Σε μια εποχή όπου οι ταινίες καταναλώνονται κυρίως από οθόνες και πλατφόρμες streaming, οι ανεξάρτητες κινηματογραφικές αίθουσες γίνονται όλο και πιο σπάνιες. «Αν μετρήσεις τις μονές αίθουσες σε όλη την Ελλάδα και προσθέσεις και μερικές στα νησιά, είμαστε γύρω στις 40», λέει. «Είμαστε σχεδόν εκλιπόν είδος», προσθέτει ο Παπαγεωργίου. Για εκείνον το σινεμά δεν είναι απλώς μια επαγγελματική δραστηριότητα. Είναι μια οικογενειακή ιστορία που ξεκινά πριν από περισσότερα από 80 χρόνια, μια παράδοση τριών γενεών που συνδέεται με τις ίδιες τις αίθουσες.
Το Ηραίον της Αμμοχώστου
Η ιστορία αρχίζει το 1943, όταν ο παππούς του, επίσης Γιώργος Παπαγεωργίου, άνοιξε τον κινηματογράφο Ηραίον στην Αμμόχωστο. Ο παππούς του, επίσης Γιώργος Παπαγεωργίου, ήταν επιχειρηματίας και ξυλέμπορος. Η δημιουργία του κινηματογράφου ήταν, όπως λέει, «μια επιχείρηση της εποχής». «Ήταν η περίοδος που άνοιγαν πολλά σινεμά. Ήδη πριν το Ηραίον είχε ανοίξει το σινεμά του Χατζηχαμπή στα τέλη της δεκαετίας του ’30». Το Ηραίον σχεδιάστηκε από Ιταλό αρχιτέκτονα που προσέλαβε ο παππούς του και γρήγορα έγινε ένα από τα σημαντικότερα κινηματοθέατρα της περιοχής. Μετά τον θάνατο του παππού, το 1968, το ανέλαβε ο πατέρας του, Αντρέας. «Το Ηραίον δεν ήταν απλώς κινηματογράφος. Ήταν ένας πολυχώρος πολιτισμού πριν ακόμη υπάρξει ο όρος. Στη σκηνή του εμφανίστηκαν μεγάλα ονόματα της ελληνικής σκηνής: η Ρένα Βλαχοπούλου, η Αλίκη Βουγιουκλάκη, ο Πέτρος Φυσσούν, ενώ φιλοξενήθηκαν και συναυλίες καλλιτεχνών όπως του Νίκου Γούναρη. Επίσης φιλοξενήθηκαν κονσέρτα, χοροί και διάφορες άλλες εκδηλώσεις. Από την αίθουσα του Ηραίου παρακολουθούσε τις λήψεις της ημέρας ο γνωστός ηθοποιός Πολ Νιούμαν για τα γυρίσματα της ταινίας EXODUS, που γυρίστηκε στην πόλη», μοιράζεται.
Το μέγεθος του χώρου ήταν εντυπωσιακό. Το Ηραίον διέθετε 1.054 θέσεις, χωρίς να υπολογίζεται ο θερινός κινηματογράφος στο πίσω μέρος. «Για να καταλάβεις το μέγεθος», λέει, «το Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας σήμερα έχει γύρω στις 900 θέσεις». Τα Σαββατοκύριακα η αίθουσα γέμιζε ασφυκτικά. «Δεν έβρισκες θέση. Ο κόσμος ερχόταν με δικά του καρεκλάκια και καθόταν στους διαδρόμους», αναφέρει.
Ο ίδιος ήταν μόλις επτά χρονών όταν η οικογένεια αναγκάστηκε να φύγει από την Αμμόχωστο το 1974. Παρ’ όλα αυτά, οι μνήμες από το σινεμά παρέμειναν έντονες. Θυμάται ιδιαίτερα το Παλλάς της Λεμεσού, το σημερινό Παττίχειο Θέατρο, που τότε λειτουργούσε ως κινηματογράφος υπό τη διαχείριση του πατέρα του. «Καθόμουν μικρός στο ταμείο. Παρατηρούσα τον κόσμο να έρχεται με λεωφορεία από τα χωριά μόνο για να δει σινεμά με τα μαξιλαράκια και τις δικές του πτυσσόμενες καρέκλες». Η πρώτη ταινία που θυμάται ήταν μια κωμωδία των αδελφών Μαρξ σε θερινό κινηματογράφο. Αλλά οι πιο έντονες παιδικές εικόνες συνδέονται με τις θεατρικές παραστάσεις στο Ηραίον. «Πριν ξεκινήσει η παράσταση ανέβαινα στη σκηνή και άνοιγα λίγο την κουρτίνα για να δω πόσο είχε γεμίσει το θέατρο. Έβγαζα το κεφάλι μου έξω και έκανα γκριμάτσες στον κόσμο. Με χειροκροτούσαν. Μια φορά έπεσα από τη σκηνή, ευτυχώς δεν ήταν πολύ ψηλή», επισημαίνει.
Από τη βιντεοκασέτα, τα multiplex & την πανδημία
Όταν ολοκλήρωσε τη στρατιωτική του θητεία μπήκε αμέσως στη δουλειά. Η δεκαετία του ’80 όμως έφερε αλλαγές στο χώρο. Η βιντεοκασέτα και αργότερα η τηλεόραση έπληξαν σοβαρά τις κινηματογραφικές αίθουσες. Για ένα διάστημα το σινεμά έκλεισε και άνοιξε ξανά γύρω στο 1990. Σημαντικό ρόλο στην αναβίωσή του έπαιξε η συνεργασία με τον Όμιλο Φίλων Κινηματογράφου. «Η πρώτη ταινία που πρόβαλαν και μας έδωσε το έναυσμα και την έμπνευση να συνεχίσουμε, ήταν το Cinema Paradiso. Μια πολύ σημαδιακή ταινία. Μας έδωσε την έμπνευση να συνεχίσουμε. Ήταν η απόδειξη ότι ο κόσμος εξακολουθεί να ζητά το σινεμά», αναφέρει.
Μια από τις συνεργασίες που έχουμε είναι με τη Cinobo στην Αθήνα. Πρόσφατα μάλιστα παρουσίασαν όλες τις ταινίες του Θεόδωρου Αγγελόπουλου. Θυμάμαι όταν είχαμε φιλοξενήσει τον ίδιο για την προβολή της ταινίας «Το Μετέωρο Βήμα του Πελαργού», επί προεδρίας Γλαύκου Κληρίδη και με υπουργό Παιδείας τον Ουράνιο Ιωαννίδη. Τότε είχε μόλις κυκλοφορήσει και η εφημερίδα «Πολίτης». Είχαμε πολύ μεγάλη προσέλευση επισήμων: αρχηγούς κομμάτων, στελέχη, πολιτικούς. Θυμάμαι πόσο όμορφη βραδιά ήταν. Βέβαια, μετά την πρεμιέρα δεν τα πήγαμε πολύ καλά με τα εισιτήρια. Ήταν μεγάλη σε διάρκεια ταινία, σημαντική καλλιτεχνικά, αλλά δεν είχε μεγάλη εμπορική απήχηση.
Θυμάμαι επίσης στα τέλη της δεκαετίας του ’90, όταν είχε κυκλοφορήσει το Alien με τη Σιγκούρνι Γουίβερ και λίγο αργότερα παίξαμε το Home Alone 2. Εκεί έγινε πραγματικά χαμός. Το προβάλαμε έξι εβδομάδες και κόψαμε περίπου 8.000 εισιτήρια. Εκείνη η ταινία μάς έβαλε ουσιαστικά στον χάρτη. Ακόμα μια μεγάλη επιτυχία σε προσέλευση ήταν και η ταινία Pulp Fiction.
Η επόμενη μεγάλη πρόκληση ήταν η εμφάνιση των multiplex κινηματογράφων. «Όταν άνοιξαν τα σίνεπλεξ, ήταν δύσκολο. Οι ταινίες που προβάλλαμε δεν μας έκαναν πάντα βιώσιμους». Έτσι για μια περίοδο ο κινηματογράφος έκλεισε ξανά και ο χώρος λειτουργούσε ως θεατρική σκηνή με τις παιδικές παραστάσεις του Δώρου Κυριακίδη και αργότερα με παραγωγές του Λώρη Λοϊζίδη. Η επανεκκίνηση ήρθε το 2017 σε πιο δοκιμαστική βάση. «Δοκιμάζαμε διάφορα πράγματα. Κάναμε και θέατρο, αλλά κατάλαβα ότι το σινεμά είναι πιο κοντά στη φύση της δουλειάς μου». Έτσι τέλη του 2018-2019 πηγαίναμε πολύ καλά, ήταν βιώσιμος ο χώρος. «Μετά ήρθε ο κορωνοϊός, μια τραγική περίοδος. Ήμασταν κλειστοί και μας έκλεψαν επίσης τα κλιματιστικά. Τα αντικαταστήσαμε σιγά σιγά. Όλη η χρηματική βοήθεια που είχαμε τότε πήγε στον εξοπλισμό του χώρου», αποκαλύπτει ο Παπαγεωργίου.
Μετά την πανδημία άνοιξε ξανά με το σταθερό κοινό να αρχίζει σιγά-σιγά να επιστρέφει και παράλληλα να υποδέχεται νέο. «Καταλαβαίνεις ποιος έρχεται πρώτη φορά. Ψάχνει τον χώρο, κοιτά γύρω του». Κάποια στιγμή ένας θεατής του είπε ότι είχε 30 χρόνια να πάει σινεμά. «Του είπα: μην το ξανακάνεις αυτό. Τον περισσότερο κόσμο που έρχεται στο σινεμά τον γνωρίζω καλά. Είναι οι τακτικοί θαμώνες μας. Πολλοί μάλιστα μου τηλεφωνούν για να μάθουν τι θα προβάλουμε την επόμενη εβδομάδα. Θυμάμαι πριν από χρόνια, πριν γίνει η ανακαίνιση της πρόσοψης, υπήρχαν μεγάλες σιδερένιες βιτρίνες. Ένα καλοκαίρι είχαμε κλείσει και βάλαμε μια πινακίδα που έγραφε ''Κλειστοί για το καλοκαίρι''. Μετά από μερικές μέρες με πήρε κάποιος τηλέφωνο για να ρωτήσει τι ώρες παίζει η ταινία… ''Κλειστοί για το καλοκαίρι''», είπε γελώντας.
Ένα πρόγραμμα με ισορροπία
Σήμερα το πρόγραμμα της αίθουσας προσπαθεί να κρατά ισορροπία ανάμεσα στον ποιοτικό διεθνή κινηματογράφο και σε πιο προσιτές επιλογές. Δευτέρες φιλοξενούνται οι προβολές του Ομίλου Φίλων Κινηματογράφου, ενώ Κυριακές προβάλλονται κλασικές ταινίες από την κινηματογραφική κολεκτίβα STYX. Υπάρχουν επίσης συνεργασίες με πρεσβείες και το δίκτυο Europa Cinemas, που στηρίζει την προβολή ευρωπαϊκών ταινιών. «Στόχος είναι να υπάρχει ποικιλία. Να μπορεί κάποιος να έρθει δύο ή τρεις φορές τον μήνα και να δει κάτι διαφορετικό». Αυτή τη στιγμή λαμβάνουμε μια μικρή χορηγία από το Europa Cinemas, ενώ ενταχθήκαμε και στο πρόγραμμα Cynema του Υφυπουργείου Πολιτισμού, από το οποίο λάβαμε επίσης μια σημαντική χορηγία που ουσιαστικά μας κράτησε ζωντανούς. Παράλληλα, διοργανώνω και άλλες παραγωγές, όπως παραστάσεις stand-up comedy, τόσο εδώ όσο και σε άλλα θέατρα σε άλλες πόλεις.
«Πάντα υπάρχουν καλοί σκηνοθέτες, ηθοποιοί και ενδιαφέρουσες ταινίες. Η αλλαγή που βλέπουμε περισσότερο είναι στην τεχνολογία αλλά και στη θεματολογία των ταινιών, είτε πρόκειται για πραγματικές ιστορίες είτε για μυθοπλασία. Και το σημαντικό είναι ότι πλέον βλέπεις ταινίες από τόσες διαφορετικές χώρες. Υπήρχε μια τάση τη δεκαετία του '50-60 για ινδικές ταινίες, ήταν πολύ δημοφιλείς. Είχαν αυτό το έντονο μελόδραμα που συναντήσαμε και στον ελληνικό κινηματογράφο, ενώ υπήρξε και ένα ενδιαφέρον ''μπόλιασμα'' της μουσικής των ταινιών στο ελληνικό πεντάγραμμο. Κάτι παρόμοιο βλέπουμε σήμερα με χώρες που έχουν αναπτύξει πολύ τον κινηματογράφο τους, όπως η Νότια Κορέα», απαντά στην ερώτηση για το πώς βλέπει ο ίδιος την την εξέλιξη του σινεμά
Αν καλούσες έναν σκηνοθέτη να δει μια ταινία στο σινεμά σου, ποιος θα ήταν;
Ίσως κάποιον από τους μεγάλους δημιουργούς της εποχής, τον Κιούμπρικ, τον Κουροσάβα, τον Ταρκόφσκι ή τον Αϊζενστάιν. Ίσως τον Τζον Φορντ ή τον Φελίνι. Θα ήθελα να δούμε μαζί την αγαπημένη του ταινία και να μου την αναλύσει. Ήταν σκηνοθέτες που επηρέασαν ολόκληρες γενιές και ανέδειξαν τον κινηματογράφο σε πραγματική τέχνη.
Τα φετινά Όσκαρ
«Φέτος είχαμε πολύ καλές ταινίες», τονίζει. Από τις φετινές υποψηφιότητες για Όσκαρ ξεχωρίζει αρκετές ταινίες που πρόβαλε ή σκοπεύει να προβάλει. Ανάμεσά τους το Sinners, το Hamnet, το Marty Supreme και το Sentimental Value. Το Sinners τον εντυπωσίασε: «Είναι μια εξαιρετικά καλογυρισμένη ταινία. Τα κοστούμια, η εποχή, η μουσική -το αμερικανικό μπλουζ των δεκαετιών ’30 και ’40- είναι καταπληκτικά. Μάλιστα στο τέλος της ταινίας εμφανίζεται σε ένα μικρό πέρασμα ο θρυλικός κιθαρίστας Buddy Guy», σχολιάζει. Το Marty Supreme το περιγράφει ως μια ταινία «με φοβερό ρυθμό», ενώ το Hamnet ως «πολύ γλυκιά ταινία». Ξεχωρίζει, όμως, το Sentimental Value: «Είναι μια πολυεπίπεδη ταινία με έντονη σκανδιναβική ταυτότητα». «Εκείνο που δεν είδα είναι το One Battle After Another, που είναι μέσα στα φαβορί. Δεν μπορέσαμε να το προβάλουμε, γιατί όταν ξεκίνησε η προβολή του είχαμε ήδη κλειδώσει το πρόγραμμά μας. Το μειονέκτημα όταν διαθέτεις μόνο μία αίθουσα είναι ότι υπάρχει ένα όριο στο πόσες ταινίες μπορείς να προβάλλεις και πότε», εξηγεί.
«Το It Was Just an Accident του Ιρανού Τζαφάρ Παναχί είναι επίσης μια πολύ συμβολική ταινία. Ο Παναχί, για να καταφέρει να βγάλει το υλικό της ταινίας από το Ιράν ώστε να γίνει το μοντάζ, το έκρυψε σε ένα στικάκι, το οποίο τοποθέτησε μέσα σε ένα γλύκισμα και το έστειλε στο αεροδρόμιο με κάποιον που ταξίδευε εκτός χώρας», αναφέρει.
Στην ερώτηση για το ποια ταινία προβλέπει ότι θα κερδίσει το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης ταινίας απάντησε ότι έχει πολλές πιθανότητες το Sentimental Value, αν δεν δοθεί στην ταινία The Voice of Hind Rajab για πολιτικούς λόγους. Στην προβολή της ταινίας The Voice of Hind Rajab, η αντίδραση του κοινού ήταν έντονη: «Υπήρχε σπαραγμός στην αίθουσα. Κάποιοι θεατές δεν μπορούσαν να σηκωθούν από τις θέσεις τους για πέντε λεπτά μετά το τέλος της ταινίας». Για τον ίδιο, αυτή είναι η απόδειξη της δύναμης της μεγάλης οθόνης.
«Το σινεμά είναι κοινωνικοποίηση», όπως υποστηρίζει. «Βλέπεις την ταινία όπως την προόρισε ο σκηνοθέτης. Βυθίζεσαι στον ήχο, στην εικόνα, στην ατμόσφαιρα. Και το μοιράζεσαι με άλλους ανθρώπους. Αυτό δεν αντικαθίσταται». Στόχος του είναι ο κινηματογράφος να μπορέσει κάποια στιγμή να συντηρείται μόνος του. «Οι χορηγίες μπορεί να σταματήσουν κάποια στιγμή. Το μυστικό είναι να δημιουργήσεις μια σταθερή κοινότητα θεατών. Γιατί όσο υπάρχει κοινό που θέλει να μοιραστεί μια ιστορία στη μεγάλη οθόνη, το σινεμά θα συνεχίσει να ζει».