω διαδικτύου. Οι ποινές για τέτοιες περιπτώσεις ποικίλλουν, και τα τελευταία χρόνια τα δικαστήρια έχουν αρχίσει να επιβάλλουν αυστηρότερες ποινές, ενώ για ορισμένα αδικήματα προβλέπεται έως και ισόβια κάθειρξη.

Τα στατιστικά στοιχεία της Υποδιεύθυνσης για τις υποθέσεις παιδικής διαδικτυακής εκμετάλλευσης δείχνουν σταθερά υψηλό αριθμό:

Σε ποιες ηλικίες είναι πιο ευάλωτα τα παιδιά;

Τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα από τους ενήλικες και αυτό συνδέεται με την περιορισμένη εμπειρία τους στον χειρισμό κινδύνων και σχέσεων στο διαδίκτυο.

Πρωτόκολλα όταν διαπιστώνεται υπόθεση σε σχολείο ή κοινότητα

Στην ερώτηση για το πώς ενεργοποιούνται οι διαδικασίες όταν αναφέρεται ή διαπιστώνεται πιθανή υπόθεση εκμετάλλευσης ανηλίκου, η κ. Πενταλιώτου εξηγεί ότι υπάρχουν σαφή πρωτόκολλα. Υπάρχουν εγκατεστημένες γραμμές υποστήριξης και αναφοράς περιστατικών, ενώ ενεργοποιούνται παράλληλες διαδικασίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης. Μετά την αναφορά σε σχολείο ή κοινότητα, ενεργοποιείται το δίκτυο προστασίας του παιδιού για συντονισμένη δράση.

«Υπάρχει πρωτόκολλο του Υπουργείου Παιδείας για τη διαχείριση περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών», σημειώνει. «Ενημερώνεται άμεσα η Αστυνομία και το αρμόδιο τμήμα. Η νομοθεσία υποχρεώνει οποιοδήποτε άτομο, ειδικά εκπαιδευτικούς και αστυνομικούς, να αναφέρει τέτοια περιστατικά στις αρμόδιες αρχές».

Η συνεργασία είναι άμεση με το Σπίτι του Παιδιού που παρέχεται από το Hope for Children, καθώς και με τις ΥΚΕ, άλλους κρατικούς οργανισμούς και ΜΚΟ, διασφαλίζοντας ότι το παιδί λαμβάνει ολοκληρωμένη φροντίδα κατά τη διάρκεια της διερεύνησης.

Δράσεις πρόληψης και ενημέρωσης

Η Πενταλιώτου αναφέρεται επίσης στις δραστηριότητες πρόληψης και ενημέρωσης και πιστεύει ότι έχουν αποτέλεσμα: «Πραγματοποιούμε διαλέξεις και ομιλίες σε παιδιά, σε συλλόγους γονέων και σε άλλα οργανωμένα σύνολα που ασχολούνται με παιδιά. Συμμετέχουμε σε ημερίδες και εκδηλώσεις για την ασφάλεια στο διαδίκτυο».

 «Η επένδυση σε αυτές τις δράσεις είναι σημαντική, γιατί προστατεύει τα παιδιά από περιστατικά που μπορεί να έχουν σοβαρές και μακροχρόνιες αρνητικές συνέπειες», είπε.

Στη συνέντευξή της τόνισε ακόμα την πολυπλοκότητα της διαδικτυακής εκμετάλλευσης: «Ο εντοπισμός των δραστών είναι συχνά εξαιρετικά δύσκολος, αλλά με συνεχή εκπαίδευση, σύγχρονο εξοπλισμό και συνεργασίες με υπηρεσίες όπως Europol, Interpol και FBI, έχουμε καταφέρει να εντοπίζουμε τους δράστες σε πολύ υψηλό επίπεδο».

Η κ. Πενταλιώτου καταλήγει: «Τα εγκλήματα μέσω διαδικτύου είναι διασυνοριακά. Απαιτούν τεχνολογία, συνεχή εκπαίδευση και συλλογική προσπάθεια, και η προστασία των παιδιών στην ψηφιακή εποχή απαιτεί ενημερωμένη κοινωνία που να δρα έγκαιρα».